Aurora — rzymska bogini świtu (mitologia, mity i odniesienia kulturowe)
Aurora — rzymska bogini świtu: mity, Tithonus, literackie i astronomiczne odniesienia. Poznaj symbolikę świtu w kulturze, sztuce i mitologii.
Zjawiska, które można zaobserwować w atmosferze są w Aurora
Pochodzenie i imię
Aurora była starożytnym rzymskim odpowiednikiem Eos. Eos w mitologii greckiej była boginią świtu, tradycyjnie uważaną za córkę tytanów (w tradycji greckiej Hyperiona i Tei) i siostrę boga słońca oraz bogini księżyca. Samo słowo Aurora wywodzi się z łacińskiego i oznacza „świt”, „poranek” — dlatego imię bogini stało się także terminem opisującym poranne zjawiska świetlne w literaturze i kulturze.
Rola i atrybuty
Aurora odradza się każdego ranka: w mitach wstaje na wschodzie, przejeżdża niebem zapowiadając nadejście dnia i odsłania „łóżko” nocy. W ikonografii jest często przedstawiana jako młoda kobieta z różami, wozem lub skrzydłami, niosąca blask poranka. W mitach rzymskich i greckich jest bezpośrednio powiązana ze słońcem i księżycem — w opowieściach tradycyjnie ma brata utożsamianego ze słońcem oraz siostrę utożsamianą z księżycem.
Rodzina i potomstwo
Aurora (Eos) ma bogatą genealogię i liczne związki w mitologii. Do jej ważniejszych potomków i partnerów należą:
- lovers: jedną z najbardziej znanych postaci związanych z Aurorą jest Tithonus — w niektórych wersjach mitu Aurora prosiła o jego nieśmiertelność;
- z Tithonusem miała syna Memnona (w formie greckiej), a w innych opowieściach Aurora jest matką różnych postaci związanych z porannym niebem;
- z Titanem Astraeusem jest jej przypisywane macierzyństwo nad Anemoi — czterema bogami wiatrów: Boreas (północ), Euros (wschód), Notos (południe) i Zephyr (zachód) — stąd też czasem mówi się o „czterech synach, po jednym dla każdego kierunku”.
Mit o Tithonusie
Jednym z najsłynniejszych mitów związanych z Aurorą jest historia Tithonusa. Aurora poprosiła Zeusa o obdarzenie Tithonusa nieśmiertelnością, jednak zapomniała poprosić o wieczną młodość. W rezultacie Tithonus stał się nieśmiertelny, ale nieuchronnie podlegał starzeniu — w niektórych wersjach mitu pozostał jako wiecznie starzejący się, wysuszony, bardzo stary mężczyzna.
Motyw Aurory w literaturze i sztuce
Aurora była częstym motywem w literaturze, poezji i sztukach plastycznych — symbolizowała odrodzenie, nadzieję i przemijanie. W literaturze angielskiej i polskich przekładach pojawiają się odniesienia do jej postaci jako metafory świtu i przemiany dnia i nocy.
W jednym z przekładów dramatu Szekspira "Romeo i Julia" pojawiają się obrazy związane z Aurorą:
Ale wszystko to tak szybko, jak wrzaskliwe słońce
Czy na najdalszym wschodzie powinien zacząć rysować
Ciemne zasłony z łóżka Aurory,
Z dala od światła kradnie do domu mojego ciężkiego syna...
W wierszu „Tithoneus” lorda Alfreda Tennysona Aurora jest opisana metaforycznie jako siła przywracająca światło i życie (poniższy fragment to polski przekład użyty w oryginalnym tekście):
Po raz kolejny stary, tajemniczy błyskowiec kradnie
Z twoich czystych brwi, a z twoich ramion czystych,
I serce bije z odnowionym sercem.
Twój policzek zaczyna się czerwienieć przez mrok,
Twoje słodkie oczy powoli rozjaśniają się blisko moich,
Oni jeszcze oślepiają gwiazdy, a dzika drużyna
Które kochają cię, tęskniąc za twoim jarzmem, powstają,
I otrząsnąć ciemność z ich rozluźnionych mężów,
I pokonać zmierzch w płatki ognia.
Odniesienia współczesne
Imię Aurory pojawia się także w astronomii i nauce: Asteroida 94 Aurora została nazwana na cześć bogini.
Podsumowanie
Aurora jako bogini świtu łączy w sobie elementy mitologii, poezji i symboliki związanej z odrodzeniem dnia. W mitach pełni rolę zwiastunki poranka, matki niektórych bóstw wiatru oraz kochanki o dramatycznych losach (jak w micie o Tithonusie). Jej postać przetrwała w kulturze zachodniej jako uniwersalny archetyp pojawiający się w sztuce, literaturze i nazwach astronomicznych.
Aurora, autorstwa Guercino, 1621-23 (fresk na suficie w Casino Ludovisi, Rzym), klasyczny przykład barokowego malarstwa iluzjonistycznego
XVIII-wieczny obraz Francesco de Mura Aurora, bogini poranka i Tytoniusza, księcia Troi - Aurora i Tytoniusza
Pytania i odpowiedzi
P: Kim jest Aurora w mitologii rzymskiej?
O: Aurora to starożytny rzymski odpowiednik Eos, która była starożytną grecką boginią świtu.
P: Co robi Aurora każdego ranka?
O: Każdego ranka o świcie Aurora odnawia się i leci przez niebo, aby ogłosić swoje przybycie.
P: Kim są niektórzy członkowie jej rodziny?
O: Jej brat to słońce, a siostra to księżyc. Ma również wielu mężów i czterech synów, po jednym dla każdego kierunku kardynalnego (północ, wschód, południe i zachód).
P: O co Aurora poprosiła Zeusa, aby obdarzył Tithonusa?
O: Aurora poprosiła Zeusa o przyznanie nieśmiertelności dla Tithonusa. Nie udało jej się jednak poprosić go o wieczną młodość, więc skończyło się na wiecznym starzeniu.
P: Jak została opisana Aurora w wierszu Lorda Alfreda Tennysona "Tithonus"?
O: W poemacie Lorda Alfreda Tennysona "Tithonus" Aurora została opisana jako osoba o czystych brwiach i ramionach z odnowionym sercem; jej policzki zaczęły czerwienieć w mroku, a jej słodkie oczy rozjaśniały się powoli w pobliżu jego oczu; zanim oślepiły gwiazdy, dzika drużyna, która ją kochała, tęskniła za jej jarzmem i strząsała ciemność ze swoich rozluźnionych grzyw, bijąc zmierzch w płatki ognia.
P: Jak Montague opisuje Romea w sztuce Szekspira "Romeo i Julia"?
O: W sztuce Szekspira Romeo i Julia (i.i), Montague opisuje Romea jako ciężkiego syna, który kradnie światło, kiedy wszechradosne słońce zaczyna zaciągać cieniste zasłony z łóżka Aurory na najdalszym wschodzie.
P: Jaka asteroida została nazwana na cześć Aurory?
A: Asteroida 94 Aurora została nazwana na jej cześć.
Przeszukaj encyklopedię