Montferrat (Piemont: Monfrà; Włochy: Monferrato; łacina: Mons ferratus) jest częścią regionu Piemont w północnych Włoszech. To obszar zarówno historyczny, jak i geograficzny obejmujący część prowincji Alessandria i część prowincji Asti. W średniowieczu funkcjonował jako niewielkie markizostwo wewnątrz królestwa; dziś słynie z łagodnych, zielonych wzgórz, mozaiki winnic i licznych małych gospodarstw rolnych. Montferrat produkuje nagradzane wina, w tym szczepy i apelacje takie jak Barbera, Asti czy Moscato d'Asti. W czerwcu 2014 r. Montferrat wraz z Langhe i Roero został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako "Vineyard Landscape of Piedmont: Langhe-Roero and Monferrato" ze względu na wyjątkowe krajobrazy kulturowe powstałe dzięki wielowiekowej uprawie winorośli i tradycyjnej zabudowie.

Geografia i podział

Region można podzielić na trzy główne obszary, różniące się rzeźbą terenu, tradycjami rolniczymi i ośrodkami miejskimi:

  • Basso Monferrato (niski Montferrat) – obejmuje tereny otaczające miasto Casale Monferrato; charakteryzuje się niższymi, łagodniejszymi wzgórzami i urodzajnymi równinami.
  • Monferrato Astigiano (astejski Montferrat) – to obszar niemal całej prowincji Asti (z wyjątkiem Langhe Astyjskiego). Jego najwyższy punkt to okolice wioski Albugnano, około 549 m n.p.m.; to tu znajdują się liczne winnice i mniejsze, malownicze miasteczka tworzące tętniące życiem centrum winiarskie.
  • Alto Monferrato (wysoki Montferrat) – obejmuje obszar wokół Acqui Terme, z wyraźniejszymi wzgórzami, lasami i źródłami termalnymi.

Wina i winiarstwo

Montferrat jest jednym z najważniejszych obszarów winiarskich Piemontu. Gleby, mikroklimat i długoletnia tradycja uprawy winorośli sprzyjają powstawaniu win różnorodnych stylów – od wytrawnych po słodkie i musujące. W regionie powstają zarówno lokalne vino da tavola, jak i apelacje chronione prawnie:

  • Barbera d'Asti – jedno z najbardziej znanych czerwonych win z okolic Asti; pełne, o wyraźnej kwasowości i owocowym charakterze; w niektórych częściach powstaje także Nizza DOCG (specjalna, wyselekcjonowana część Barbera d'Asti, wyróżniona statusem DOCG).
  • Moscato d'Asti DOCG i Asti DOCG – aromatyczne, często lekko musujące wina słodkie lub półsłodkie, produkowane ze szczepu Moscato Bianco.
  • Brachetto d'Acqui DOCG – słodkie, czerwone, lekko musujące wino z okolic Acqui Terme, znane z intensywnych aromatów czerwonych owoców i róży.
  • Gavi (Cortese di Gavi) DOCG – w niektórych częściach Montferratu, zwłaszcza w prowincji Alessandria, uprawia się szczep Cortese dający białe, świeże wino Gavi.

W wielu mniejszych gospodarstwach winiarskich kultywuje się tradycyjne metody uprawy i produkcji, a jednocześnie rozwija się enoturystyka — trasy winiarskie, degustacje i warsztaty przyciągają gości z całego świata.

Trufle i kuchnia

Montferrat ma bogatą kulturę kulinarną, silnie związaną z produktami lokalnymi. Region jest ceniony za:

  • sery — wśród nich wyróżnia się m.in. Robiola di Roccaverano DOP, tworzona w okolicach Asti; sery te są cenione za kremową konsystencję i wyraźny smak.
  • białe trufle (tartufo bianco) — choć najsłynniejsza aukcja białych trufli odbywa się w Albie (Langhe), także Montferrat oferuje miejsca, gdzie organizowane są polowania na trufle i targi sezonowe; trufle dodawane są do makaronów, jajek i dań z mięsa.
  • warzywa, zboża, owoce i dziczyzna — lokalne produkty trafiają do tradycyjnych potraw i restauracji serwujących kuchnię opartą na sezonowości.

Do najbardziej znanych dań należą agnolotti (nadzieny mięsne lub warzywne w formie małych pierożków makaronowych), tajarin (cienkie, jajeczne nitki makaronu), bagna cauda (gorąca dipowa potrawa na bazie anchois, czosnku i oliwy) oraz potrawy z dodatkiem trufli i lokalnych serów. Kuchnia Montferratu łączy proste, rustykalne techniki z bogactwem aromatów wynikających z wysokiej jakości surowców.

Turystyka, dziedzictwo i wydarzenia

Montferrat oferuje liczne atrakcje dla turystów poszukujących zarówno wypoczynku, jak i doświadczeń kulturowych:

  • malownicze miasteczka i średniowieczne zamki, liczne kościoły romańskie oraz wieże widokowe, z których rozciągają się panoramy na gęsto utkane winnice;
  • Acqui Terme — słynne łaźnie termalne; miejscowość przyciąga gości zainteresowanych odnową biologiczną i zabiegami spa;
  • wydarzenia i festiwale: targi trufli i jarmarki sezonowe, festiwale wina, a także historyczne imprezy takie jak Palio di Asti (konny wyścig i średniowieczne obchody w Asti);
  • trasy rowerowe i spacerowe prowadzące przez wzgórza, z możliwością odwiedzenia lokalnych winnic i gospodarstw oferujących degustacje.

Montferrat to region, który łączy walory krajobrazowe z bogactwem smaków i długą tradycją rolniczo-winiarską. Dla miłośników wina, kuchni i spokojnych pejzaży jest miejscem wartym odwiedzenia i dłuższego poznania.