Tęgoryjec (piaskówka, Arenicola) — opis dżdżownicy morskiej, budowa i środowisko
Tęgoryjec (Arenicola) — fascynująca dżdżownica morska: budowa, życie w rurkach z piasku, środowisko, gatunki i zastosowanie jako przynęta. Poznaj piaskówkę.
Tęgoryjce, czyli dżdżownice, to duże morskie robaki z rodzaju Annelida. Dżdżownice tworzą zwinięte rury z piasku, które są dobrze widoczne na plażach podczas odpływu. Sam robak zwykle nie wystaje całkowicie z nory — bywa dostrzegalny jedynie, gdy ktoś go wykopie lub użyje jako przynęty.
Tęgoryjce żyją w rurce w kształcie litery U w piasku i filtrują swoje pożywienie z wody.
Uwaga: określenie „filtrują” występuje w wielu popularnych opisach, jednak ich główny sposób odżywiania polega na pobieraniu i trawieniu detrytusu i organicznych drobin osadu (tzw. deposit feeding). Część pokarmu pochodzi też z zawiesiny wodnej, którą wydobywają z rurki.
Wygląd i budowa
Arenicola marina może dorastać do około 13 cm (ok. 5 cali); ciało jest segmentowane, podobnie jak u innych dżdżownic. Ma gęste włoski i parapodia na segmentach — stąd w opisie pojawia się określenie, że jest to polichaete. Posiada dobrze rozwinięty układ krążenia (naczynia krwionośne) oraz specjalizowane wypustki oddechowe — skrzela (gałęzie skrzelowe) — które umożliwiają wymianę gazową w środowisku dennym.
Krew tęgoryjców zawiera barwniki oddechowe (hemoglobinopodobne), dzięki czemu są dobrze przystosowane do życia w siedliskach o ograniczonej ilości tlenu. Przednia część ciała jest zwykle bardziej masywna, a końcowa część wytwarza charakterystyczne odchody w postaci małych kopczyków piasku (tzw. odkopki) widocznych na powierzchni plaży.
Gatunki i rozmiary
Najczęściej spotykanym gatunkiem jest Arenicola marina. Istnieje także inny blisko spokrewniony gatunek, Arenicola defodiens, który osiąga większe rozmiary (do około 23 cm, ok. 9 cali). Oba gatunki prowadzą podobny tryb życia i zamieszkują piaszczyste i muliste wybrzeża północnego Atlantyku.
Siedlisko i zasięg
Tęgoryjce występują na piaszczystych plażach i w strefie przybrzeżnej, głównie na płyciznach, gdzie piasek i muł tworzą odpowiednie warunki dla kopania nor. Wykopują rurki w kształcie litery U, z dwoma otworami wychodzącymi na powierzchnię — jednym używanym do pobierania wody i pokarmu, drugim do wyrzucania odchodów. Dzięki temu są ważnymi „inżynierami ekosystemu”: mieszają osad, napowietrzają warstwy dennej i wpływają na obieg materii organicznej.
Odżywianie
Tęgoryjec żywi się organicznymi cząstkami zawartymi w piasku i zawiesinie wodnej. Pobiera osad i ekstrahuje z niego związki odżywcze; resztki wydala w postaci charakterystycznych kopczyków. W ten sposób przyczynia się do oczyszczania osadu i recyklingu materii organicznej.
Rozmnażanie i rozwój
Większość tęgoryjców jest rozdzielnopłciowa (osobniki męskie i żeńskie), a zapłodnienie odbywa się zewnętrznie — gamety uwalniane są do wody podczas sezonu rozrodczego, który zależy od temperatury i cyklu pływów. Larwy przechodzą fazę planktoniczną (trochofora), po czym osiadają i przekształcają się w młode osobniki kopiące norki w piasku.
Znaczenie ekologiczne i gospodarcze
- Tęgoryjce są ważne ekologicznie: napowietrzają sedyment, przyspieszają rozkład materii organicznej i wpływają na strukturę społeczności dennej.
- Są także pożywieniem dla ptaków brzegowych (np. siewek, ostrygojadów), ryb i krabów.
- Ludzie wykorzystują je lokalnie jako przynętę w wędkarstwie; kopczyki piasku i otwory w piachu są często wskaźnikiem obecności tych robaków.
Warto wiedzieć
Życie tęgoryjców jest silnie związane z rytmem pływów — podczas przypływu znaczna część ich aktywności ukierunkowana jest na wymianę wody w rurce i oddychanie. Mogą żyć kilka lat, w zależności od gatunku i warunków środowiskowych. Zbieranie tęgoryjców na przynętę bywa restrykcjonowane w niektórych regionach ze względu na ochronę siedlisk przybrzeżnych.
· 
Robak naćpany
· 
Młody tasiemiec w swojej norze
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest grzybica?
O: Dżdżownica (Arenicola marina) jest dużym robakiem morskim z rodzaju Annelida. Znany jest również jako kanapowiec i można go znaleźć, gdy podczas odpływu tworzy spiralne rury z piasku na plażach.
P: Jak duży może być robak?
O: Pierścienie mogą urosnąć do około 13 cm (5 cali) długości.
P: Jak wygląda ciało robaka z rodziny mięczakowatych?
O: Ciało robaka jest podzielone na segmenty, jak ciało dżdżownicy, ze szczecinami w środku. Ma również dobrze rozwinięte naczynia krwionośne i skrzela, które pozwalają mu oddychać w wodzie.
P: Gdzie żyje robak?
O: Pierścienice żyją w tubach w kształcie litery U w piasku i filtrują pokarm z wody.
P: Czy istnieje więcej niż jeden rodzaj uszaka?
O: Tak, jest jeszcze jeden gatunek o nazwie Arenicola defodiens, który prowadzi podobne życie, ale dorasta do około 23 cm (9 cali) długości.
P: Jak wygląda młody robaczek świętojański?
O: Młody robak wygląda, jakby żył w swojej norze - jest podzielony na segmenty i ma szczecinki w środku.
P: Jak wygląda uproszczony przekrój nory robaków?
O: Uproszczony przekrój ślimaka wygląda jak rura w kształcie litery U z małymi grzbietami w ścianach, gdzie cząstki pokarmu są filtrowane przez przepływającą wodę.
Przeszukaj encyklopedię