Ludwik Pasteur (1822–1895) — francuski mikrobiolog, twórca pasteryzacji
Ludwik Pasteur — francuski mikrobiolog, twórca pasteryzacji i pionier szczepień (m.in. przeciw wściekliźnie). Odkrycia, które zrewolucjonizowały medycynę i przemysł spożywczy.
Ludwik Pasteur (27 grudnia 1822 r. – 28 września 1895 r.) był francuskim mikrobiologiem i chemikiem. On i jego żona, Marie, są najbardziej znani ze swoich eksperymentów wspierających zarodkową teorię chorób, a także ze swoich szczepień, z których najbardziej znana jest pierwsza szczepionka przeciwko wściekliźnie. Dokonał wielu odkryć w dziedzinie chemii, w tym asymetrii (różnych kształtów) kryształów. Znany jest również jego sposób na zapobieganie kwaśnieniu mleka i wina przez dłuższy czas. Proces ten nazywany jest pasteryzacją. Polega on na krótkotrwałym podgrzaniu płynów do temperatury wystarczającej, by zniszczyć większość drobnoustrojów powodujących psucie się i choroby — w przypadku mleka stosuje się np. metodę HTST: około 72°C (161°F) przez 15 sekund, choć w praktyce stosowane są też inne schematy temperaturowo‑czasowe.
Krótka biografia i kariera
Ludwik Pasteur urodził się w Dole w departamencie Jura. Studiował chemię i fizykę, a następnie pracował jako wykładowca i profesor na kilku francuskich uczelniach (między innymi w Lille, Strasburgu i w Paryżu). Jego prace łączyły badania podstawowe z praktycznymi zastosowaniami, co doprowadziło do szybkiego wykorzystania odkryć w przemyśle spożywczym, medycynie i rolnictwie.
Badania chemiczne i stereochemia
W chemii Pasteur badał m.in. właściwości optyczne substancji organicznych. Wykazał istnienie asymetrii cząsteczkowej — że niektóre związki organiczne mogą występować w postaciach będących swoimi lustrzanymi odbiciami (mają różne właściwości optyczne). Te odkrycia były ważnym wkładem w rozwój stereochemii i zrozumienie budowy molekularnej związków organicznych.
Fermentacja, zepsucie i pasteryzacja
Pasteur przeprowadził serię eksperymentów pokazujących, że procesy takie jak fermentacja są wynikiem działalności mikroorganizmów (drożdży i bakterii), a nie jedynie reakcji chemicznych zachodzących samoistnie. Pokazał też, że wiele form psucia się żywności i napojów spowodowane jest przez drobnoustroje. Na tej podstawie opracowano metody utrwalania produktów — najważniejszą z nich nazwaną później pasteryzacją. Metody pasteryzacji zmniejszają ryzyko zakażeń i przedłużają trwałość żywności, jednocześnie zachowując większość wartości odżywczych i smaku.
Prace nad chorobami zakaźnymi i szczepieniami
Późniejsze prace Pasteura nad chorobami obejmowały badania nad cholerą kurzą i innymi zakażeniami zwierząt. Podczas tych badań zauważył, że zestarzałe lub "osłabione" kultury bakterii tracą zdolność wywoływania ciężkiej choroby, a jednocześnie mogą chronić przed późniejszym zakażeniem — to zjawisko stało się podstawą tworzenia szczepionek. Na tej zasadzie Pasteur opracował szczepionki przeciwko wąglikowi (anthrax) oraz – najsłynniej – przeciwko wściekliźnie. Jego metoda ochrony przed wścieklizną została zastosowana po raz pierwszy u człowieka w 1885 roku, gdy zaszczepił chłopca pogryzionego przez psa i w ten sposób zapobiegł rozwinięciu się choroby.
Instytucje, wpływ i dziedzictwo
W 1887 roku powstał Instytut Pasteura w Paryżu — placówka badawcza poświęcona mikrobiologii i immunologii, która do dziś jest ważnym ośrodkiem naukowym. Odkrycia Pasteura miały ogromny wpływ na rozwój medycyny, higieny, przemysłu spożywczego i weterynarii. Dzięki jego pracom upowszechniło się m.in. mycie rąk i sterylizacja narzędzi, co zredukowało liczbę zakażeń pooperacyjnych.
Ludwik Pasteur zmarł 28 września 1895 roku. Jego badania i praktyczne zastosowania przyczyniły się do uratowania milionów istnień oraz do powstania nowoczesnej mikrobiologii i immunologii. Instytuty i metody nazwane jego imieniem kontynuują badania nad chorobami zakaźnymi i szczepionkami do dziś.
Ludwik Pasteur autorstwa Alberta Edelfelta, 1885 r.
Wczesne życie
Louis Pasteur urodził się 27 grudnia 1822 r. w Dole, w regionie Jura we Francji, w rodzinie ubogiego garbarza. Louis dorastał w mieście Arbois. Zdobył tytuły naukowe w dziedzinie literatury i nauk matematycznych, a następnie wstąpił do elitarnej szkoły wyższej École Normale Supérieure. Po krótkim okresie pracy jako profesor fizyki w liceum w Dijon w 1848 roku, został profesorem chemii na uniwersytecie w Strasburgu, gdzie w 1849 roku poznał i poślubił Marie Laurent, córkę rektora uniwersytetu.
Louis Pasteur i Marie pobrali się 29 maja 1849 roku i mieli razem pięcioro dzieci. Tylko dwoje z nich dożyło dorosłości; pozostała trójka zmarła na tyfus brzuszny. Te osobiste tragedie zainspirowały Pasteura do poszukiwania lekarstw na choroby takie jak tyfus plamisty.
Śmierć
W 1895 r. w Marnes-la-Coquette, gminie w Paryżu, Pasteur zmarł po kilku udarach.
Pytania i odpowiedzi
Q: Kim był Louis Pasteur?
O: Louis Pasteur był francuskim mikrobiologiem i chemikiem.
P: Z czego słynie Louis Pasteur?
O: Louis Pasteur jest znany z tego, że swoimi eksperymentami poparł teorię zarazków chorób i stworzył pierwszą szczepionkę przeciwko wściekliźnie.
P: Kiedy urodził się Louis Pasteur?
O: Louis Pasteur urodził się 27 grudnia 1822 roku.
P: Jak miała na imię żona Ludwika Pasteura?
O: Żona Ludwika Pasteura miała na imię Maria.
P: Czym była teoria zarazków?
O: Teoria zarazków była teorią, która zakładała, że przyczyną wielu chorób są mikroorganizmy.
P: Jaka była najbardziej znana szczepionka Ludwika Pasteura?
O: Najbardziej znaną szczepionką Ludwika Pasteura była pierwsza szczepionka przeciwko wściekliźnie.
P: Kiedy zmarł Louis Pasteur?
O: Louis Pasteur zmarł 28 września 1895 roku.
Przeszukaj encyklopedię