Długi Marsz był strategicznym odwrótem Mao Zedong i Komunistów w latach 1934–1935. Komuniści opuścili swoją główną twierdzę w regionie Jiangxi, by uciec przed naciskami wojsk Chiang Kai-shek i nacjonalistów. Marsz był serią manewrów i bitew, które trwały prawie rok i zakończyły się utworzeniem nowej bazy w rejonie Szaanxi (Yan'an). Pomimo ogromnych strat, doświadczenie wspólnej, długotrwałej tułaczki zacieśniło więzi między uczestnikami, a w efekcie wzmocniło dyscyplinę i jedność partii; w tym czasie Mao Zedong umocnił swoją pozycję jako czołowy lider Komunistycznej Partii Chin.
Tło i przebieg
Marsz rozpoczął się w październiku 1934 r. jako odpowiedź na zintensyfikowane oblężenia i akcje anihilacyjne przeprowadzane przez siły Kuomintangu. Trasa nie była jedną prostą drogą — oddziały czerwone przemieszczały się kilkoma kolumnami, które wielokrotnie rozdzielały się i łączyły, przechodząc przez góry, rzeki, bagna i pustkowia. W trakcie marszu doszło do ważnego posiedzenia kierownictwa partii — konferencji w Zunyi (styczeń 1935), gdzie Mao zdobył znaczącą władzę w sprawach wojskowych i politycznych.
Liczby i warunki
Rzetelne dane różnią się w zależności od źródeł. Szacuje się, że początkowo w różnych oddziałach uczestniczyło od kilkudziesięciu tysięcy do około 300 000 osób (wliczając żołnierzy, personel pomocniczy i cywilów). Do końca marszu dotarło jedynie kilka–kilkanaście tysięcy ludzi; często cytowana liczba to mniej niż 10% uczestników. Długość przebytej trasy również jest różnie podawana — tradycyjne relacje mówią o dystansie rzędu ponad 12 000 km, a w literaturze można znaleźć także ujęcia wyrażone w milach (np. około 6 000 mil w starszych opisach). Niezależnie od dokładnych liczb, marsz wiązał się z ogromnymi stratami wynikającymi z bitew, chorób, głodu i trudnych warunków terenowych (m.in. przeprawy przez wysokie pasma górskie przekraczające 4 000 m n.p.m., bagna i pustynie).
Znaczenie i dziedzictwo
Długi Marsz miał ogromne znaczenie polityczne i symboliczne. Po pierwsze, pozwolił Komunistycznej Partii Chin przetrwać okres nacisku militarnego Kuomintangu i zyskać czas na reorganizację. Po drugie, marsz stał się podstawą mitycznej narracji o niezłomności i poświęceniu, wykorzystywanej później w propagandzie partyjnej. Po trzecie, wydarzenia związane z marszem (zwłaszcza Zunyi) przyczyniły się do umocnienia roli Mao jako głównego przywódcy partii, co miało dalekosiężne konsekwencje dla dalszego przebiegu wojny domowej i historii Chin.
Choć Długi Marsz zakończył się ogromnymi kosztami ludzkimi i materialnymi, jego uczestnicy i pamięć o nim odegrali kluczową rolę w konsolidacji komunistycznego ruchu oraz w budowie legitymizacji przywództwa Mao Zedonga przed następnymi etapami walki o władzę w Chinach.