Terytoria USA poza stanami: definicja, lista (Guam, Portoryko, Samoa)
Terytoria USA poza stanami — definicja, pełna lista (Guam, Portoryko, Samoa) i informacje o prawach wyborczych mieszkańców oraz lokalizacjach.
Obszar wyspiarski to potoczne określenie jednego z terytoriów Stanów Zjednoczonych, które nie są stanem Unii. Mieszkańcy tych terytoriów zwykle nie mają prawa głosu w wyborach w USA (w wyborach powszechnych do prezydenta). Często jednak biorą udział w prawyborach partyjnych i mają swoją reprezentację w Kongresie w postaci delegatów bez prawa głosu lub Resident Commissioner w przypadku Portoryko. Status prawny, obywatelstwo i zakres stosowania prawa federalnego różnią się w zależności od terytorium.
Wyróżnia się kilka istotnych kategorii terytoriów: inkorporowane vs. nieinkorporowane (czy konstytucja USA stosuje się w pełni) oraz zorganizowane vs. niezorganizowane (czy terytorium ma własną konstytucję lub rząd oparty na ustawie Kongresu). Większość zamieszkanych terytoriów to terytoria nieinkorporowane z lokalnymi rządami samorządowymi, ale ostateczna władza ustawodawcza leży po stronie Kongresu USA.
Lista terytoriów (zamieszkane)
Na Oceanie Spokojnym znajdują się trzy obszary:
- Guam — stolica: Hagåtña. Mieszkańcy są obywatelami USA; terytorium zorganizowane. Mają niegłosującego delegata w Izbie Reprezentantów.
- Mariany Północne (Commonwealth of the Northern Mariana Islands) — stolica: Saipan. Mieszkańcy są obywatelami USA; mają lokalną konstytucję i delegata w Kongresie (z ograniczonymi uprawnieniami).
- Samoa Amerykańskie — stolica: Pago Pago. Osoby urodzone w Samoa Amerykańskim są obywatelami stanu >? — uwaga: są obywatelami USA lub obywatelami/narodami USA? — poprawne: mieszkańcy są obywatelami/narodami USA?
Następujące obszary znajdują się na Karaibach:
- Portoryko (Puerto Rico) — stolica: San Juan. To commonwealth z konstytucją od 1952 r.; mieszkańcy Portoryko są obywatelami USA. Portoryko wybiera Resident Commissioner do Izby Reprezentantów (kadencja czteroletnia), który ma ograniczone prawa głosu.
- Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (U.S. Virgin Islands) — stolica: Charlotte Amalie (wyspa St. Thomas). Mieszkańcy są obywatelami USA; terytorium ma niegłosującego delegata w Kongresie.
Uwagi o obywatelstwie i prawie wyborczym
- Obywatelstwo: Na większości zamieszkanych terytoriów (Portoryko, Guam, Mariany Północne, Wyspy Dziewicze) osoby urodzone są obywatelami Stanów Zjednoczonych. Wyjątkiem jest Samoa Amerykańskie — osoby urodzone tam mają status U.S. national (obywatelstwa USA nie nabywają automatycznie, mogą ubiegać się o naturalizację).
- Głosowanie w wyborach prezydenckich: Rezydenci terytoriów nie mogą głosować w powszechnych wyborach prezydenckich, o ile nie są rezydentami jednego ze stanów. Mogą jednak uczestniczyć w prawyborach partyjnych, jeżeli partie to umożliwiają.
- Reprezentacja w Kongresie: Terytoria mają zazwyczaj niegłosujących delegatów w Izbie Reprezentantów, którzy reprezentują interesy terytoriów w komisjach i podczas debat, ale nie mają pełnego prawa głosu na posiedzeniach plenarminych.
Inne terytoria (bez stałych mieszkańców)
Poza pięcioma zamieszkanymi terytoriami istnieje kilka Minor Outlying Islands (mniejszych, najczęściej niezamieszkanych atoli i wysepek), np. Baker Island, Howland Island, Jarvis Island, Johnston Atoll, Kingman Reef, Midway Atoll, Palmyra Atoll czy Wake Island. Te obszary mają różny status prawny i służą zwykle celom administracyjnym, ochrony środowiska lub militarnym.
Zmiany statusu i dyskusje polityczne
Status terytoriów bywa przedmiotem debat i referendów — najgłośniej w Portoryko, gdzie odbywały się plebiscyty dotyczące ewentualnego wstąpienia do Unii jako stan, utrzymania obecnego statusu lub uzyskania niepodległości bądź stowarzyszenia. Zmiana statusu wymaga jednak działań Kongresu USA.
Jeżeli chcesz, mogę dodać dokładne dane demograficzne, numery delegatów w Kongresie, krótkie dane historyczne lub wyjaśnić bardziej szczegółowo różnicę między U.S. national a U.S. citizen.
Lokalizacje obszarów wyspiarskich (niebieski) Stanów Zjednoczonych (różowy).
Wyspy niezamieszkałe
Termin ten jest również używany w odniesieniu do wielu niezamieszkałych wysp, które USA uznaje za swoje terytorium. Większość z nich znajduje się na Pacyfiku:
- Atol Palmyra
- Wyspa Baker
- Wyspa Howland
- Wyspa Jarvis
- Atol Johnston
- Rafa Kingmana
- Atol Midway
- Wyspa Wake (sporna z Wyspami Marshalla)
Tylko kilka z nich znajduje się na Karaibach:
- Wyspa Navassa (sporna z Haiti)
- Serranilla Bank (sporny z Kolumbią, Jamajką i Nikaraguą)
- Ławica Bajo Nuevo lub Wyspy Petrela (sporne z Kolumbią, Hondurasem i Jamajką)
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest obszar wyspiarski w Stanach Zjednoczonych?
O: Obszar wyspiarski to jedno z terytoriów Stanów Zjednoczonych, które nie jest stanem unii.
P: Czy mieszkańcy obszarów wyspiarskich mają prawo do głosowania w wyborach w Stanach Zjednoczonych?
O: Mieszkańcy obszarów wyspiarskich zazwyczaj nie mają prawa do głosowania w wyborach w Stanach Zjednoczonych.
P: Czy mieszkańcy obszarów wyspiarskich biorą udział we wstępnych wyborach?
O: Tak, czasami mieszkańcy obszarów wyspiarskich biorą udział w wyborach wstępnych.
P: Ile obszarów wyspiarskich znajduje się na Oceanie Spokojnym?
O: Na Oceanie Spokojnym znajdują się trzy obszary wyspiarskie.
P: Jak nazywają się obszary wyspiarskie na Oceanie Spokojnym?
O: Nazwy obszarów wyspiarskich na Oceanie Spokojnym to Guam, Mariany Północne i Samoa Amerykańskie.
P: Ile obszarów wyspiarskich znajduje się na Karaibach?
O: W tekście nie podano liczby obszarów wyspiarskich na Karaibach.
P: Czy na Karaibach znajdują się jakieś obszary wyspiarskie?
O: Tak, na Karaibach znajdują się obszary wyspiarskie.
Przeszukaj encyklopedię