Wieloryb szary (Eschrichtius robustus) — opis, migracje i zachowanie
Wieloryb szary (Eschrichtius robustus) — fascynujący opis, migracje, zachowania, dźwięki i adaptacje. Poznaj życie i tajemnice tego majestatu mórz.
Wieloryb szary (Eschrichtius robustus) jest walenem fiszbinowym (filtratorem), wyposażonym w charakterystyczne fiszbiny zamiast zębów i grubą warstwę tłuszczu (tran) sięgającą do ok. 25 cm. Dzięki szaremu, plamistemu ubarwieniu oraz licznym porostom i skorupiakom przyczepionym do skóry wygląda na „poszarpanego”. Historycznie, ze względu na zaciekłą obronę cieląt — matki potrafiły atakować wielorybników i przewracać ich łodzie — rybaków nazywali je diabelskimi rybami. W literaturze i obserwacjach morza często można też spotkać opisy ich bliskich kontaktów z ludźmi i łodziami.
Wygląd i wielkość
- Długość ciała dorosłych osobników: zwykle 11–15 m, samice nieco dłuższe.
- Masa: do kilkudziesięciu ton (rzędu 30–40 t).
- Skóra: plamista, z licznymi przyrostami (barnacles) i pasożytami zewnętrznymi, co daje charakterystyczny „poszarpany” wygląd.
- Zamiast wyraźnego grzbietu mają garb z kilkoma wybrzuszeniami („kłami”) — brak typowej płetwy grzbietowej.
- Gruba warstwa tłuszczu (tran) izoluje przed zimnem i magazynuje energię.
Wędrówki
Szare wieloryby są znane z jednych z najdłuższych migracji wśród ssaków morskich. Każdego roku przemieszczają się z zimowisk rozrodczych w ciepłych lagunach półwyspu Baja California (Meksyk) do letnich żerowisk w zimnych wodach Arktyki (Morze Beringa i Morze Czukockie) i z powrotem. Trasa ta może liczyć kilka tysięcy kilometrów w jedną stronę — cały cykl migracyjny to często 10 000–20 000 km rocznie w obie strony, a migracja odbywa się zwykle w stadach lub luźnych grupach.
Zachowanie i odżywianie
Szare wieloryby żywią się przede wszystkim bezkręgowcami bentosowymi — małymi skorupiakami (np. amfipodami), mięczakami i innymi organizmami żyjącymi w osadach dennch. W przeciwieństwie do wielu innych fiszbinowców, szary wieloryb często żeruje przy dnie: odwraca pysk ku dnu i odsysa osad, filtrując z niego organizmy. Ten sposób żerowania powoduje wzburzanie dna i chmurę mułu widoczną na powierzchni.
Mogą nurkować zazwyczaj kilkanaście minut, ale nawet do 30 minut, i schodzić na głębokość sięgającą około 150 m (ok. 500 stóp). Są zwinnymi pływakami i wykazują różnorodne zachowania powierzchniowe: wyskoki (breaching), wystawianie głowy ponad wodę (spyhopping) czy „machanie” płetwami.
Komunikacja i dźwięki
Szare wieloryby wydają rozmaite dźwięki: niskoczęstotliwościowe pomruki, stłumione gwizdy i chrząkania. Służą one komunikacji między osobnikami (np. matką i cielęciem) oraz prawdopodobnie do koordynowania zachowań społecznych. Nie są jednak znane z używania echolokacji tak jak waleni z grupy zębowców.
Rozród i opieka nad młodymi
- Okres godowy i kalving odbywa się zwykle w zimowych lagunach przy Baja California (grudzień–marzec).
- Ciężarny okres trwa około 13–14 miesięcy.
- Cielęta rodzą się wiosną/wczesnym latem lub na zimowiskach w trakcie migracji, mają ok. 4–6 m długości i szybko przybierają na wadze dzięki wysokotłuszczowemu mleku matki.
- Matki są bardzo opiekuńcze i chronią młode przez kilka miesięcy; karmienie trwa zwykle kilka miesięcy (często 6–8), a młode dołączają do migracji matki.
Zagrożenia i ochrona
Historycznie populacje szarego wieloryba zostały niemal wytępione przez komercyjne wielorybnictwo. Populacja wschodniego Pacyfiku (Eastern North Pacific) w dużej mierze się odrodziła po zakazie połowów i jest obecnie uważana za względnie stabilną. Natomiast niewielka populacja zachodniego Pacyfiku (Western North Pacific) pozostaje krytycznie zagrożona.
Główne współczesne zagrożenia to:
- uderzenia statków (ship strikes),
- zaplątywanie się w sieci rybackie (entanglement),
- degradacja i utrata siedlisk (w tym zmiany w dostępności pokarmu związane z ociepleniem klimatu i zmianami w łańcuchu troficznym),
- zanieczyszczenia i hałas podwodny, który może zaburzać komunikację i migracje.
Wiele krajów i organizacji międzynarodowych podejmuje działania ochronne — zakazy komercyjnego wielorybnictwa, monitoring migracji, wyznaczanie obszarów ochronnych i działania zmniejszające kolizje ze statkami.
Co warto wiedzieć
- Szary wieloryb jest interesującym przykładem gatunku, który częściowo się odbudował po intensywnym polowaniu, ale wciąż wymaga ochrony i nadzoru.
- Są łatwe do obserwacji z brzegu podczas migracji, co czyni je popularnym obiektem obserwacji przyrody wzdłuż zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej.
Wiele aspektów biologii i ekologii Eschrichtius robustus wciąż jest przedmiotem badań, zwłaszcza w kontekście zmian klimatycznych i ich wpływu na dostępność żerowisk oraz migracje.
Dieta
Ten olbrzymi waleń zjada małe ryby, skorupiaki, kałamarnice i inne drobne organizmy, które znajdzie na dnie morza. Przesiewa swoje pożywienie przez przypominające grzebień płytki baleronu.
Opis
W porównaniu z większością wielorybów wielorybów, szare wieloryby są raczej małe, rosnąc do zaledwie około 45 stóp długości. Łatwo je zauważyć dzięki szaremu cętkowanemu kolorowi, który w rzeczywistości jest bardziej czarny jak węgiel drzewny niż szary. Szare wieloryby mają mnóstwo pąkli i wszy na skórze. Jednak naukowcy twierdzą, że wszy i pąkle nie szkodzą wielorybowi, a możliwe jest, że mogą one faktycznie pomóc wielorybowi, żywiąc się martwą skórą, której wieloryb musi się pozbyć.
Wieloryby wolą jedną płetwę od drugiej, tak jak ludzie są prawo- lub leworęczni. Można zobaczyć, czy szary wieloryb jest lewo- czy prawopłetwy. Płetwa, która ma najmniej pąkli, jest płetwą, której używa najczęściej. To dlatego, że wieloryb lubi nurkować w dół do dna oceanu, aby zebrać ogromne ilości piasku z dna, filtrując małe zwierzęta ofiarne, które żyją w nim. Kiedy wieloryb to robi, wiele z pąkli po stronie, która ociera się o dno, jest zeskrobywanych. Tak więc, którakolwiek strona ma najmniej pąkli jest stroną, którą wieloryb woli używać, gdy kopie piasek.
Migracja
Wieloryby szare wykonują naprawdę długą migrację z Oceanu Arktycznego (północny zachód od Alaski) do wybrzeży Meksyku i z powrotem każdego roku. Podróżują około 20.000 km (~12.500 mil) każdego roku, pozostając w pobliżu wybrzeża. Żywią się w zimnych wodach arktycznych i cielą się i kojarzą w ciepłych, chronionych tropikalnych lagunach Oceanu Spokojnego w Meksyku.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest wieloryb szary?
O: Wieloryb szary to wieloryb fiszbinowy, który jest filtratorem i ma grubą warstwę tłuszczu o grubości do 25 cm.
P: Dlaczego wielorybnicy nazywali szarego wieloryba diabelską rybą?
O: Wielorybnicy nazywali szarego wieloryba diabelską rybą, ponieważ matka szarego wieloryba zaciekle broniła swojego cielęcia i atakowała wielorybników, nawet wywracając ich łodzie.
P: Jaki jest schemat migracji wielorybów szarych?
O: Wieloryby szare co roku migrują w stadach z zimnych wód do tropików.
P: Jak zwinne są wieloryby szare jako pływacy?
Szare wieloryby są bardzo zwinnymi pływakami.
P: Jak głęboko mogą nurkować wieloryby szare?
Szare wieloryby mogą nurkować do 30 minut i zanurzyć się na głębokość 155 metrów (500 stóp).
P: Jakie dźwięki wydają wieloryby szare?
Szare wieloryby wydają pomruki, kliknięcia i gwizdy, które mogą być używane do komunikowania się z innymi szarymi wielorybami.
P: Jaka jest naukowa nazwa wieloryba szarego?
O: Naukowa nazwa wieloryba szarego to Eschrichtius robustus.
Przeszukaj encyklopedię