CIWA-Ar: skala oceny odstawienia alkoholu — zasady i interpretacja

CIWA-Ar — praktyczny przewodnik po skali oceny odstawienia alkoholu: zasady, interpretacja wyników (łagodne/umiarkowane/poważne) i wskazówki terapeutyczne.

Clinical Institute Withdrawal Assessment for Alcohol (często nazywana CIWA lub CIWA-Ar — zaktualizowana wersja) to powszechnie stosowana skala służąca do oceny nasilenia objawów odstawienia alkoholu. Skala obejmuje dziesięć typowych objawów odstawiennych; każdemu z nich przypisuje się punktację w zależności od nasilenia, a suma punktów daje wynik całkowity (maksymalnie 67 punktów). Wyższe wyniki wskazują na cięższe odstawienie:

• Wyniki ≤15 zazwyczaj oznaczają łagodne odstawienie;
• Wyniki 16–20 wskazują na umiarkowane odstawienie;
• Wyniki >20 zwykle oznaczają ciężkie odstawienie alkoholu.

Jak działa skala CIWA-Ar?

CIWA-Ar obejmuje 10 pozycji ocenianych w badaniu klinicznym. Większość pozycji punktuje się w skali 0–7, a jedna (zaburzenie orientacji) w skali 0–4. Typowe pozycje to:

• Nudności i wymioty (0–7)
• Dreszcze/ręce drżące — tremor (0–7)
• Okresowe pocenie się (0–7)
• Lęk (0–7)
• Pobudzenie/agitacja (0–7)
• Zaburzenia dotykowe (parestezje, mrowienie) (0–7)
• Zaburzenia słuchowe (halucynacje słuchowe) (0–7)
• Zaburzenia wzrokowe (iluzje/halucynacje wzrokowe) (0–7)
• Ból głowy/uczucie ciężkości w głowie (0–7)
• Zaburzenia orientacji i „mętność” świadomości (0–4)

Suma punktów (max 67) pomaga ocenić ciężkość zespołu odstawienia i monitorować przebieg terapii. CIWA-Ar służy nie tylko do oceny, lecz także do podejmowania decyzji terapeutycznych — np. kiedy wprowadzić leczenie benzodiazepinami (benzodiazepiny).

Jak przeprowadzać ocenę?

• Oceny wykonuje się poprzez wywiad i obserwację pacjenta — pytając o objawy subiektywne (nudności, lęk, zaburzenia zmysłów) oraz obserwując drżenie, pocenie się, pobudzenie i orientację.
• Skala wymaga współpracy pacjenta i sprawności komunikacyjnej; nie jest odpowiednia dla pacjentów wentylowanych mechanicznie ani ciężko zaburzonych poznawczo.
• Częstotliwość oceny: zwykle co 1–4 godziny w okresie największego ryzyka (pierwsze 24–72 godziny) aż do ustabilizowania; później rzadziej, zgodnie z przebiegiem klinicznym i protokołem oddziału.
• Wyniki należy dokumentować i porównywać — CIWA-Ar dobrze nadaje się do monitorowania odpowiedzi na leczenie.

Wskazania do leczenia farmakologicznego

Wiele protokołów klinicznych wykorzystuje wynik CIWA-Ar do uruchamiania i dawkowania leków uspokajających, najczęściej benzodiazepin. Nie ma jednolitego, uniwersalnego progu — praktyka różni się między ośrodkami:

• W niektórych placówkach farmakoterapię rozważa się przy wynikach ≥8–10, w innych przy wyższych progach; jednak wyraźnym sygnałem do intensyfikacji leczenia jest wynik >15 lub rosnący trend wyników.
• Wybór i dawkowanie benzodiazepin zależą od preferencji klinicznych i stanu pacjenta — typowe leki to diazepam, lorazepam, chlordiazepoxide. Przy chorobie wątroby preferuje się krótkodziałające i bezpieczniejsze metabolicznie preparaty (np. lorazepam, oksazepam).
• W przypadku objawów zagrażających życiu (drgawki, podejrzenie majaczenia alkoholowego/delirium tremens) należy wdrożyć leczenie i monitorowanie na oddziale intensywnej opieki medycznej niezależnie od punktów skali.

Zalety i ograniczenia

• Zalety: CIWA-Ar jest prostą, ustandaryzowaną skalą umożliwiającą dynamiczną ocenę i monitorowanie; ułatwia podejmowanie decyzji terapeutycznych i dokumentację kliniczną.
• Ograniczenia: wymaga współpracy pacjenta i umiejętnego obserwatora; może dawać mylące wyniki u osób z zaburzeniami poznawczymi, zaburzeniami komunikacji, intubowanych lub w obecności innych przyczyn podobnych objawów (np. zakażenie, hipoglikemia).
• Skala nie jest narzędziem diagnostycznym samym w sobie — rozpoznanie i leczenie powinny opierać się na całościowej ocenie klinicznej.

Praktyczne uwagi

• Szkolenie personelu i ustandaryzowane stosowanie skali zwiększa jej rzetelność.
• W protokołach szpitalnych warto określić progi działania (kiedy podać leki, kiedy intensywnie monitorować) i stosować je konsekwentnie.
• CIWA-Ar jest szeroko walidowana i dostępna w wielu tłumaczeniach; mimo to lokalne adaptacje i wytyczne kliniczne mogą się różnić.

CIWA-Ar to praktyczne narzędzie w opiece nad osobami odstawiającymi alkohol — pomaga ocenić nasilenie objawów, monitorować przebieg i kierować leczeniem, ale zawsze powinno być stosowane w połączeniu z pełną oceną kliniczną pacjenta.

Pytania i odpowiedzi

P: Czym jest ocena odstawienia alkoholu w Instytucie Klinicznym?

P: Ile objawów odstawienia alkoholu wymienia skala CIWA?

P: W jaki sposób objawom przypisywany jest numer?

P: Jaki jest najwyższy możliwy wynik w skali CIWA?

P: Co oznaczają wyższe wyniki w CIWA?

P: Co zazwyczaj oznacza wynik 15 lub mniej na CIWA?

P: Jaki jest cel stosowania CIWA?

Szukaj według litery