Morze Celebes to rozległe morze tropikalne położone w zachodniej części Oceanum Spokojnego (Pacyfiku). Otacza je szereg wysp i dużych lądów Azji Południowo-Wschodniej; stanowi ważny akwen dla lokalnej żeglugi, rybołówstwa i różnorodności biologicznej regionu.
Położenie i granice
Od północy Morze Celebes graniczy z Archipelagiem Sulu i Morzem Sulu oraz z wyspą Mindanao na Filipinach. Na wschodzie ograniczają je łańcuch Wysp Sangihe, na południu wybrzeża i półwyspy Sulawesi, a na zachodzie przylega do Kalimantanu (Borneo) w Indonezji. Od południowego zachodu morze łączy się poprzez Cieśninę Makassar z Morzem Jawajskim.
Wymiary i głębokość
- Długość z północy na południe: około 420 mil (675 km).
- Szerokość z zachodu na wschód: około 520 mil (837 km).
- Powierzchnia: około 110 000 mil kwadratowych (280 000 km²).
- Maksymalna głębokość: około 20 300 stóp (6 200 m) — akwen ma głęboką centralną nieckę.
Hydrografia i warunki oceanograficzne
Morze Celebes ma skomplikowaną cyrkulację wód wynikającą z wpływu monsunów, lokalnych wiatrów i wymiany wodnej z sąsiednimi morzami przez liczne cieśniny. Przepływy między morzami indonezyjskimi i Pacyfikiem, w tym drogi związane z indonezyjskim «throughflow», wpływają na temperaturę, zasolenie i żyzność wód. Wody są zazwyczaj ciepłe przez cały rok, z sezonowymi zmianami prądów i intensywności opadów.
Flora i fauna
Akwen i przybrzeżne rafy koralowe Morza Celebes są częścią regionu o jednej z najwyższych bioróżnorodności morskiej na świecie. Występują tutaj bogate koralowiska, łąki morskie oraz lasy namorzynowe, a fauna obejmuje m.in. tuny, tuńczyki, rekiny, żółwie morskie, liczne gatunki rafowych ryb oraz bezkręgowce. Obszar jest ważny dla połowów komercyjnych i lokalnego rybołówstwa.
Żegluga, porty i znaczenie gospodarcze
Morze Celebes stanowi szlak lokalnej i regionalnej żeglugi między Filipinami a Indonezją. Wybrzeża są wykorzystywane głównie przez porty rybackie, lokalny handel i transport między wyspami. Dla wielu społeczności przybrzeżnych morze jest podstawą utrzymania — dostarcza ryb i innych zasobów morskich. W rejonie występują również potencjalne zasoby mineralne i offshore, które bywają przedmiotem zainteresowania przemysłu.
Ryzyka, ochrona środowiska i turystyka
Wyzwania dla środowiska obejmują nadmierne połowy, zanieczyszczenie odpadami i osadami z działalności lądowej oraz degradację raf koralowych wskutek zmian klimatu i miejscowych praktyk. W rejonie funkcjonują obszary chronione i parki morskie (np. rezerwaty przybrzeżne na wybrzeżach Sulawesi), mające na celu ochronę raf i ważnych siedlisk. Morze Celebes przyciąga także turystów zainteresowanych nurkowaniem i obserwacją bogatej fauny morskiej.
Podsumowując, Morze Celebes to głęboki, biologicznie bogaty akwen położony między Filipinami a Indonezją, o istotnym znaczeniu ekologicznym i gospodarczym dla regionu Azji Południowo-Wschodniej.
