William Donald Hamilton FRS (1 sierpnia 1936 - 7 marca 2000) był angielskim biologiem ewolucyjnym, którego Richard Dawkins chwalił jako jednego z największych teoretyków ewolucji XX wieku.

Hamilton stał się sławny dzięki swojej pracy teoretycznej na temat doboru krewniaczego i altruizmu. Wyjaśnił jego genetyczne podstawy, co stanowiło kluczową część skoncentrowanego na genach poglądu na ewolucję. Czyniąc to, stał się jednym z prekursorów socjobiologii, spopularyzowanej przez E.O. Wilsona. Hamilton miał z pewnością duży wpływ na Dawkinsa. Opublikował również ważne prace na temat proporcji płci i ewolucji płci. Od 1984 r. do śmierci w 2000 r. był profesorem Royal Society Research Professor na Uniwersytecie Oksfordzkim. Zmarł na malarię, na którą zachorował w Demokratycznej RepubliceKonga.

Główne idee i wkład naukowy

Najważniejszym wkładem Hamiltona jest sformalizowanie idei doboru krewniaczego i pojęcia inclusive fitness (dobrobyt inkluzywny). Zaproponował matematyczne kryterium, znane dziś jako reguła Hamiltona, które w uproszczeniu brzmi: pomoc wobec krewnego zwiększy częstotliwość genu odpowiedzialnego za tę pomoc, gdy korzyść dla odbiorcy (B), pomnożona przez współczynnik pokrewieństwa (r), przewyższa koszt poniesiony przez dawcę (C) — zapisywane jako rB > C. Ta reguła pozwoliła wytłumaczyć, dlaczego altruistyczne zachowania występują częściej wobec bliskich krewnych i dlaczego u organizmów społecznych (np. owadów społecznych) rozwinęły się skomplikowane strategie współpracy.

Wybrane prace

  • Przełomowe artykuły z 1964 r. — „The genetical evolution of social behaviour” (części I i II) — w których sformułował podstawy doboru krewniaczego i inclusive fitness.
  • Prace nad proporcjami płci, m.in. teksty z drugiej połowy lat 60. — poruszające kwestie ewolucyjnych przyczyn rozkładów płci i konfliktów interesów między rodzicami a potomstwem.
  • Wiele innych artykułów i esejów rozwijających teorię zachowań społecznych, rozpoznawania krewnych i konsekwencji genetycznych strategii reprodukcyjnych.

Zastosowania i przykłady

Teorie Hamiltona miały szerokie zastosowanie w wyjaśnianiu zjawisk takich jak:

  • altruizm wśród owadów społecznych (pszczół, os, mrówek), gdzie wysoki współczynnik pokrewieństwa sprzyja rezygnacji z rozmnażania przez część kolonii;
  • rodzinne zachowania opiekuńcze i pomoc rodzeństwa w zdobywaniu pożywienia lub obronie;
  • ewolucyjne mechanizmy rozpoznawania krewnych oraz strategie rozmnażania i sporządzania linii pokrewieństwa.

Wpływ i recepcja

Prace Hamiltona znacząco wpłynęły na rozwój socjobiologii i ewolucyjnej teorii zachowań, kładąc teoretyczne podłoże pod późniejsze popularyzacje idei „samolubnego genu” i badań nad genetycznymi podstawami zachowań społecznych. Jego idee są obecnie fundamentem wielu badań z zakresu biologii ewolucyjnej, etologii i ekologii społecznej. Krytyka i dalsze rozwinięcia dotyczyły m.in. dokładnego pomiaru r i B/C w naturze oraz integracji doboru krewniaczego z innymi mechanizmami (np. doborem grupowym czy kulturą).

Osobowość i życie poza nauką

Hamilton był znany jako myśliciel głęboko zaangażowany w teorię, o szerokich zainteresowaniach poza czysto matematycznymi modelami: interesował się także obserwacjami terenowymi i biologią behawioralną. Jego styl pracy cechowała kombinacja precyzyjnej dedukcji teoretycznej i dbałości o empiryczne sprawdzenie hipotez.

Dziedzictwo

William D. Hamilton pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo w postaci pojęć i narzędzi analitycznych, które nadal są wykorzystywane i rozwijane. Jego koncepcje stały się integralną częścią współczesnej biologii ewolucyjnej, a reguła Hamiltona jest powszechnie nauczana jako podstawowe narzędzie do analizy ewolucyjnych przyczyn altruizmu i współpracy.