Thiruvananthapuram (Malajalam: തിരുവനന്തപുരം) jest stolicą indyjskiego stanu Kerala. Wcześniej miasto znane było pod nazwą Trivandrum. Znajduje się na zachodnim wybrzeżu Indii, blisko południowego krańca tego kontynentu. W 2001 roku miasto liczyło 889,191 osób (2001 roku); według spisu powszechnego z 2011 r. liczba mieszkańców korporacji miejskiej wynosiła około 957,730, a aglomeracja — ponad 1,6 miliona osób.
Położenie, historia i znaczenie administracyjne
Thiruvananthapuram jest największym miastem Kerali pod względem znaczenia administracyjnego i jednym z ważniejszych centrów południowych Indii. Historycznie był stolicą królestwa Travancore; nazwa miasta wiąże się z hinduistyczną świątynią Sree Padmanabhaswamy, która odgrywała i nadal odgrywa centralną rolę w życiu religijnym i kulturalnym regionu. Jako stolica stanu mieści wiele urzędów rządowych i administracyjnych, co czyni je ważnym ośrodkiem politycznym i administracyjnym Kerali.
Edukacja, nauka i technologie
Miasto jest ważnym ośrodkiem akademickim i badawczym. Działa tu między innymi University of Kerala (pierwotnie University of Travancore) oraz liczne kolegia i instytucje badawcze. Do najbardziej znanych instytucji naukowych należą:
- Vikram Sarabhai Space Centre (VSSC) – najważniejszy ośrodek badawczy ISRO zajmujący się technologiami pojazdów nośnych i ruchem kosmicznym;
- Indian Institute of Space Science and Technology (IIST) – uczelnia kształcąca specjalistów dla programów kosmicznych Indii;
- Sree Chitra Tirunal Institute for Medical Sciences and Technology (SCTIMST) – renomowany ośrodek medyczny i badawczy w dziedzinie kardiologii i technologii medycznych;
- Rajiv Gandhi Centre for Biotechnology (RGCB) – instytut prowadzący badania w biotechnologii i biologii molekularnej;
- Technopark – jeden z największych parków informatycznych w Indiach, skupiający firmy z sektora IT i usług dla biznesu.
Dzięki tym ośrodkom Thiruvananthapuram jest uznawany za regionalny hub technologiczny i badawczy, przyciągający inwestycje w sektorach kosmicznym, biotechnologicznym i informatycznym.
Gospodarka i infrastruktura
Gospodarka miasta opiera się na administracji publicznej, usługach, IT, biotechnologii, edukacji oraz turystyce. W okolicach działają także małe i średnie zakłady przemysłowe oraz porty rybackie. W pobliżu realizowany jest projekt głębokowodnego portu w Vizhinjam, który ma wzmocnić logistykę morską regionu. Thiruvananthapuram posiada międzynarodowe lotnisko (Thiruvananthapuram International Airport, IATA: TRV) oraz ważny węzeł kolejowy — stację Thiruvananthapuram Central (TVC).
Kultura, turystyka i zabytki
Miasto oferuje bogactwo zabytków i atrakcji kulturalnych: słynna świątynia Sree Padmanabhaswamy, pałace (np. Kanakakunnu Palace), muzea takie jak Napier Museum oraz historyczne rezydencje jak Kuthiramalika. W okolicy znajdują się popularne plaże, m.in. Kovalam i Shanghumukham, przyciągające turystów krajowych i zagranicznych. Thiruvananthapuram jest także centrum sztuk performatywnych, tradycyjnej muzyki i tańca (m.in. kathakali) oraz festiwali religijnych i kulturalnych Kerali.
Transport i komunikacja
Miasto jest dobrze skomunikowane drogowo, kolejowo i lotniczo. Lotnisko TRV obsługuje połączenia krajowe i międzynarodowe; rozbudowana sieć dróg łączy Thiruvananthapuram z innymi częściami Kerali i sąsiednimi stanami. Kolejowy dworzec centralny zapewnia połączenia z głównymi miastami Indii. Transport miejski obejmuje autobusy państwowe i prywatne oraz rosnące usługi taksówkowe i przewozowe.
Thiruvananthapuram łączy bogate dziedzictwo historyczne i religijne z dynamicznym rozwojem naukowym i technologicznym, co czyni je jednym z kluczowych miast południowych Indii.

