Cyklon tropikalny na południowym Atlantyku: przyczyny i sezon

Cyklon tropikalny na południowym Atlantyku — przyczyny, sezon i ryzyko. Dowiedz się, dlaczego rzadkie burze powstają od grudnia do maja, ze szczytem w marcu.

Cyklon tropikalny na południowym Atlantyku jest niezwykłym zjawiskiem pogodowym. Zazwyczaj największym problemem, dla którego cyklony tropikalne nie tworzą się w południowej części Oceanu Atlantyckiego, jest silny uskok wiatru. Gdyby kiedykolwiek istniał "sezon huraganów" na południowym Atlantyku, najprawdopodobniej miałby on miejsce w czasie przeciwnym do sezonu na północnym Atlantyku, czyli od grudnia do maja, przy czym szczyt sezonu przypada na połowę marca, kiedy oceany na półkuli południowej są najcieplejsze.

Dlaczego cyklony tropikalne są tu rzadkie?

Główne przyczyny rzadkiego występowania cyklonów tropikalnych na południowym Atlantyku to:

• Silny uskok wiatru (vertical wind shear) — różnica prędkości i kierunku wiatru z wysokością rozrywa konwekcję niezbędną do utrzymania zwartego ośrodka burzowego.
• Stosunkowo zimne wody powierzchniowe — prądy morskie (m.in. chłodny prąd Benguelski przy wybrzeżu Afryki południowo-zachodniej) i ogólna cyrkulacja sprawiają, że temperatury SST rzadziej przekraczają progi energetyczne typowe dla formowania się huraganów (około 26°C).
• Stabilna, sucha masa powietrza i dominacja wyżów subtropikalnych — sucha i stabilna atmosfera tłumi głęboką konwekcję.
• Bliskość równika — mniejsza siła odśrodkowa Coriolisa w obszarach bliższych równika utrudnia powstanie wiru o odpowiedniej rotacji; typowo potrzeba co najmniej kilku stopni szerokości geograficznej od równika.
• Brak stałej, silnej inicjacji zaburzeń — w północnym Atlantyku rolę „zasiewników” często pełnią afrykańskie fale równikowe; ich odpowiedniki na południowym Atlantyku są słabsze i rzadsze.

Sezon (gdyby istniał)

Jak wspomniano w przywołanym fragmencie, hipotetyczny sezon występowania cyklonów tropikalnych w tej części oceanu byłby przesunięty względem półkuli północnej — typowo od grudnia do maja, z maksimum około połowy marca. Wtedy nasłonecznienie i akumulacja ciepła w warstwie powierzchniowej oceanu są największe na półkuli południowej, co sprzyja podnoszeniu temperatur SST.

Przykłady i konsekwencje

W historii odnotowano co najmniej kilka nietypowych, tropikalnych lub subtropikalnych układów na południowym Atlantyku; najbardziej znanym jest tzw. cyklon Catarina (marzec 2004), który uderzył w południowe wybrzeże Brazylii i spowodował znaczne szkody. Takie zdarzenia są jednak sporadyczne.

Konsekwencje ewentualnego cyklonu w tym basenie to przede wszystkim silne wiatry, ulewy, powodzie i sztormowe fale wpływające na wybrzeża Brazylii i sąsiednich krajów. Ze względu na rzadkość zjawiska lokalne systemy ostrzegania i infrastruktura mogą być mniej przygotowane niż w obszarach typowych dla huraganów.

Monitorowanie, nazewnictwo i perspektywy

Południowy Atlantyk nie ma stałego, międzynarodowego systemu nazewnictwa cyklonów tropikalnych zatwierdzonego przez WMO, więc nazwy bywają nadawane ad hoc przez lokalne instytucje. Monitorowanie i prognozowanie jest prowadzone przez krajowe służby meteorologiczne (np. brazylijskie jednostki meteorologiczne i morskie) oraz ośrodki analityczne, ale ze względu na rzadkość zjawisk baza obserwacji i doświadczenie operacyjne są ograniczone.

Klimatyczne ocieplenie i wzrost temperatury powierzchni morza mogą w przyszłości zwiększyć prawdopodobieństwo powstania takich układów, jednak wpływ na częstotliwość i intensywność cyklonów na południowym Atlantyku pozostaje przedmiotem badań i jest obarczony niepewnością.

Co warto wiedzieć dla mieszkańców i turystów

• Śledzić komunikaty lokalnych służb meteorologicznych i ostrzeżenia morskie.
• Przygotować plan ewakuacji i zabezpieczenia mienia przy dłuższym pobycie w rejonach przybrzeżnych.
• Pamiętać, że nawet gdy rzadkie, gwałtowne zjawiska pogodowe mogą wystąpić — warto brać je poważnie i reagować na oficjalne ostrzeżenia.

Cyklon Catarina

Cyklon (lub huragan) Catarina był niezwykle rzadkim cyklonem tropikalnym, który uformował się w południowej części Oceanu Atlantyckiego w marcu 2004 roku. Tuż po przekształceniu się w huragan uderzył 28 marca wieczorem w południowe wybrzeże Brazylii w stanie Santa Catarina, z wiatrem szacowanym na około 180 km/h (112 mph), co czyniło go huraganem kategorii 2 w skali huraganów Saffira-Simpsona. Cyklon zabił od 3 do 10 osób i wyrządził w Brazylii szkody na miliony dolarów.

To wydarzenie jest uważane przez meteorologów za niemal jedyne w swoim rodzaju.

Załoga Międzynarodowej Stacji Kosmicznej sfotografowała cyklon wychodzący na ląd w południowym brazylijskim stanie Santa Catarina.

Inne znane cyklony tropikalne na Południowym Atlantyku

Cyklon tropikalny w Angoli z 1991 r.

10 kwietnia 1991 r. we wschodniej części południowego Atlantyku uformowała się silna depresja tropikalna lub słaba burza tropikalna^[], zarejestrowana przez satelity meteorologiczne u wybrzeży Angoli. Osiągnęła ona szczyt 13 kwietnia i rozproszyła się dwa dni później, dryfując w kierunku zachodnio-południowo-zachodnim od miejsca, w którym się uformowała. Spośród kilku występujących cyklonów tropikalnych na Południowym Atlantyku, ten był jedynym na wschodnim Atlantyku. Był to również pierwszy południowoatlantycki cyklon tropikalny, jaki kiedykolwiek zaobserwowano.

Cyklon tropikalny w styczniu 2004 r.

W połowie stycznia u wybrzeży Brazylii, w obrębie rynny niskiego ciśnienia, rozwinął się niewielki obszar konwekcji. Zorganizował się i wydawał się przekształcać w depresję tropikalną 18 stycznia. Następnego ranka w pobliżu centrum znajdowała się niewielka ilość konwekcji oraz dobrze zdefiniowane pasma, a układ, będący albo słabą burzą tropikalną, albo silną depresją tropikalną, prawdopodobnie osiągnął swój szczyt. Znajdujący się 150 mil na południowy wschód od Salvadoru w Brazylii układ osłabł w wyniku normalnego dla tego basenu ścinania górnego poziomu. Depresja przemieściła się w głąb lądu 20. dnia jako cyrkulacja bez konwekcji, a następnego dnia rozproszyła się nad Brazylią, gdzie spowodowała ulewne deszcze i powodzie. Byłby to pierwszy przypadek w historii, kiedy dwa cyklony tropikalne (Catarina i styczniowy sztorm) wystąpiły w tym samym roku na południowym Atlantyku, i można uznać, że stanowią one sezon huraganów 2003-04 na południowym Atlantyku.

Cyklon tropikalny z lutego 2006 / 90L Invest (południowy Atlantyk)

Mały obszar konwekcji 600 mil na południowy wschód od Rio de Janeiro przemieścił się w obszar słabego uskoku wiatru i ciepłych wód o temperaturze zaledwie 26°C 23 lutego 2006 roku. Fala miała głęboką konwekcję, była w stanie uformować zamkniętą LLC i miała wiatr o prędkości 35 mi/h (56 km/h) zmierzony przez Quikscat 24 lutego 2006. Cechy te były rozpoznawane operacyjnie przez trzy godziny, zanim silny ścinający wiatr zaczął rozrywać system, czyli tuż przed upływem sześciu godzin wymaganych do oficjalnego uznania go za depresję tropikalną. Możliwe, że układ utrzymywał te cechy dłużej i przez krótki czas mógł być depresją tropikalną. Podczas badań układ ten był określany jako 90L Invest. Ścinanie wiatru spowodowało, że układ ostatecznie rozproszył się jeszcze tej samej nocy. Zdjęcie

Burza tropikalna Anita

Ta sekcja jest pusta. Możesz pomóc poprzez dodanie do niego. (marzec 2019)

Burza tropikalna Iba

Ta sekcja jest pusta. Możesz pomóc poprzez dodanie do niego. (marzec 2019)

Burza z lutego 2006 r.


Burza w styczniu 2004 r.


Burza tropikalna 12 kwietnia 1991.

Szukaj według litery