Żagiel słoneczny (lub lekkie żagle lub żagle fotonowe) to proponowana metoda napędu statku kosmicznego wykorzystująca ciśnienie promieniowania wywierane przez światło słoneczne. Słowo "żagiel" jest przez analogię z łodziami, które wykorzystują żagiel do poruszania się z wiatrem. Koncepcja ta została po raz pierwszy zaproponowana w XVII wieku przez Johannesa Keplera. Miał on teorię, że żagle można dostosować do "niebiańskich bryz".
W 1865 roku James Clerk Maxwell opublikował swoją teorię pól elektromagnetycznych i promieniowania. Pokazał on, że światło (jedna z form promieniowania elektromagnetycznego) może wywierać nacisk na obiekt. Ciśnienie to nazywane jest ciśnieniem promieniowania. Stanowiło to podstawę nauki stojącej za żaglem słonecznym. Promieniowanie słoneczne wywiera presję na żagiel dzięki odbiciom i niewielkiej części, która jest pochłaniana.
Ciśnienie słoneczne działa na statki kosmiczne, w przestrzeni kosmicznej lub na orbicie wokół planety. Typowy statek kosmiczny lecący na Marsa, na przykład, jest wypierany tysiące kilometrów przez ciśnienie słoneczne. Efekty są przewidywane w planowaniu. Ma to miejsce od czasów wczesnego międzyplanetarnego statku kosmicznego z lat 60-tych. Ciśnienie słoneczne wpływa również na orientację statku, co jest czynnikiem uwzględnianym w projektowaniu statków kosmicznych.
Koncepcja żagla słonecznego została później wykorzystana w science fiction, jak np. prace Jules'a Verne'a.
