Druga inauguracja Lyndona B. Johnsona jako 36. prezydenta Stanów Zjednoczonych odbyła się 20 stycznia 1965 roku. Ceremonia ta formalnie rozpoczęła dla Johnsona pierwszą pełną, czteroletnią kadencję i była kontynuacją jego prezydentury, zapoczątkowanej po śmierci Johna F. Kennedy’ego w 1963 roku.

Inauguracja była początkiem drugiej kadencji (i pierwszej pełnej, czteroletniej) Lyndona B. Johnsona jako prezydenta oraz jedynej kadencji Huberta Humphreya jako wiceprezydenta. Przysięgę na urząd złożył sędzia główny Earl Warren. Lady Bird Johnson zapoczątkowała tradycję udziału pierwszych dam w tym wydarzeniu, trzymając w ręku Biblię Prezydenta i biorąc aktywny udział w ceremonii, co w kolejnych latach stało się powszechną praktyką.

Przebieg uroczystości

Uroczystość inauguracyjna odbyła się na Kapitolu w Waszyngtonie i zgromadziła ogromną publiczność — szacunkowo około 1,2 miliona osób. Taka frekwencja uczyniła ją wówczas największym publicznym zgromadzeniem w historii National Mall. Po krótkiej części formalnej, w której nastąpiło zaprzysiężenie prezydenta i wiceprezydenta, Johnson wygłosił przemówienie inauguracyjne nakreślające główne cele jego administracji.

  • Przysięga: Administrację przysięgi przewodniczył sędzia główny Earl Warren.
  • Przemówienie inauguracyjne: Johnson skupił się na planach dotyczących polityki wewnętrznej — szczególnie programów społecznych i walce z ubóstwem — oraz na kwestii praw obywatelskich. Jego retoryka podkreślała zobowiązanie do budowy Great Society, czyli ambitnego programu reform społecznych i gospodarczych.
  • Oprawa i ceremonie towarzyszące: tradycyjne defilady i wydarzenia towarzyszące zgromadziły delegacje, polityków oraz zwykłych obywateli z całego kraju.
  • Relacje medialne: było to ostatnie historyczne wydarzenie inauguracyjne, które relacjonowały jeszcze kroniki filmowe — wkrótce media telewizyjne całkowicie zdominowały przekaz wydarzeń publicznych.

Znaczenie polityczne i społeczne

Inauguracja z 1965 roku miała kilka ważnych konsekwencji i symbolicznych znaczeń:

  • Start pełnej kadencji i mandat do reform: rozpoczęcie pierwszej pełnej kadencji dało Johnsonowi silniejszy mandat do realizacji programu Great Society, obejmującego reformy edukacyjne, opiekę zdrowotną (m.in. wprowadzenie Medicare i Medicaid w kolejnych latach), programy antyubóstwowe oraz działania na rzecz równości obywatelskiej.
  • Wzmocnienie ruchu praw obywatelskich: retoryka inauguracyjna i polityczna aktywność administracji przyczyniły się do szybszego wypracowania i uchwalenia kluczowych aktów prawnych, w tym ustawy o prawach wyborczych (Voting Rights Act) z 1965 roku, która miała istotne znaczenie dla zniesienia dyskryminacji wyborczej w stanach południowych.
  • Koniec epoki kronik filmowych: fakt, że była to ostatnia inauguracja relacjonowana przez tradycyjne kroniki filmowe, symbolizował przemiany w sposobie przekazywania informacji — media elektroniczne i telewizja przejmowały rolę głównego źródła relacji z wydarzeń publicznych.
  • Kontrasty polityczne: choć inauguracja podkreślała spektakularne cele socjalne, kadencja Johnsona była także naznaczona rosnącym zaangażowaniem USA w Wietnamie, co w późniejszych latach zmieniło odbiór jego polityki i spowodowało silne podziały społeczne.

Ocena historyczna

Historycy oceniają inaugurację Lyndona B. Johnsona z 1965 roku jako moment symbolicznego przejścia do intensywnej fazy reform społecznych w USA. Dla wielu była ona zapowiedzią ambitnego programu legislacyjnego, który przyniósł trwałe zmiany w polityce społecznej i prawach obywatelskich. Jednocześnie późniejsze wydarzenia — przede wszystkim eskalacja działań wojennych w Wietnamie — sprawiły, że ocena całej prezydentury jest mieszana: znaczące sukcesy w polityce wewnętrznej równoważyły kosztowną i kontrowersyjną politykę zagraniczną.

Inauguracja z 20 stycznia 1965 roku pozostaje zatem ważnym punktem w historii powojennych Stanów Zjednoczonych — zarówno jako wydarzenie widowiskowe o niebywałej skali, jak i jako symbol politycznego programu, który miał wpływ na życie milionów Amerykanów.