Senat rzymski był najdłużej istniejącą instytucją w starożytnym Rzymie. Rozpoczął się w pierwszych latach istnienia miasta, które podobno zostało założone w 753 r. p.n.e. Przetrwał królów, Republikę Rzymską (509 p.n.e.-27 p.n.e.), Cesarstwo Rzymskie (27 p.n.e.-395 n.e.) oraz upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego (395-476 n.e.).

Senat rozpoczął działalność jako rada doradcza starszyzny. Słowo "senat" pochodzi od słowa "senex" oznaczającego "starca". Senat osiągnął swój szczyt w okresie Średniej Republiki, kiedy był najpotężniejszym organem w Rzymie. Senat stracił znaczną część swojej władzy w pierwszym okresie Cesarstwa, znanym jako Principat.

Po Dioklecjanie, gdy centrum władzy zostało przeniesione z Rzymu, senat stał się tylko organem miejskim. Wpływy starej idei przetrwały, a Konstantyn II utworzył senat w Konstantynopolu.