Anatomia kości łonowej (pubis) — budowa, funkcje i rola w miednicy

Poznaj anatomię kości łonowej (pubis): budowa, funkcje i znaczenie w miednicy — przystępny przewodnik dla studentów, fizjoterapeutów i zainteresowanych medycyną.

Kość łonowa (pubis) jest jedną z kości tworzących miednicę. Znajduje się ona w części brzusznej i przedniej. Innymi słowy, znajduje się z przodu u ludzi, a poniżej u większości innych ssaków.

Lewa i prawa kość łonowa łączą się na spojeniu łonowym. U kobiety, kość łonowa z przodu jest pokryta gąbką cewki moczowej. Jest to warstwa tłuszczu, tworząca mons pubis lub mons Venus.

Trzon kości łonowej stanowi jedną piątą panewki, czyli obszaru wokół panewki stawu biodrowego. Przyczynia się do budowy samej panewki stawu biodrowego. Jego wewnętrzna powierzchnia jest częścią ściany miednicy mniejszej.

Budowa anatomiczna

Kość łonowa składa się z kilku wyraźnych części i powierzchni, które pełnią różne funkcje anatomiczne i stanowią miejsce przyczepu mięśni i więzadeł. Główne elementy to:

• Trzon (corpus pubis) – centralna część kości; uczestniczy w tworzeniu panewki stawu biodrowego.
• Gałąź górna (ramus superior) – biegnie ku górze i łączy się z kością biodrową; na niej znajduje się grzebień łonowy i kresa łukowata.
• Gałąź dolna (ramus inferior) – łączy się z gałęzią kulszową, tworząc część dolnego pierścienia miednicy.
• Grzebień łonowy i guzowatość łonowa – miejscowe uwypuklenia pełniące rolę przyczepu więzadeł i mięśni.
• Guzy łonowe (tuberculum pubicum) – przyczep więzadła pachwinowego i początku więzadła wieszadłowego prącia (u mężczyzn) oraz struktur miękkich u kobiet.

Przyczepy mięśni i więzadeł

Kość łonowa jest ważnym punktem przyczepu dla licznych mięśni i więzadeł:

• Mięśnie przywodziciele uda (m.in. przywodziciel długi, krótki, wielki) – przyczepy na gałęziach łonowych;
• Mięsień grzebieniowy (pectineus) – przyczep na grzebieniu łonowym;
• Mięsień prosty brzucha (rectus abdominis) – przyczep na grzebieniu łonowym i spojeniu łonowym;
• Mięsień krawiecki i mięsień smukły (gracilis) – przyczepy w okolicy spojenia i gałęzi dolnej;
• Więzadło pachwinowe (ligamentum inguinale) – przyczep do guzka łonowego (ważny punkt orientacyjny w chirurgii).

Unaczynienie i unerwienie

Unaczynienie kości łonowej pochodzi głównie z gałęzi tętnicy zasłonowej i gałęzi tętnicy biodrowo‑ochrzęstnej. Unerwienie okoliczne pochodzi z gałęzi nerwów lędźwiowych i krzyżowych za pośrednictwem nerwów zaopatrujących mięśnie i skórę okolicy pachwinowej.

Funkcje

• Stabilizacja przedniej części pierścienia miednicy i przenoszenie obciążeń między kręgosłupem a kończynami dolnymi.
• Tworzenie części panewki stawu biodrowego, co wpływa na biomechanikę stawu biodrowego.
• Zapewnienie miejsc przyczepu dla mięśni odpowiedzialnych za zginanie, przywodzenie i rotację uda oraz dla mięśni brzucha.
• Wspieranie struktur miednicy mniejszej, w tym dna miednicy i narządów miednicy.

Rozwój kostny

Kość łonowa powstaje w obrębie kości miednicznej wraz z częścią biodrową i kulszową i w ontogenezie łączy się z nimi, tworząc jedną kość biodrową (os coxae). Proces kostnienia i zrostu tych części następuje w okresie dojrzewania płciowego, kiedy to trójpromieniste chrząstki (triradiate cartilage) zanikają i elementy kości zrastają się w jedną całość.

Znaczenie kliniczne

• Dolegliwości spojenia łonowego: zapalenie, ból i niestabilność spojenia (np. w ciąży lub po urazie) – częsta przyczyna bólu pachwinowego.
• Złamania kości łonowej: najczęściej dotyczą gałęzi i mogą wystąpić w wyniku urazów miednicy; mają wpływ na stabilność pierścienia miednicy.
• Osteitis pubis: stan zapalny spojenia łonowego związany z przeciążeniem (często u sportowców).
• Orientacja chirurgiczna: guzek łonowy jest punktem przyczepu więzadła pachwinowego i ważnym punktem orientacyjnym przy zabiegach w okolicy pachwiny (np. rozpoznawanie przepuklin).

Różnice płciowe i międzygatunkowe

U ludzi kość łonowa u kobiet bywa szersza i ma inny kąt rozwarcia (większe rozwarcie spojenia łonowego oraz szersza miednica), co ułatwia poród. Wśród ssaków rozmieszczenie i proporcje struktur łonowych różnią się w zależności od postawy ciała i sposobu poruszania się.

Podsumowując, kość łonowa jest kluczowym elementem anatomicznym miednicy — bierze udział w tworzeniu panewki stawu biodrowego, stabilizuje przednią część pierścienia miednicy oraz stanowi liczne miejsca przyczepu mięśni i więzadeł, odgrywając istotną rolę zarówno w funkcji ruchowej, jak i ochronie narządów miednicy.

Szukaj według litery