Pippi Pończoszanka — powieść Astrid Lindgren (1945): opis i tłumaczenia
Pippi Pończoszanka — klasyczna powieść Astrid Lindgren (1945): opis postaci, przygód i historia tłumaczeń na 64 języki. Poznaj kultową bohaterkę!
Pippi Pończoszanka (szwedzki: Pippi Långstrump) to powieść autorstwa Astrid Lindgren. Została wydana w Szwecji 26 listopada 1945 roku. Jest to pierwsza z serii książek o Pippi Pończoszance. Pippi jest dziewczyną, która mieszka sama w domu z jej zwierząt domowych, małpa o imieniu Pan Nilsson i konia, że trzyma na ganku. Zaprzyjaźnia się z Tommym i jego siostrą Anniką, którzy mieszkają obok niej.
Do 2009 roku książka została przetłumaczona na 64 języki.
Fabuła
Akcja powieści toczy się głównie wokół domu Pippi — willi Villa Villekulla — oraz okolicznych ulic i placu zabaw, gdzie dziewczynka przeżywa rozmaite przygody. Pippi jest niezwykle silna, niezależna i nieprzywiązana do konwencji dorosłych: odmawia chodzenia do szkoły, troszczy się o siebie sama i zaprasza do zabawy sąsiadów, Tommiego i Annikę. W kolejnych epizodach bohaterka pokazuje dziecięcą ciekawość świata, sprzeciw wobec niesprawiedliwości i skłonność do zaskakujących rozwiązań problemów, co prowadzi do wielu humorystycznych, ale i pouczających sytuacji.
Główne postacie
- Pippi Pończoszanka — samodzielna, pewna siebie dziewczynka o rudych warkoczach i niekonwencjonalnym podejściu do życia.
- Tommy i Annika — sąsiedzkie rodzeństwo, które zaprzyjaźnia się z Pippi i często towarzyszy jej w przygodach.
- Pan Nilsson — małpka Pippi, która jest jej wiernym towarzyszem.
- Koń — trzymany przez Pippi na ganku Villa Villekulla, symbol jej niezwykłego stylu życia.
- W tle pojawiają się dorośli: sąsiedzi, policja i nauczyciele — postacie reprezentujące porządek, z którym Pippi często się mierzy.
Motywy i tematy
Powieść porusza m.in. następujące zagadnienia:
- niezależność i autonomia dziecka,
- krytyka sztywnych norm społecznych i hierarchii,
- wartość przyjaźni i lojalności,
- poczucie sprawiedliwości oraz sprzeciw wobec niesprawiedliwości,
- zabawa i kreatywność jako istotny element dzieciństwa.
Historia publikacji i ilustracje
Powieść została opublikowana 26 listopada 1945 roku. Postać Pippi została stworzona przez Astrid Lindgren dla jej córki; z czasem opowiadania zostały rozbudowane do formy książkowej. Ilustracje do oryginalnych wydań stworzyła Ingrid Vang Nyman — jej charakterystyczna oprawa wizualna przyczyniła się do rozpoznawalności postaci.
Tłumaczenia, wydania i adaptacje
Do 2009 roku książka została przetłumaczona na 64 języki, a od tego czasu kolejne wydania i tłumaczenia zwiększyły zasięg dzieła — Pippi stała się postacią znaną na całym świecie. Powieść doczekała się licznych wydań ilustrowanych, skróconych i opracowań dla różnych grup wiekowych.
Postać Pippi została również przeniesiona na ekran i scenę: powstały filmy oraz seriale telewizyjne (między innymi słynny szwedzki serial z końca lat 60. XX wieku), adaptacje teatralne, musicalowe oraz produkcje animowane. W Szwecji istnieją miejsca poświęcone twórczości Lindgren (np. muzeum dziecięce Junibacken), w których Pippi zajmuje ważne miejsce.
Recepcja i kontrowersje
Pippi Pończoszanka od dawna uchodzi za jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci literatury dziecięcej. Czytelnicy i krytycy chwalą książkę za humor, oryginalny głos narracyjny oraz pozytywny obraz samodzielnego dziecka, które potrafi myśleć krytycznie.
W późniejszych dekadach pojawiały się też kontrowersje związane ze sposobem przedstawienia niektórych motywów i określeń w starszych tłumaczeniach i wydaniach — na przykład fragmenty odnoszące się do mieszkańców wysp południowych były w dawnych edycjach formułowane w sposób, który współcześnie uznaje się za nieodpowiedni. W odpowiedzi na to niektóre wydawnictwa wprowadziły korekty tekstu w nowych edycjach.
Znaczenie i dziedzictwo
Pippi Pończoszanka wywarła duży wpływ na literaturę dziecięcą, inspirując czytelników na całym świecie. Postać Pippi bywa odczytywana jako symbol niezależności, odwagi i buntu przeciwko ograniczeniom — dlatego książki Astrid Lindgren pozostają chętnie czytane przez kolejne pokolenia i wielokrotnie adaptowane w różnych formach kultury.
Tło
Astrid Lindgren po raz pierwszy pomyślała o Pippi Pończoszance w 1941 roku. Jej 7-letnia córka Karin była chora i musiała pozostać w łóżku. Poprosiła matkę, aby opowiedziała jej jakąś historię, więc Lindgren wymyśliła postać o imieniu Pippi Pończoszanka i kilka historii o niej, aby zabawić córkę. W 1944 roku spisała je i wysłała rękopis książki do wydawnictwa Bonnier. Ci jednak stwierdzili, że nie chcą wydać książki. Kiedy 28 stycznia następnego roku wydawnictwo Rabén i Sjögren ogłosiło konkurs na książkę dla dzieci, wysłała do niego nową wersję książki. Zdobyła ona pierwszą nagrodę i została opublikowana w 1945 roku. Później Rabén i Sjögren wydali także kontynuacje: Pippi idzie na pokład (1946) i Pippi na morzach południowych (1948). Od tego czasu seria została przetłumaczona na wiele innych języków. Powstał również serial telewizyjny i dwa filmy.
Działka
Pippi jest dziewczynką, która ma 9 lat. Mieszka sama w Villa Villekulla, starym domu w ogrodzie na końcu małego miasteczka (nazwa miasta nie jest podana). Mieszka tam zupełnie sama, ponieważ jej ojciec, kapitan morski zwany kapitanem Efraimem Longstockingiem, zaginął, gdy został zmyty za burtę podczas sztormu, a jej matka zmarła, gdy była bardzo mała. Pippi wierzy, że jej matka jest teraz aniołem w niebie, obserwując ją przez wizjer i jej ojciec, zamiast utonąć po zmyciu za burtę, miał rzeczywiście pływa do wyspy pełnej kanibali i stać się królem kanibali.
Na szczęście dla niej, jej ojciec kupił wiele lat temu willę Villekulla, aby na starość móc zamieszkać w niej z córką. Pippi postanawia więc wprowadzić się do domu z dwoma rzeczami, które zabrała ze statku ojca: swoją małpką o imieniu Pan Nilsson (prezent od ojca) oraz walizką wypełnioną złotymi monetami. Po wprowadzeniu się do domu kupuje też konia, którego trzyma na ganku. Lubi mieszkać sama, bo nikt nie każe jej kłaść się spać i nikt nie zmusza jej do zażywania oleju z wątroby dorsza, kiedy ona bardziej lubi słodycze.
Obok domu stoi drugi dom, w którym mieszka dwójka dobrze wychowanego rodzeństwa o imionach Annika i Tommy. Po raz pierwszy spotykają Pippi, gdy ta wychodzi rano na drogę i idzie tyłem. Pytają ją o to, a ona odpowiada, że w wolnym kraju człowiek może chodzić jak chce. Dalej mówi im, że w Egipcie wszyscy ludzie chodzą tyłem i nikt nie uważa tego za dziwne. Po tym, jak pytają ją, czy rzeczywiście była w Egipcie, odpowiada, że tak, a w najdalszych Indiach ludzie mają jeszcze dziwniejszy sposób chodzenia: chodzą na rękach. Na to oni zarzucają jej kłamstwo, a ona przyznaje, że kłamała i że w Kongo nikt nie mówi prawdy.
Następnie zaprasza ich do swojego domu, gdzie jedzą naleśniki, a Pippi opowiada im o Brazylijczykach, którzy zawsze mają jajka we włosach. Następnie pokazuje im niektóre z rzeczy, które ona i jej ojciec przywieźli z podróży dookoła świata. Pippi daje im z nich prezenty: Tommy dostaje mały nóż z rękojeścią z perły, a Annika pierścionek z zielonym kamieniem. Annika i Tommy wracają do swojego domu.
Przeszukaj encyklopedię