Sikory (Paridae) — ptaki: opis, występowanie, dieta i zwyczaje
Sikory (Paridae) — wygląd, występowanie, dieta i zwyczaje. Poznaj rozmiary, gniazdowanie, adaptacje i porady dokarmiania tych ciekawskich ptaków.
Paridae to rodzina małych, zręcznych ptaków — powszechnie znanych jako sikory (w Ameryce Północnej często nazywane "chickadees" lub "titmice"). Należą do przechodnie ptaków (Passeriformes) i naturalnie występują na półkuli północnej oraz w części Afryki. Większość gatunków była kiedyś zaliczana do Parus, jednak w wyniku badań taksonomicznych rodzaj ten został rozdzielony na kilka mniejszych rodzajów (np. Poecile, Cyanistes, Periparus i inne).
Wygląd i wymiary
Sikory to przeważnie krótkie, krępe ptaki o długości ciała od około 10 do 22 centymetrów. Mają stosunkowo krótkie, mocne dzioby pozwalające na rozłupywanie nasion i chwytanie owadów. Niektóre gatunki są pozbawione znaczącego grzebienia, inne (np. niektóre Lophophanes) mają wyraźny grzebień głowy. Upierzenie bywa kontrastowe — z ciemnymi czapeczkami, jasnymi policzkami i plamkami na piersiach — co ułatwia rozpoznawanie gatunków.
Występowanie i środowisko
Większość sikor to ptaki leśne, spotykane w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, ale wiele gatunków dobrze radzi sobie też w parkach miejskich, ogrodach i przy ludzkich zabudowaniach. Niektóre gatunki mają bardzo szeroki zasięg (Europa, Azja, Ameryka Północna), inne są wyspecjalizowane i występują lokalnie. Sikory potrafią korzystać z budek lęgowych i naturalnych dziupli drzew, a niektóre — jak wspomniane poniżej — gniazdują również bliżej człowieka.
Dieta i sposoby żerowania
Są to ptaki o mieszanej diecie, typowo jedzące owady i ich larwy w sezonie lęgowym oraz nasiona i orzechy poza sezonem. Sikory sprawnie wygrzebują owady z korowiny, skubią pędraki spod kory, potrafią zawisać głową w dół, by sięgnąć po pożywienie, oraz chować zapasy pokarmu na później (tzw. caching). Wiele gatunków chętnie odwiedza karmniki — przyjmują ziarna, orzeszki i tłuste mieszanki.
Przykładem nietypowego zachowania wobec pożywienia jest opisana obserwacja w Wielkiej Brytanii, gdzie wielkie cycki i niebieskie cycki (bogatka i modraszka) nauczyły się przebijać przez foliowe kapsle zamykające butelki z mlekiem na progu, aby dostać się do śmietanki na wierzchu — zniknięcie takiego sposobu pakowania mleka pozbawiło je tego źródła pokarmu.
Zachowanie i komunikacja
Sikory są aktywne i ciekawskie. Wielu przedstawicieli rodziny tworzy mieszane stada w okresie poza lęgowym, co zwiększa efektywność poszukiwania pokarmu i zmniejsza ryzyko drapieżnictwa. Są też znane ze zróżnicowanych i wyrazistych głosów — od prostych gwizdów po skomplikowane serie dźwięków; systemy akustyczne pomagają w obronie terytorium, przywoływaniu partnera i ostrzeganiu o niebezpieczeństwie.
Rozmnażanie i lęgi
Sikory to przeważnie gatunki gnieżdżące się w dziuplach — wykorzystują naturalne ubytki w drzewach, szczeliny skalne lub budki lęgowe; kilka gatunków buduje gniazda na ziemi. Gniazdo zazwyczaj wyściełane jest miękkimi materiałami (trawa, sierść, mech). W zależności od gatunku składają od około 3 do nawet 19 plamistych, białych jaj. Okres inkubacji trwa zwykle około 12–16 dni (z reguły wysiaduje samica), a pisklęta opuszczają gniazdo po kolejnych 15–22 dniach. W sprzyjających warunkach niektóre gatunki mogą wychować dwie lęgi w sezonie.
Znaczenie ekologiczne i ochrona
Sikory odgrywają ważną rolę w kontrolowaniu populacji owadów (w tym szkodników leśnych) oraz w rozprzestrzenianiu nasion. Wiele gatunków dobrze adaptuje się do obecności człowieka i korzysta z karmników — dzięki temu są jednymi z najczęściej obserwowanych ptaków w parkach i ogrodach. Niemniej lokalne gatunki o wąskim zasięgu mogą być zagrożone przez utratę siedlisk, fragmentację lasów i inwazję obcych gatunków. Zakładanie budek lęgowych, pozostawianie starych drzew z dziuplami oraz ochrona różnorodnych siedlisk pomaga w ich ochronie.
Podsumowanie: Sikory (Paridae) to niewielkie, energiczne ptaki o dużej różnorodności gatunkowej i szerokim zasięgu. Łączy je wszechstronna dieta, zdolność do życia w pobliżu człowieka oraz wykorzystanie dziupli do gniazdowania. Obserwacja sikor w przyrodzie i na karmnikach daje dobry wgląd w zachowania ptaków leśnych i warto je wspierać poprzez ochronę siedlisk i instalację budek lęgowych.
Zachowanie
Cycki są aktywne, hałaśliwe, towarzyskie ptaki. Są one terytorialne w okresie lęgowym. Sikory są bardzo zdolne do adaptacji i po krukowatych (wrony i sójki) i papugach należą do najbardziej inteligentnych ze wszystkich ptaków.
Vocalisations
Cycki wykonują różne połączenia i piosenki. Należą do najbardziej wokalnych ze wszystkich ptaków, wołają nieustannie i głośno. Zawsze milczą tylko z takich powodów, jak unikanie drapieżników lub wtargnięcie na terytorium rywala. Ciche wołania wykonywane są podczas karmienia, aby utrzymać kontakt z innymi w ich grupie społecznej. Inne wezwania są wykorzystywane do sygnalizowania alarmu - najbardziej znanym z nich jest "Chic-a-dee-dee" północnoamerykańskiego gatunku z rodzaju Poecile. Wezwanie to służy również jako wezwanie do wezwania innych do mobu i nękania drapieżnika. Eksperymenty wykazały, że liczba sylab "dee" na końcu wezwania rośnie wraz z poziomem zagrożenia, jakie stwarza drapieżnik.
Dieta i karmienie
Sikory są owadożerne i żywią się wieloma drobnymi owadami i innymi bezkręgowcami, szczególnie małymi gąsienicami żywiącymi się liśćmi. Jadają również nasiona i orzechy, zwłaszcza zimą. Typową czynnością jest wieszanie, podczas którego badają gałązkę lub gałązkę i liście pod każdym kątem, a następnie wieszają je do góry nogami, aby nakarmić.
Na obszarach z kilkoma gatunkami sikory, różne gatunki będą żerować (poszukiwać) w różnych częściach drzewa. Większe gatunki poszukują na ziemi, średnie na większych gałęziach, a najmniejsze na końcach gałęzi. Jeśli zdobędą większą zdobycz lub nasiona, sikory zrobią "hold-hammering". Trzymają przedmiot jedną nogą i uderzają go dziobem, aż do otwarcia. W ten sposób mogą otworzyć orzechy laskowe w 20 minut.
Wiele ptaków przechowuje jedzenie w skrytce lub kryjówce. Gromadzą zapasy jedzenia na zimę. Te skrytki są zazwyczaj z nasion, ale mogą być z owadów.
Chwytanie młotkiem jest dla rodziny powszechnym sposobem radzenia sobie z artykułami spożywczymi.
Niebieska sikora z ofiarą
Powiązane strony
- Ciecierzyca w czarnej koszulce
Pytania i odpowiedzi
P: Co to są Paridae?
O: Paridae to rodzina małych ptaków, zwanych także "sikorkami" lub "sikorami", które występują na półkuli północnej i w Afryce.
P: Jaka była klasyfikacja większości gatunków z rodziny Paridae?
O: Większość gatunków Paridae była klasyfikowana do rodzaju Parus, który obecnie został podzielony.
P: Jakie są wspólne cechy Paridae?
O: Paridae to głównie małe, krępawe gatunki leśne z krótkimi, grubymi dziobami, a niektóre z nich mają grzebienie. Ich długość waha się od 10 do 22 centymetrów.
P: Czy Paridae są ptakami zdolnymi do adaptacji?
O: Tak, Paridae to ptaki przystosowujące się, które mają mieszaną dietę, w tym nasiona i owady. Wiele gatunków żyje w pobliżu siedzib ludzkich i chętnie przylatuje do karmników po orzechy lub nasiona, a także uczy się przyjmować inne pokarmy.
P: Jakie jest unikalne zachowanie sikorki bogatki i modraszki w Wielkiej Brytanii?
O: Sikory bogatki i modraszki w Wielkiej Brytanii nauczyły się przebijać foliowe kapsle zamykające butelki mleka na drzwiach, aby dostać się do śmietanki na wierzchu.
P: Gdzie zazwyczaj gniazdują ptaki z rodziny Paridae?
Ptaki z rodziny Paridae są typowymi ptakami gniazdującymi w dziuplach, zazwyczaj na drzewach, chociaż niektóre gatunki budują gniazda na ziemi.
P: Ile białych, nakrapianych jaj składają zazwyczaj ptaki z rodziny Paridae?
O: W zależności od gatunku, Paridae składają od trzech do dziewiętnastu białych jaj.
Przeszukaj encyklopedię