Wilga (lub wilga Starego Świata) jest ptakiem z rodziny Oriolidae. Tworzą one rodzaj Oriolus. Wilgi Starego Świata występują na obszarach Afryki, Azji i Europy. Najczęściej spotykane są w obszarach tropikalnych, ale jeden gatunek żyje w chłodniejszych obszarach. Wilga złota jest jedynym gatunkiem wilgi Starego Świata, który nie jest ptakiem tropikalnym.

Wiele gatunków ma jaskrawo zabarwione pióra.

Wilgi wyewoluowały w Australazji, a później rozprzestrzeniły się w Eurazji. Nie są one związane z wilgą Nowego Świata. Wilgi Nowego Świata są członkami rodziny kosów Icteridae i są rodzime dla obu Ameryk.

Wygląd i rozmiar

Wilgi to zazwyczaj średniej wielkości ptaki, o długości ciała najczęściej w przedziale około 17–30 cm. Mają smukłą sylwetkę, dość długi ogon i mocny, lekko zakrzywiony dziób przystosowany do chwytania owadów i rozgniatania owoców. U wielu gatunków występuje wyraźny dymorfizm płciowy: samce mają intensywniejsze, jaskrawe ubarwienie (np. żółte, pomarańczowe, czarne akcenty), podczas gdy samice są zwykle bardziej stonowane i plamkowane.

Zasięg i siedliska

Jak wspomniano, wilgi Starego Świata zasiedlają Afrykę, Azję i Europę. Preferują tereny zalesione: lasy liściaste i mieszane, gęste zadrzewienia przy rzekach, parki, ogrody i plantacje. Większość gatunków to ptaki osiadłe lub lokalnie wędrowne w strefach tropikalnych; wilga złota (Oriolus oriolus) jest gatunkiem wędrownym — gniazduje w Europie i rozciąga się na Azję, a zima spędzana jest w Afryce subsaharyjskiej.

Zachowanie i dieta

Wilgi są głównie ptakami nadrzewnymi, stosunkowo nieśmiałymi i trudnymi do zauważenia, choć często słyszanymi dzięki charakterystycznym, melodyjnym śpiewom — dźwięki przypominają czyste, fletowe gwizdy. Żywią się przede wszystkim owadami (gąsienice, chrząszcze, pluskwiaki), ale także owocami, jagodami i czasem nektarem. Polują metodami takimi jak zbieranie z liści (gleaning) czy krótkie przeloty łapiąc owady w locie (sallying).

Rozmnażanie

Wilgi budują często charakterystyczne, wiszące gniazda w postaci miseczek zawieszonych na cienkich gałązkach. W lęgu zwykle znajdują się 2–4 jaja; czas inkubacji oraz opieka nad pisklętami są zależne od gatunku, lecz u większości inkubacja trwa około 14–20 dni, a oboje rodzice uczestniczą w dokarmianiu młodych.

Systematyka i pochodzenie

Rodzina Oriolidae obejmuje przeważnie gatunki z rodzaju Oriolus oraz kilka blisko spokrewnionych taksonów. Liczba gatunków w obrębie rodziny wynosi około trzydziestu (w zależności od przyjętej klasyfikacji). Ich pochodzenie wywodzi się z Australazji — stamtąd wilgi rozprzestrzeniły się na pozostałe części Starego Świata. Warto podkreślić, że mimo podobnej nazwy i ubarwienia, wilgi Starego Świata nie są spokrewnione z wilgami Nowego Świata (rodzina Icteridae).

Ochrona

Stan ochrony poszczególnych gatunków wilg jest zróżnicowany. Wiele rodzajów jest wciąż licznych na swoich terytoriach, jednak niektóre gatunki tropikalne są narażone na utratę siedlisk wskutek wycinki lasów, przekształcania terenów oraz kłusownictwa i handlu ptakami w niektórych regionach. Ochrona obejmuje zachowanie i przywracanie naturalnych siedlisk oraz kontrolę nielegalnego odłowu.

Znaczenie dla człowieka

Wilgi, dzięki barwnemu upierzeniu i pięknemu śpiewowi, są cenione przez obserwatorów ptaków i przyrodników. W niektórych kulturach ich obecność w krajobrazie leśnym jest uznawana za element dziedzictwa przyrodniczego. Ze względu na wrażliwość na degradację środowiska, obserwacje wilg mogą także służyć jako wskaźnik stanu zdrowia lasów i zadrzewień.

Podsumowując, wilgi (Oriolidae) to atrakcyjne, głównie tropikalne ptaki Starego Świata o wyraźnych kolorach, melodyjnym śpiewie i specyficznym sposobie życia — od Australii po Europę i Afrykę stanowią ciekawy i ważny element wielu ekosystemów.