National Basketball Association Most Valuable Player Award (MVP) to coroczna nagroda National Basketball Association, przyznawana od sezonu 1955–56 najlepszemu zawodnikowi sezonu regularnego. Zwycięzca otrzymuje statuetkę Maurice Podoloff Trophy, nazwaną na cześć pierwszego komisarza (ówczesnego prezydenta) NBA, Maurice'a Podoloffa, który pełnił tę funkcję w latach 1946–1963.

Historia

Nagroda MVP jest przyznawana od sezonu 1955–56 i przez lata zyskała status jednej z najważniejszych indywidualnych nagród w koszykówce zawodowej. Do sezonu 1979–80 wybór MVP odbywał się w inny sposób niż obecnie — w tamtym okresie decydowali o nim m.in. zawodnicy. Od sezonu 1980–81 o przyznaniu nagrody decyduje panel dziennikarzy sportowych i komentatorów telewizyjnych z całych Stanów Zjednoczonych i Kanady.

Zasady głosowania

Członkowie panelu głosują, wskazując pięciu kandydatów w kolejności od pierwszego do piątego miejsca. Punktacja wygląda następująco:

  • 1. miejsce — 10 punktów,
  • 2. miejsce — 7 punktów,
  • 3. miejsce — 5 punktów,
  • 4. miejsce — 3 punkty,
  • 5. miejsce — 1 punkt.

Od 2010 roku kibice mają możliwość oddania jednego głosu przez internet; głos fanów jest liczony jako jedna karta głosowania (jeden „ballot”) i traktowany jak głos jednego członka panelu. Zwycięzcą zostaje gracz, który zgromadzi największą liczbę punktów w końcowym przeliczeniu.

Rekordziści i wyróżnienia

Wielu znakomitych zawodników zdobywało nagrodę wielokrotnie; najważniejsze rekordy i ciekawostki to:

  • Kareem Abdul-Jabbar — rekordzista pod względem liczby tytułów MVP (6 razy).
  • Zarówno Bill Russell jak i Michael Jordan wygrali nagrodę pięć razy.
  • Wilt Chamberlain i LeBron James zdobyli nagrodę cztery razy.
  • Russell i James są jedynymi zawodnikami, którzy zdobyli cztery nagrody MVP w ciągu pięciu sezonów.
  • Trzykrotnymi laureatami są m.in. Moses Malone, Larry Bird oraz Magic Johnson wygrali nagrodę.
  • Dwukrotnie MVP zostali m.in. Bob Pettit, Karl Malone, Tim Duncan, Steve Nash oraz Stephen Curry wygrali.
  • Tylko dwaj debiutanci (rookie) w historii zdobyli nagrodę MVP w swoim debiutanckim sezonie: Wilt Chamberlain w sezonie 1959–60 oraz Wes Unseld w sezonie 1968–69.
  • Gracze uznani przez NBA za „międzynarodowych” laureatów MVP to m.in. Hakeem Olajuwon (Nigeria), Duncan (Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych), Nash (Kanada), Dirk Nowitzki (Niemcy) oraz GiannisAntetokounmpo (Grecja).
  • Stephen Curry w sezonie 2015–16 jest jedynym zawodnikiem, który zdobył nagrodę jednogłośnie (wszyscy członkowie panelu oddali na niego głos pierwszego wyboru).
  • Shaquille O'Neal w latach 1999–2000 oraz James w sezonie 2012–13 to przypadki, gdy zawodnik otrzymał 120 z 121 głosów (czyli „prawie jednogłośnie”).

Ciekawostki związane z wynikami zespołowymi

W debacie o kryteriach przyznawania MVP często pojawia się kwestia sukcesu drużyny. W historii zdarzały się przypadki, gdy nagroda trafiała do zawodnika, którego zespół nie osiągnął oczekiwanego progu zwycięstw lub nie awansował do play-offów:

  • Kareem Abdul-Jabbar jest jedynym zawodnikiem, który zdobył MVP, mimo że jego zespół nie zakwalifikował się do play-offów (sezon 1975–76).
  • Od sezonu 1975–76 tylko dwóch zawodników zdobyło tytuł MVP w sezonie, w którym ich drużyna nie wygrała co najmniej 50 meczów: Moses Malone (dwukrotnie — 1978–79 i 1981–82) oraz Russell Westbrook (2016–17), który został nagrodzony m.in. za spektakularne średnie triple-double.

Kryteria oceny i kontrowersje

Wybór MVP bywa przedmiotem dyskusji — czy nagroda powinna iść do najlepszego statystycznie gracza, czy do zawodnika, który miał największy wpływ na wyniki zespołu? Tradycyjnie w debacie pojawiają się dwa główne nurty:

  • kryterium indywidualnych osiągnięć i statystyk (punkty, asysty, zbiórki, wskaźniki zaawansowane),
  • kryterium wartości dodanej dla drużyny — sukces zespołu, miejsca w tabeli i postęp klubu dzięki danej gwieździe.

Współczesne analizy coraz częściej wykorzystują zaawansowane metryki (BPM, VORP, RPM, plus/minus skorygowany), co wpływa na argumentację w dyskusjach o tym, kto zasługuje na nagrodę. Ponadto głosowanie medialne i obecność głosu kibiców dodają kolejne wymiary opinii publicznej i subiektywizmu.

Stan na moment publikacji

Na przestrzeni lat lista laureatów zmieniała się wielokrotnie, a nagroda pozostaje jednym z najważniejszych wyróżnień w karierze koszykarza. Przykładowo, w czerwcu 2019 roku posiadaczem nagrody był GiannisAntetokounmpo z Milwaukee Bucks.

Nagroda MVP nie tylko honoruje wybitne indywidualne osiągnięcia, ale także jest barometrem przemian w koszykówce — od stylów gry, przez rolę zawodników, aż po metody oceny ich wartości dla zespołu.