Mazār-i-Sharīf lub Mazār-e Sharīf (perski/paszto: مزارِ شریف, ˌmæˈzɒːr ˌi ʃæˈriːf) jest czwartym co do wielkości miastem Afganistanu. Liczba ludności wynosiła około 375 000 w 2006 roku. Jest stolicą prowincji Balkh. Jest połączone drogami z Kunduz na wschodzie, Kabulem na południowym wschodzie, Heratem na zachodzie i Uzbekistanem na północy. Miasto jest główną atrakcją turystyczną w Afganistanie ze względu na słynne sanktuaria, a także muzułmańskie i hellenistyczne stanowiska archeologiczne. W 2006 roku ogłoszono odkrycie nowych hellenistycznych pozostałości.

Historia

Mazār-e Sharīf leży w historycznym regionie Balkh, który był jednym z ważniejszych ośrodków cywilizacji w Azji Środkowej — znanym już w czasach starożytnych jako "perła Azji". Na terenie okolic znajdują się pozostałości po kulturze hellenistycznej i starożytnej Baktrii, co potwierdzają odkrycia archeologiczne, w tym te z 2006 roku. Przez wieki rejon ten był miejscem krzyżowania się szlaków handlowych oraz wpływów perskich, greckich, arabskich i tureckich.

Zabytki i znaczenie religijne

Najważniejszym zabytkiem miasta jest słynne sanktuarium (często nazywane Błękitnym Meczetem lub Mauzoleum Hazrat Ali) — miejsce pielgrzymek i jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Mazār-e Sharīf. Kompleks sakralny ma duże znaczenie dla lokalnej społeczności i przyciąga pielgrzymów z różnych części Afganistanu i sąsiednich krajów. W okolicach znajdują się także muzea i stanowiska archeologiczne dokumentujące długą historię regionu.

Ludność i kultura

Mazār-e Sharīf jest miastem wieloetnicznym. Wśród mieszkańców dominują Uzbekowie i Tadżycy, obecne są także społeczności Pasztunów, Hazara i innych grup etnicznych. Językiem najlepiej rozumianym i używanym w handlu oraz administracji jest dari (odmiana perskiego), obok niego funkcjonują języki paszto oraz języki tureckie lokalnych mniejszości. Kultura miasta łączy elementy tradycji muzułmańskiej, lokalnego folkloru i rzemiosła — szczególnie znane są rynki z rękodziełem, tkaninami i wyrobami z wełny.

Gospodarka i transport

Gospodarka Mazār-e Sharīf opiera się na rolnictwie (uprawa zbóż, owoców i warzyw), handlu transgranicznym (ze względu na bliskość granicy z Uzbekistanem) oraz usługach. Miasto ma znaczący rynek lokalny, gdzie sprzedawane są towary rolne i rękodzieło. Istnieją też zakłady rzemieślnicze, w tym produkcja dywanów i tekstyliów.

  • Transport: Mazār-e Sharīf jest ważnym węzłem drogowym łączącym północ Afganistanu z innymi regionami kraju. Działa tu także lotnisko (Mazar-i-Sharif International Airport), które obsługuje połączenia krajowe i – w przeszłości – międzynarodowe loty cargo i pasażerskie.

Klimat

Miasto leży w strefie klimatu kontynentalnego o cechach suchego klimatu stepowego: lata są gorące i suche, a zimy chłodne, z możliwością opadów śniegu. Warunki klimatyczne sprzyjają uprawom przystosowanym do niedużych opadów i sezonowych różnic temperatur.

Wydarzenia współczesne

Mazār-e Sharīf miało w ostatnich dekadach znaczenie strategiczne i polityczne; było też świadkiem konfliktów i interwencji zagranicznych, a po 2001 roku obecne były tam siły międzynarodowe i programy odbudowy. Wydarzenia polityczne i bezpieczeństwa wpływały na rozwój miasta, migracje ludności oraz działalność gospodarczą. Pomimo trudnych okresów Mazār pozostaje ważnym centrum kulturalnym i handlowym północnego Afganistanu.

Turystyka

Przyjazd turystów bywa ograniczony ze względów bezpieczeństwa, jednak historyczne i religijne znaczenie Mazār-e Sharīf sprawia, że jest ono wciąż jednym z najważniejszych miejsc odwiedzanych przez pielgrzymów i badaczy kultury regionu. Sanktuaria, muzea oraz pobliskie stanowiska archeologiczne czynią z miasta istotny punkt na mapie dziedzictwa północnego Afganistanu.