Magnificat (Pieśń Maryi): znaczenie, tekst biblijny i muzyka
Magnificat (Pieśń Maryi) — znaczenie, tekst biblijny i muzyczne opracowania. Poznaj historię, tłumaczenia i najsłynniejsze kompozycje sakralne Magnificat.
Magnificat to pieśń, którą wypowiedziała Maryja Panna, gdy anioł oznajmił, że urodzi Syna Bożego. Jej słowa są zapisane w Biblii w księdze Łukasza (rozdział 1, wersety 46–55) i są tradycyjnie określane jako Pieśń Maryi. Nazwa „Magnificat” pochodzi od pierwszego słowa łacińskiego przekładu i w dosłownym znaczeniu oznacza „wywyższa”, „powiększa” — wskazując na chwałę Boga.
Tekst biblijny (Łk 1,46–55)
Poniżej podaję tekst łaciński z Wulgaty, który jest najczęściej przywoływany w tradycji liturgicznej, oraz krótkie objaśnienie treści w języku polskim.
Magnificat anima mea Dominum:
Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo.
Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes.
Quia fecit mihi magna qui potens est: et sanctum nomen eius.
Et misericordia eius a progenie in progenies timentibus eum.
Fecit potentiam in brachio suo: dispersit superbos mente cordis sui.
Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles.
Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes.
Suscepit Israel puerum suum, recordatus misericordiae suae.
Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini eius in saecula.
W skrócie: Maryja wychwala Boga za Jego miłosierdzie, pamięć o przymierzu z Izraelem i za odwrócenie ludzkich losów — wywyższenie pokornych i upadek dumnych. Pieśń łączy motyw osobistej radości z szerszym odczytaniem wydarzenia w historii zbawienia.
Język i pochodzenie
Jak większość tekstów z Nowego Testamentu, oryginalny tekst Magnificat został zapisany w grece koine, choć w Kościele zachodnim najczęściej cytowany jest w przekładzie łacińskim (łacińskie) — stąd jego tradycyjna nazwa. W liturgii i piśmiennictwie narodowym teksty pojawiają się też w tłumaczeniach na języki miejscowe.
Znaczenie teologiczne i społeczne
- Pokora i wywyższenie: Pieśń podkreśla pokorę Maryi i zapowiada przewrót wartości — Bóg wywyższa pokornych i zjawiskowo przewraca kolej rzeczy.
- Miłosierdzie i wierność przymierzu: Magnificat odczytywany jest jako potwierdzenie Bożej wierności obietnicom danym Abrahamowi i jego potomkom.
- Uwaga na zbawienie uniwersalne: Choć tekst odnosi się do historii Izraela, zawiera uniwersalne przesłanie sprawiedliwości społecznej i nadziei dla uciśnionych.
- Maryjność i chrystologia: Pieśń ujawnia Maryję jako wierzącą uczestniczkę planu zbawienia i świadczy o mesjańskim charakterze narodzin Jezusa.
Użycie liturgiczne
W tradycji zachodniej Magnificat jest centralnym hymnem nieszporów (Vesperae) w liturgii brewiarzowej i często występuje w nabożeństwach wieczornych. W Kościele anglikańskim jest on niemal zawsze śpiewany jako część tradycyjnego wieczornego nabożeństwa (Evensong), gdzie zwykle występuje w parze z kantykiem Nunc dimittis.
Muzyka i opracowania
Słowa Magnificat inspirowały kompozytorów przez wieki — od chorału gregoriańskiego i polifonii renesansowej, przez barokowe kantaty i oratoria, aż po utwory współczesne. Opracowania powstawały zarówno na potrzeby liturgii, jak i występów koncertowych.
- Renesans i barok: Giovanni Pierluigi da Palestrina, Claudio Monteverdi (m.in. w swoim „Vespro della Beata Vergine”), Antonio Vivaldi (różne Magnificat), Alessandro Scarlatti, Marc-Antoine Charpentier — znani z wielogłosowych, chóralnych wersji.
- Barok i klasycyzm: Johann Sebastian Bach — słynne Magnificat BWV 243; jego wersja jest w repertuarze koncertowym i liturgicznym.
- XX wiek i współczesność: Herbert Howells i inni kompozytorzy anglikańscy napisali liczne settings do Evensong; John Rutter skomponował żywiołowe chorałowe Magnificat; Arvo Pärt napisał minimalistyczne, medytacyjne opracowanie.
- Formy wykonawcze: od prostego śpiewu jednogłosowego (chorał), przez polifonię a capella, po rozbudowane aranżacje orkiestrowe z solistami i chórem.
Gdzie można posłuchać i jak jest śpiewany
- W liturgii: nieszpory w kościołach katolickich i anglikańskich (Evensong), szczególnie w czasie okresu adwentu i wielkich świąt maryjnych.
- W koncertach: wykonania chóralne i orkiestrowe znanych Magnificatów (np. Bach, Vivaldi) można często usłyszeć w sezonach koncertowych i festiwalach muzyki sakralnej.
- Dostępność nagrań: wiele słynnych wykonań jest dostępnych w nagraniach studyjnych i serwisach streamingowych — warto sięgnąć po różne style, by zauważyć, jak te same słowa interpretowane są przez tradycje i epoki.
Ciekawostki
- Nazwa „Magnificat” pochodzi od pierwszego słowa łacińskiego tekstu; w innych językach pieśń bywa nazywana „Pieśnią Maryi” lub „Hymnem Maryjnym”.
- W niektórych tradycjach muzycznych teksty Magnificat były skracane lub adaptowane, by pasowały do lokalnej liturgii lub języka.
Magnificat pozostaje jednym z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych kantyków Nowego Testamentu — łączy osobiste wyznanie wiary Maryi z uniwersalnym przesłaniem nadziei i sprawiedliwości, co tłumaczy jego trwałą obecność w liturgii i kulturze muzycznej Zachodu.
Nawiedzenie (kiedy anioł odwiedził Elżbietę i Marię) w Księdze Godzin księcia de Berry
Tekst
Tekst łaciński z Wulgaty brzmi następująco:
Magnificat anima mea Dominum,
et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo.
Quia respexit humilitatem ancillae suae.
Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes.
Quia fecit mihi magna, qui potens est,
et sanctum nomen eius.
Et misericordia eius a progenie in progenies
timentibus eum.
Fecit potentiam in brachio suo,
dispersit superbos mente cordis sui.
Deposuit potentes de sede
et exaltavit humiles.
Esurientes implevit bonis
et divites dimisit inanes.
Suscepit Israel puerum suum,
recordatus misericordiae suae.
Sicut locutus est ad patres nostros,
Abraham et semini eius in saecula.
Gloria Patri et Filio
et Spiritui Sancto,
sicut erat in principio et nunc et semper
et in saecula saeculorum. Amen.
Angielskie słowa Magnificat w tradycyjnym tłumaczeniu znajdującym się w Modlitewniku Powszechnym (Book of Common Prayer):
Dusza moja wielbi Pana, a duch mój raduje się w Bogu, moim Zbawcy.
Uznał bowiem pokorę swej służebnicy.
Bo oto odtąd wszystkie pokolenia będą mnie nazywać błogosławionym.
Bo ten, który jest potężny, wywyższył mnie, a święte jest jego imię.
A miłosierdzie jego jest nad tymi, którzy się go boją, po wszystkie pokolenia.
On okazał siłę swoim ramieniem: on rozproszył dumnych w wyobraźni ich serc.
On strącił mocarzy z ich siedzib, a wywyższył pokornych i cichych.
On głodnych napełnił dobrami, a bogatych odprawił z pustymi rękami.
On, pamiętając o swoim miłosierdziu, uświęcił sługę swego, Izraela, tak jak obiecał naszym praojcom, Abrahamowi i jego potomstwu na wieki.
Magnificat (Raduje się dusza w Panu) z Brewiarza Rzymskiego
Moja dusza głosi wielkość Pana,
duch mój raduje się w Bogu, moim Zbawicielu,
bo spojrzał łaskawie na swego uniżonego sługę.
Od tego dnia wszystkie pokolenia będą mnie nazywać błogosławionym,
Wszechmogący uczynił dla mnie wielkie rzeczy,
i święte jest Jego Imię.
On ma miłosierdzie dla tych, którzy się Go boją
w każdym pokoleniu.
Pokazał siłę swojego ramienia,
On rozproszył dumnych w ich zarozumiałości.
On strącił mocarzy z ich tronów,
i podniósł pokornych.
On napełnił głodnych dobrymi rzeczami,
a bogatych odesłał z pustymi rękoma.
On przyszedł na pomoc swemu słudze Izraelowi.
bo przypomniał sobie o swojej obietnicy miłosierdzia,
obietnica, którą złożył naszym ojcom,
Abrahamowi i jego dzieciom na wieki.
Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu,
jak było na początku, tak jest i teraz, i będzie na wieki.
Amen. Alleluja
Powiązane strony
Pytania i odpowiedzi
Q: Co to jest Magnificat?
O: Magnificat to pieśń, którą Maryja Dziewica zaśpiewała po tym, jak Elżbieta powiedziała jej, że urodzi syna Bożego.
P: Gdzie w Biblii opowiedziana jest historia Magnificat?
O: Historia Magnificat jest opisana w Biblii w Księdze Łukasza, rozdział 1, wersety 46-55.
P: Co oznacza słowo "Magnificat"?
O: "Magnificat" to łacińskie słowo oznaczające "powiększa" (mówiąc, jak wielki jest [Bóg]).
P: Co kompozytorzy zrobili ze słowami Magnificat?
O: Kompozytorzy nadali słowom Magnificat oprawę muzyczną.
P: Dlaczego większość muzycznych opracowań Magnificat powstała na potrzeby nabożeństw kościelnych?
O: Większość muzycznych opracowań Magnificat została napisana na potrzeby nabożeństw kościelnych, ponieważ jest to tekst religijny.
P: Gdzie najczęściej można znaleźć Magnificat w Kościele Zachodnim?
O: W Kościele zachodnim Magnificat najczęściej można znaleźć w języku łacińskim lub w języku danego kraju.
P: W którym Kościele chrześcijańskim Magnificat jest zawsze śpiewane jako część tradycyjnego wieczornego nabożeństwa?
O: W Kościele anglikańskim Magnificat jest zawsze śpiewany jako część tradycyjnego nabożeństwa wieczornego (Evensong).
Przeszukaj encyklopedię