Led Zeppelin IV (1971) — album, symbole i „Stairway to Heaven”

Led Zeppelin IV (1971) — kultowy, bez tytułu album pełen hitów: Stairway to Heaven, Rock and Roll, Black Dog. Symbole, historia i wpływ na rozwój rocka.

Led Zeppelin IV jest czwartym albumem grupy rockowej Led Zeppelin. Oficjalny tytuł płyty to, jednak ponieważ symbole te trudno wypowiedzieć, płyta powszechnie funkcjonuje jako Led Zeppelin IV. Bywa też nazywana "The Fourth Album", "Zoso", "Symboli" lub po prostu "Untitled". Wydana została 8 listopada 1971 roku; sesje nagraniowe odbywały się m.in. w dużym domu o nazwie Headley Grange z wykorzystaniem mobilnego studia. Album wyprodukował Jimmy Page, a inżynierią dźwięku zajmowali się m.in. Andy Johns i współpracownicy.

Symbolika i brak tytułu

Na okładce i w materiałach dołączonych do płyty zamiast klasycznego tytułu umieszczono cztery symbole – po jednym przypisanym do każdego członka zespołu. Interpretacje znaczeń są różne i nie wszystkie zostały jednoznacznie wyjaśnione przez samych muzyków:

• Jimmy Page – symbol często określany jako "Zoso" (dokładne znaczenie nie zostało publicznie wyjaśnione przez Page’a).
• John Paul Jones – symbol składający się z splecionych kręgów i trójlistnego motywu, bywa odczytywany jako znak tradycji lub jedności.
• John Bonham – trzy zazębiające się koła (czasem łączone z motywem Borromejskich pierścieni).
• Robert Plant – pióro wewnątrz okręgu (inspirowane m.in. symboliką starożytnych kultur i pism).

Decyzja o zamaskowaniu nazwy i wprowadzeniu symboli miała na celu przesunięcie akcentu z marketingu na samą muzykę oraz uniknięcie presji wynikającej z poprzednich wydawnictw.

Nagrania i techniki

Prace nad płytą trwały w 1970–1971 roku i odbywały się w kilku miejscach: w tradycyjnych studiach oraz w rezydencji Headley Grange, gdzie zespół korzystał z Rolling Stones Mobile Studio. Wiele nagrań wykorzystuje eksperymentalne i nietypowe techniki; najbardziej znanym przykładem jest zapis bębnów Johna Bonhama do utworu "When the Levee Breaks", rejestrowanych w klatce schodowej Headley Grange z użyciem specjalnych mikrofonów i pogłosu, co dało charakterystyczne, „ogromne” brzmienie perkusji.

Muzyka i najważniejsze utwory

Na płycie zespół pokazuje dużą różnorodność stylistyczną: od ciężkiego rocka i bluesa, przez dynamiczne utwory rock and rollowe, po delikatne kawałki akustyczne. Najbardziej znany utwór z tej płyty to "Stairway to Heaven", który szybko stał się hymnem rocka i jednym z najczęściej wymienianych klasyków gatunku. Inne wyróżniające się kompozycje to m.in. "Black Dog", "Rock and Roll", "Going to California", "Misty Mountain Hop" czy "When the Levee Breaks".

Warto też odnotować gościnny udział Sandy Denny (Fairport Convention) w wokalach do "The Battle of Evermore". Tytuły utworów odtwarzane na płycie to:

• "Black Dog"
• "Rock and Roll"
• "The Battle of Evermore"
• "Stairway to Heaven"
• "Misty Mountain Hop"
• "Four Sticks" (nazwa nawiązuje do sposobu gry Johna Bonhama)
• "Going to California"
• "When the Levee Breaks" (aranżacja utworu bluesowego autorstwa Kansas Joe McCoy i Memphis Minnie)

Odbiór i znaczenie

Led Zeppelin IV odniósł ogromny sukces komercyjny i stał się jednym z najlepiej sprzedających się albumów w historii rocka. Singiel formalnie nie został wydany – zwłaszcza "Stairway to Heaven" nigdy nie ukazał się jako standardowy singiel w USA – co sprzyjało sprzedaży całego albumu. Krytyka początkowo bywała mieszana, jednak z upływem lat płyta zyskała status dzieła przełomowego i jest regularnie umieszczana wysoko w rankingach najlepszych albumów rockowych wszech czasów.

"Stairway to Heaven" wielokrotnie pojawiała się w dyskusjach o największych utworach w historii muzyki; była też przedmiotem sporów prawnych dotyczących podobieństw do wcześniejszych kompozycji, które ostatecznie nie pozbawiły zespół praw do tego utworu.

Dziedzictwo

Płyta ugruntowała pozycję Led Zeppelin jako jednej z najważniejszych grup lat 70. i wpłynęła na kolejne pokolenia muzyków. Utwory z IV regularnie gościły w setlistach zespołu podczas tras koncertowych, a brzmienie albumu – od surowych riffów po subtelne aranżacje akustyczne – do dziś inspiruje artystów i producentów. Okładka bez tytułu i symboliczna oprawa pozostały jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów w historii rockowej ikonografii.

Pomimo upływu dekad Led Zeppelin IV nadal jest odtwarzany w rozgłośniach radiowych i słuchany przez nowe generacje fanów, co potwierdza trwałość jego artystycznej i komercyjnej wartości.

Cztery symbole

Na tę płytę zespół zdecydował się nie mieć normalnej nazwy, aby ludzie po prostu słuchali muzyki bez dbania o tytuł i mieli złe oczekiwania. Jimmy Page wpadł na pomysł, aby każdy z członków zespołu wybrał swój własny symbol, który będzie go reprezentował na tytule albumu. Każdy z członków zespołu był ściśle związany ze swoim symbolem w trakcie i po zakończeniu kariery Led Zeppelin, a wszyscy używali go po wydaniu albumu. Na przykład John Bonham miał trzy pierścienie na swoim bębnie basowym, a Jimmy Page użył symbolu Zoso na swoim wzmacniaczu tak niedawno jak podczas koncertu reunion w 2007 roku w London 02 Arena.

Od lewej do prawej: Symbol Jimmy'ego Page'a, Johna Paula Jonesa, Johna Bonhama i Roberta Plant'a.

Pytania i odpowiedzi

P: Jaki jest prawdziwy tytuł płyty Led Zeppelin IV?

P: Kiedy album został wydany?

P: Gdzie został nagrany album?

P: Jakie gatunki i techniki nagrywania zostały wykorzystane na tym albumie?

P: Jaka jest najbardziej znana piosenka z tego albumu?

Szukaj według litery