Rewolucja lipcowa (1830) we Francji — obalenie Karola X i powstanie Monarchii Lipcowej

Rewolucja lipcowa 1830: obalenie Karola X, narodziny Monarchii Lipcowej i rządy Ludwika Filipa — kluczowy przełom w historii politycznej Francji.

Rewolucja francuska z 1830 roku, znana również jako rewolucja lipcowa, była odsunięciem od władzy Karola X we Francji. Jej bezpośrednią przyczyną były represyjne akty władzy i decyzje rządu, które spotkały się z powszechnym oporem społecznym; skutkiem była zmiana dynastii i ustroju — z Restauracji Burbonów do Monarchii Lipcowej. Jego kuzyn Louis-Philippe, książę Orleanu, został królem i przyjął tytuł „króla Francuzów”, podkreślający inny charakter władzy niż wcześniejsi Burbonowie. Ludwik Filip panował aż do rewolucji francuskiej w 1848 roku, kiedy również utracił tron.

Przyczyny

Do rewolty doprowadziło połączenie czynników politycznych, społecznych i gospodarczych. Po wojnach napoleońskich i okresie Restauracji narastało niezadowolenie z rządów ultraroyalistów, szczególnie z polityki premiera Julesa de Polignaca. Kryzys gospodarczy, słabe plony, rosnące bezrobocie i ograniczenia wolności prasy potęgowały napięcia. Kulminacją były tzw. ordonnances wydane przez Karola X w dniu 25 lipca 1830 r. (tzw. ordonnances de Saint-Cloud) — akty ograniczające wolność prasy, rozwiązujące Izbę Posłów i zmieniające prawo wyborcze — które wywołały powszechny sprzeciw.

Przebieg rewolucji (Les Trois Glorieuses)

Bezpośrednią reakcją na ordonnances były powstania w Paryżu trwające od 27 do 29 lipca 1830 r., określane jako Les Trois Glorieuses (Trzy Chwalebne Dni). Mieszczanie, robotnicy, studenci i część członków klasy średniej wznosili barykady, trwały uliczne walki z żandarmerią i oddziałami wojskowymi. Ważną rolę odegrała prasa i opinia publiczna, mobilizując społeczeństwo przeciwko królewskim dekretom. Wobec rosnącej rewolty Karol X utracił oparcie w armii i administracji.

Abdykacja i powstanie Monarchii Lipcowej

Wobec klęski politycznej Karol X abdykował 2 sierpnia 1830 roku na rzecz swojego wnuka (Henri, comte de Chambord), po czym opuścił Francję i udał się na emigrację. W praktyce władza przeszła na zwolenników bardziej liberalnych rozwiązań, a 9 sierpnia 1830 r. izba parlamentarna ogłosiła księcia Orleanu królem — Ludwikiem Filipem I. Nowa konstytucja i konstytucyjny charakter monarchy miały ograniczyć absolutystyczne zapędy i zadowolić liberalne środowiska, stąd tytuł „król Francuzów”, który podkreślał suwerenność narodu.

Stronnictwa i polityczne reperkusje

Zmiana ta pociągnęła za sobą przesunięcie równowagi politycznej: zwolennicy starej linii Burbonów — legitymiści — sprzeciwiali się ustrojowi orleańskiemu i uznawali prawo starszeństwa dynastii. Z kolei zwolennicy Ludwika Filipa, orleanisci, opowiadali się za konstytucyjną, burżuazyjną monarchią. Monarchia Lipcowa zyskała poparcie klasy średniej i części elit, jednak z czasem polityka rządu stała się bardziej konserwatywna i uprzywilejowała interesy wielkiego majątku i przemysłu, co przyczyniło się do narastania niezadowolenia społecznego.

Znaczenie i następstwa

Rewolucja lipcowa miała dwojaki charakter: była zarówno buntem przeciwko reakcyjnemu absolutyzmowi, jak i zwycięstwem sił liberalno-burżuazyjnych, które dążyły do konstytucyjnej formy rządów. Wywołała też falę politycznych zmian w Europie — między innymi wpłynęła na wybuch rewolucji belgijskiej 1830 roku i miała oddźwięk w ruchach narodowo-wyzwoleńczych i liberalnych na kontynencie. Niemniej Monarchia Lipcowa nie rozwiązała wszystkich problemów społecznych Francji; niezadowolenie robotników i biedniejszych warstw, a także ograniczenia polityczne wobec szerokich mas, doprowadziły w końcu do rewolucji lutowej 1848 roku i ustanowienia II Republiki.

Tło

16 września 1824 r. na tronie Francji zasiadł Karol X. Był on młodszym bratem Ludwika XVIII. Gdy Napoleon Bonaparte został pokonany, został królem Francji. Zarówno Ludwik, jak i Karol rządzili dzięki swojemu urodzeniu, a nie dlatego, że chciało tego wielu ludzi. To była pierwsza z dwóch rzeczy, które zapoczątkowały Les Trois Glorieuses, "Trzy Chwalebne Dni" Rewolucji Lipcowej.

Kiedy Napoleon abdykował w 1814 roku, w Europie, a przede wszystkim we Francji, zapanował wielki chaos. Kongres Wiedeński zebrał się, aby na nowo nakreślić mapę polityczną kontynentu. Na kongres przybyło bardzo wiele państw europejskich. Istniały jednak cztery najważniejsze mocarstwa, które kontrolowały podejmowane decyzje. Były to: Wielka Brytania, Austria, Rosja i Prusy, które reprezentował król Fryderyk Wilhelm III. Inną bardzo ważną osobą na kongresie był Charles Maurice de Talleyrand. Był on francuskim dyplomatą za czasów Napoleona. Francja była uważana za państwo wrogie.

Talleyrand zasugerował, by Europa wróciła do swojego pierwszego, "prawowitego" rządu. Miał na myśli rząd przed Napoleonem. Plan ten został w dużej mierze zaakceptowany przez członków Kongresu. Francja wróciła do swoich granic z 1789 roku, a na tron powrócił Dom Burbonów. W oczach Kongresu sytuacja polityczna we Francji i w Europie wróciła do normy. Jednak nowy król, Ludwik XVIII, czuł, że idee nacjonalizmu i demokracji wciąż są obecne w jego kraju. W związku z tym sporządzili i podpisali Charte constitutionnelle française, konstytucję francuską. Jest ona również znana jako La Charte. To była druga rzecz, która zapoczątkowała rewolucję lipcową.

Duc d'Orléans

Trzy chwalebne dni

Poniedziałek, 26 lipca 1830 r.

Ludzie szybko dowiedzieli się o "ordonansach" z Saint-Cloud z "Le Moniteur". W gniewie zwalniano pracowników i zamykano interesy. Bezrobocie, które rosło już od początku lata, wzrosło. "Duża liczba... robotników nie miała więc nic innego do roboty, jak tylko protestować".

Gazety takie jak Journal des débats, Le Moniteur Universel (Le Moniteur) i Le Constitutionnel przestały już być drukowane. Stało się tak z powodu nowego prawa. Prawie 50 dziennikarzy z 12 miejskich gazet spotkało się w siedzibie liberalnego Le National. Tam podpisali protest i obiecali, że ich gazety będą nadal wydawane.

Tego wieczoru policja przyszła do prasy i zabrała gazety, które były niezgodne z prawem. Wściekły, bezrobotny tłum krzyczał gorąco: "A bas les Bourbons!" "Vive la Charte!!!" Armand Carrel, republikański dziennikarz, napisał w "Le National":

"Francja... popada z powrotem w rewolucję aktem samego rządu... reżim prawny został przerwany, rozpoczął się reżim siły... w sytuacji, w której się teraz znajdujemy, posłuszeństwo przestało być obowiązkiem... Do Francji należy ocena, jak daleko powinien sięgać jej własny opór".

Jakby żyjąc w świecie marzeń, Préfet de Police w Paryżu napisał wieczorem: " ...najdoskonalsza cisza (spokój) nadal panuje (rządzi) we wszystkich częściach stolicy. W raportach, które do mnie dotarły, nie odnotowano żadnego zdarzenia (...) godnego uwagi".

Sceny z lipca 1830 roku , obraz autorstwa Léona Cognieta. Obraz ten dotyczył rewolucji lipcowej z 1830 roku.

Pytania i odpowiedzi

P: Jak nazywała się rewolucja francuska z 1830 roku?

P: Co wydarzyło się podczas rewolucji lipcowej?

P: Kto został królem po odsunięciu Karola X od władzy podczas rewolucji lipcowej?

P: Jaką zmianę oznaczała rewolucja lipcowa?

P: Kto przejął władzę po rewolucji lipcowej?

P: Jak nazywano zwolenników Burbonów po rewolucji lipcowej?

P: Kto był królem Francji po rewolucji lipcowej aż do rewolucji francuskiej w 1848 roku?

Szukaj według litery