Iron Maiden to angielski zespół heavy metalowy, uważany za jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych w gatunku. Zespół został założony przez Steve'a Harrisa w 1975 roku w Londynie. Pierwszy studyjny album, Iron Maiden, ukazał się w 1980 roku i zapoczątkował gwałtowny wzrost popularności formacji w ramach fali New Wave of British Heavy Metal (NWOBHM). Wokalistą na debiucie był Paul Di'Anno, który później w 1982 roku został zastąpiony przez Bruce'a Dickinsona, co przyczyniło się do światowego przełomu zespołu.
Przez lata skład Iron Maiden ulegał zmianom — oprócz Harrisa centralną postacią od początku był gitarzysta Dave Murray, a nad przebiegiem muzyki i tras czuwała grupa utalentowanych muzyków, m.in. Adrian Smith, Janick Gers czy perkusista Nicko McBrain (dołączył w 1982 roku). Bruce Dickinson odszedł z zespołu w 1993 roku i został zastąpiony przez Blaze'a Bayleya na okres lat 1994–1999; w 1999 roku Dickinson powrócił, a skład z trzema gitarzystami (Smith, Murray, Gers) pozostał charakterystyczny dla kolejnych dekad.
Styl zespołu charakteryzuje się rozbudowanymi aranżacjami gitarowymi, często stosowaną „galopującą” linią basu Steve'a Harrisa, bogatymi harmoniami gitarowymi, długimi kompozycjami oraz tekstami poruszającymi tematy historyczne, literackie, mitologiczne, wojenne i fantastyczne. Iron Maiden zyskał reputację dzięki widowiskowym koncertom z rozbudowanymi scenografiami, rekwizytami i pirotechniką.
Maskotką zespołu jest Eddie — fikcyjna postać i potwór, który pojawia się na niemal wszystkich okładkach płyt oraz w scenografii koncertowej. Eddie został stworzony przez artystę Dereka Riggsa i był wielokrotnie reinterpretowany przez różnych grafików; najczęściej przedstawiany jest jako ożywione, zdeformowane ciało lub postać symbolizująca lęki i motywy poruszane na okładkach. Na koncertach pojawia się jako duża figura sceniczna lub animacja, często odgrywająca kluczową rolę w efektach wizualnych i interakcji z publicznością.
Iron Maiden ma na koncie bardzo rozbudowaną dyskografię studyjną i liczne wydawnictwa koncertowe. Po debiucie z 1980 roku kolejne przełomowe płyty to m.in. Killers (1981), The Number of the Beast (1982) — pierwszy z Dickinsonem i zawierający hity takie jak „Run to the Hills” — oraz klasyczne albumy z lat 80.: Piece of Mind, Powerslave, Somewhere in Time i Seventh Son of a Seventh Son. Po eksperymentach i zmianach w latach 90. zespół od końca lat 90. odzyskał stałą pozycję na światowej scenie (m.in. Brave New World, 2000). Najnowszymi studyjnymi wydawnictwami są The Book of Souls z 2015 roku oraz Senjutsu z 2021 roku. Do najbardziej znanych wydawnictw koncertowych należy Live After Death (1985).
- Wybrane studyjne albumy:
- Iron Maiden (1980)
- Killers (1981)
- The Number of the Beast (1982)
- Piece of Mind (1983)
- Powerslave (1984)
- Seventh Son of a Seventh Son (1988)
- The X Factor (1995)
- Brave New World (2000)
- The Final Frontier (2010)
- The Book of Souls (2015)
- Senjutsu (2021)
Iron Maiden odbył wiele wielkich tras koncertowych, m.in. legendarne World Slavery Tour (1984–1985), i regularnie występuje na arenach stadionowych oraz największych festiwalach rockowych i metalowych na świecie. Charakterystyczne scenografie, pojawianie się Eddiego, specyficzne kostiumy i rekwizyty sprawiły, że występy zespołu są często opisywane jako spektakularne widowiska.
Zespół sprzedał ponad 100 milionów płyt na całym świecie, zdobywając uznanie krytyków i rzesze fanów w wielu krajach. Iron Maiden otrzymał też liczne nagrody i wyróżnienia — m.in. nagrodę Grammy w kategorii Best Metal Performance za utwór „El Dorado” (2011). Grupa ma duży wpływ na rozwój heavy metalu i inspiruje kolejne pokolenia wykonawców.
Pomimo upływu lat Iron Maiden pozostaje aktywny — regularnie koncertuje, wydaje specjalne edycje płyt, boxy, kompilacje i materiały koncertowe oraz utrzymuje silny kontakt z globalną społecznością fanów. Głównymi postaciami zespołu pozostają Steve Harris i Bruce Dickinson, których współpraca i osobowości znacząco zdefiniowały brzmienie i wizerunek formacji.
