Delfin klepsydrowy (Lagenorhynchus cruciger) — opis, występowanie, zwyczaje

Delfin klepsydrowy – rzadki, czarno‑biały mieszkaniec lodowych wód Antarktyki. Poznaj wygląd, zwyczaje, występowanie i fascynujące ciekawostki o tym unikatowym delfinie.

Delfin klepsydrowy, Lagenorhynchus cruciger, to niewielki, krępy przedstawiciel rodziny delfinowatych, żyjący w jednych z najzimniejszych wód na Ziemi — na obszarze Antarktyki. Gatunek był długo słabo poznany nauce; pierwsze zwrócenie uwagi na jego wygląd pochodzi z rysunku wykonanego w 1820 roku, a historycznie naukowcy mieli do dyspozycji stosunkowo niewiele okazów do badań. W naturalnym środowisku rzadko pojawiają się łodzie badawcze, co dodatkowo utrudnia jego obserwację. Średnia temperatura wody w miejscach, gdzie zwykle występuje, wynosi około 0,1–0,3°C.

Wygląd

Delfin klepsydrowy ma charakterystyczne wybarwienie: kontrastujące pola czerni i bieli, dzięki którym bywał nazywany „morskim skunksem”. Po każdej stronie ciała znajduje się biała plama w kształcie przypominającym klepsydrę — stąd polska nazwa gatunku. Ciało jest krępe, a płetwa grzbietowa niewielka i wygięta. Zęby są stożkowate i służą do chwytania zdobyczy.

Wielkość i masa

Dorosłe osobniki osiągają około 1,8 m długości i ważą przeciętnie 90–120 kg. W obrębie swoich południowych siedlisk jest jednym z mniejszych delfinów.

Zachowanie i zwyczaje

Delfiny klepsydrowe zazwyczaj tworzą zwarte grupy, najczęściej liczące od 5 do 10 osobników, choć notowano też większe stada — czasami kilkadziesiąt sztuk (np. obserwowano grupę około 60 osobników). Często pływają blisko powierzchni i chętnie korzystają z fal za dziobem statków, czyli „jeżdżą na dziobie łodzi” (bow-riding). Są szybkie i zwinne, a dzięki echolokacji lokalizują pożywienie w mroźnych wodach.

Pokarm

Żywią się głównie drobnymi rybami, kalmarami oraz skorupiakami. Stożkowate zęby służą głównie do chwytania i utrzymania ofiary, natomiast rozdrabnianie czy rozbijanie twardych pancerzy skorupiaków jest raczej rzadkością — delfiny zazwyczaj połykają małe zdobycze w całości lub rozrywają je na kawałki.

Zasięg i siedlisko

Gatunek występuje okrążając Antarktydę w wodach o wysokiej zasoleniu i niskiej temperaturze. Choć główny zasięg jest ścisłe południowy, odnotowano też sporadyczne obserwacje dalej na północ, m.in. na południu Nowej Zelandii oraz u wybrzeży Chile. Często obserwuje się go w towarzystwie innych dużych ssaków morskich — bywa widywany razem z wielorybami płetwalami oraz ptakami morskimi, co świadczy o wykorzystaniu podobnych obszarów żerowania.

Rozmnażanie i wiek

Szczegóły dotyczące biologii rozrodu delfina klepsydrowego są wciąż słabo poznane z powodu trudnego dostępu do siedlisk. Przyjmuje się jednak, że gatunek ma podobne tempo rozmnażania jak inne małe delfiny: samice rodzą pojedyncze młode po ciąży trwającej prawdopodobnie około roku, a młode pozostają z matką przez pewien czas, ucząc się polowania i zachowań społecznych. Dokładne dane na temat wieku dojrzewania płciowego i długości życia w naturze są niepewne.

Status i zagrożenia

Mimo że delfin klepsydrowy występuje stosunkowo licznie w obszarach polarnych, jest słabo poznany i lokalnie podatny na zmiany środowiskowe. Do potencjalnych zagrożeń należą:

• zmiany klimatyczne wpływające na struktury łańcucha pokarmowego i rozmieszczenie ofiar,
• przypadkowe złowienia w sieciach (bycatch) — choć ryzyko jest mniejsze niż w strefach przybrzeżnych,
• zanieczyszczenie oceanów i hałas akustyczny wynikający z działalności morskiej,
• kolizje ze statkami, zwłaszcza tam, gdzie występuje ruch wielorybniczy lub turystyczny.

Ze względu na rozległy, ale trudno dostępny zasięg oraz ograniczone dane, monitoring populacji jest utrudniony. Według ocen międzynarodowych gatunek nie jest obecnie uważany za krytycznie zagrożony, jednak wymaga dalszych badań.

Badania i ciekawostki

Z powodu surowych warunków życia i rzadkich bezpośrednich kontaktów z ludźmi, delfin klepsydrowy pozostaje jednym z mniej poznanych delfinów. Obserwacje zdalne, zdjęcia i nagrania akustyczne z rejsów badawczych stopniowo uzupełniają wiedzę o jego zachowaniu, strukturze stad i zakresie występowania. Jego wyróżniające się czarno-białe ubarwienie czyni go łatwym do rozpoznania podczas lotów i morskich ekspedycji, a „klepsydrowe” plamy są jednym z najbardziej charakterystycznych znaków w świecie morskich ssaków.

Pytania i odpowiedzi

P: Czym jest delfin klepsydra?

P: Gdzie żyje delfin klepsydrowy?

P: W jaki sposób naukowcy po raz pierwszy dowiedzieli się o delfinie klepsydrowym?

P: Ile delfinów klepsydrowych zostało zbadanych przez naukowców?

P: Jaka jest średnia temperatura wody, w której żyje delfin klepsydrowy?

P: Co jedzą delfiny klepsydrowe?

P: Gdzie jeszcze widziano delfiny klepsydrowe?

Szukaj według litery