Popielica leszczynowa (lub popielica pospolita) to Muscardinus avellanarius. Ten mały gryzoń jest jedynym żyjącym gatunkiem w swoim rodzaju. Rozmiary: ciało ma zwykle 6–9 cm długości, a ogon 5,7–7,5 cm. Waga wynosi na co dzień około 17–20 g, jednak tuż przed hibernacją osobniki gromadzą zapasy tłuszczu i przybierają na masie do 30–40 g. W źródłach brytyjskich gatunek ten jest często nazywany po prostu „dormouse” (popielica), zamiast „leszczynowa” czy „popielica pospolita”.
Wygląd
Futro popielicy jest zwykle ciepłe, rdzawo-brązowe z jaśniejszym spodem. Ma duże, ciemne oczy przystosowane do nocnego trybu życia oraz krótkie, zaokrąglone uszy. Ogon jest puszysty i pomaga w zachowaniu równowagi podczas poruszania się po gałęziach. Młode są początkowo mniejsze i jaśniejsze, z czasem zyskują dorosłe ubarwienie.
Występowanie i siedlisko
Popielica pochodzi z północnej Europy i Azji Mniejszej. Jest gatunkiem nadrzewnym, preferującym zadrzewienia liściaste, pstre obrzeża lasów, gęste żywopłoty, sady i zarośla, gdzie znajduje schronienie w koronach drzew i krzewach. Jest jedyną rodzimą popielicą na Wyspach Brytyjskich, chociaż popielica jadalna (Glis glis) została przypadkowo sprowadzona na Wyspy Brytyjskie i obecnie ma tam ustaloną populację.
Odżywianie i zachowanie
Popielica żywi się głównie owocami, nasionami (szczególnie orzechami laskowymi), jagodami, pąkami kwiatów, nektarem i drobnymi owadami. Jest zwierzęciem nocnym i nadrzewnym — aktywna po zmroku, spędza dzień w gniazdach zbudowanych z traw i liści lub w naturalnych dziuplach. Porusza się powoli i ostrożnie, potrafi dobrze wspinać się po cienkich gałęziach, a jej puszysty ogon pomaga w zachowaniu równowagi.
Rozród
Sezon lęgowy przypada zwykle na późną wiosnę i lato. Samice mogą mieć przeważnie jedno lub dwa mioty w sezonie, a każdy miot liczy zazwyczaj 4–6 młodych. Młode rozwijają się w gnieździe, a po pewnym czasie zaczynają wychodzić na zewnątrz pod opieką matki. Dojrzałość płciową osiągają w następnym sezonie po urodzeniu.
Hibernacja
Hibernacja u popielicy leszczynowej trwa zwykle od października do kwietnia/maja. Przed okresem uśpienia osobniki intensywnie żerują, gromadząc tkankę tłuszczową, która pozwala przetrwać zimę. Zimują w gniazdach w cienkich warstwach liści lub w dziuplach, obniżając tempo metabolizmu i temperaturę ciała, co zmniejsza zapotrzebowanie na energię.
Zagrożenia i ochrona
Główne zagrożenia dla popielicy to utrata i fragmentacja siedlisk (wycinka zadrzewień, zanikanie żywopłotów), intensyfikacja rolnictwa, a także drapieżnictwo ze strony sów, łasicowatych czy kotów. W wielu krajach europejskich gatunek jest objęty ochroną prawną i programami monitoringu. Ochrona popielicy opiera się na zachowaniu i odtwarzaniu korytarzy zadrzewień (połączeń między fragmentami siedlisk), odpowiednim zarządzaniu żywopłotami i zrębach oraz monitoringu populacji.
Miejsca w Wielkiej Brytanii, w których można spotkać popielicę leszczynową są przedstawione na stronie internetowej Krajowej Sieci Biodostępności. Lokalne programy ochrony i monitoring (np. programy wolontariackie) pomagają śledzić stan populacji i wdrażać działania poprawiające stan siedlisk.
