Amaltea — księżyc Jowisza: odkrycie, budowa i najważniejsze cechy
Poznaj Amalteę — tajemniczy, czerwony księżyc Jowisza: historia odkrycia, budowa, kratery, góry i unikalne cechy ujawnione przez misje Voyager i Galileo.
Amalthea jest trzecim najbliższym Jowisza księżycem. Został odkryty 9 września 1892 roku przez Edwarda Emersona Barnarda i nazwany na cześć Amalthei, nimfy z mitologii greckiej. Znany jest również jako Jowisz V.
Wygląd Jowisza z Amalthei
Z powierzchni Amalthei Jowisz byłby olbrzymim widokiem — wypełniałby niebo i wyglądałby około 92 razy większy niż Księżyc w pełni widziany z Ziemi. Tak intensywna obecność planety wynika z niewielkiej odległości Amalthei od Jowisza.
Orbita i ruch
Amalthea krąży bardzo blisko Jowisza, na orbicie niemal równikowej. Okres orbitalny jest krótki — wynosi mniej niż dobę ziemską (około 0,5 dnia, czyli ~12 godzin), a satelita jest związany pływowo z planetą (zawsze jedną stroną zwrócony w jej stronę). Ze względu na bliskość swojej orbity Amalthea znajduje się wewnątrz systemu pierścieni Jowisza i jest jednym ze źródeł pyłu zasilającego tzw. gossamer rings.
Budowa i skład
Amalthea jest nieregularnym obiektem o wymiarach w przybliżeniu 250 × 146 × 128 km (osiowo). Promień odpowiadający objętościowi wynosi około 80–85 km. Masa satelity jest niewielka (rzędu 10^18 kg), a jego gęstość — stosunkowo niska (około 0,8–0,9 g/cm³). Niska gęstość sugeruje, że Amalthea składa się w znacznym stopniu z lodu wodnego zmieszanego z ciemnym, nielodowym materiałem oraz że może mieć dużą porowatość (strukturę „gruzową” lub porowaty agregat skalno-lodowy).
Powierzchnia Amalthei ma charakterystyczny czerwonawy odcień; przypisuje się go mieszance materiałów organicznych, sproszkowanego materiału pochodzącego z Io (siarka i związki siarki) oraz procesom powierzchniowym związanym z promieniowaniem i mikrometeoroidami.
Powierzchnia i cechy geologiczne
Ze zdjęć i pomiarów wiadomo, że Amalthea nie jest kulisty — jej grawitacja jest zbyt słaba, by nadać jej kształt hydrostatyczny. Na powierzchni występują liczne kratery uderzeniowe, strome wzgórza i uskoki skalne. Typowe są duże, płytkie niecki i ostre krawędzie, wynikające z niskiej siły grawitacji i braku aktywnych procesów tektonicznych czy erozyjnych znanych z większych ciał.
Badania i obserwacje
Zdjęcia Amalthei zostały wykonane w 1979 i 1980 roku przez sondy kosmiczne Voyager 1 i 2, a następnie, bardziej szczegółowo, przez orbiteraGalileo w latach 90-tych. Dane z tych misji pozwoliły określić kształt, wymiary, jasność powierzchni oraz niektóre parametry orbitalne i masę Amalthei. Obserwacje wykazały także, że mały księżyc dostarcza materiału do pierścieni Jowisza.
Znaczenie i perspektywy
Amalthea jest interesująca z punktu widzenia badań formowania i ewolucji małych satelitów wokół gigantycznych planet oraz dynamiki systemów pierścieni. Jej czerwonawa powierzchnia i niska gęstość dostarczają wskazówek dotyczących składu i procesów powierzchniowych w silnym polu promieniowania Jowisza. Na razie nie ma dedykowanej misji skoncentrowanej wyłącznie na Amalthei, ale przyszłe przeloty sond i obserwacje teleskopowe mogą dostarczyć dokładniejszych danych o jej strukturze i roli w systemie pierścieniowym Jowisza.
Wykrywanie i nadawanie nazw
Amalthea została odkryta 9 września 1892 roku przez Edwarda Emersona Barnarda przy użyciu 36-calowego (91 cm) teleskopu w Obserwatorium Lick. Był to pierwszy nowy księżyc Jowisza od czasu odkrycia księżyców galileuszowych przez Galileo Galilei w 1610 roku.
Nazwa księżyca pochodzi od imienia nimfy Amalthei z mitologii greckiej, która karmiła niemowlę Zeusa (grecki odpowiednik Jowisza) kozim mlekiem. Jego rzymskie oznaczenie to Jupiter V. Nazwa "Amalthea" została przyjęta przez IAU dopiero w 1975 roku, choć była używana od wielu dziesięcioleci. Nazwa ta została zaproponowana przez Camille Flammarion. Przed 1975 rokiem Amalthea była najczęściej znana po prostu jako Jowisz V. Przymiotnikowa forma tej nazwy to Amalthean.
Orbita
Amalthea okrąża Jowisza w odległości 181 000 km (2,54 promienia Jowisza). Orbita Amalthei ma mimośród 0,003 i nachylenie 0,37° względem równika Jowisza.
Właściwości fizyczne
Powierzchnia Amalthei jest bardzo czerwona. Czerwonawy kolor może być spowodowany siarką pochodzącą z Io lub innym materiałem nie będącym lodem. Jasne plamy zieleni pojawiają się na głównych zboczach Amalthei, ale natura tego koloru jest obecnie nieznana. Powierzchnia Amalthei jest nieco jaśniejsza niż powierzchnie innych bliższych księżyców Jowisza.
Obrazy Galileo ukazujące nieregularny kształt Amalthei
Jak Amalthea wygląda z Jowisza
Z powierzchni Jowisza - a raczej tuż nad jego chmurami - Amalthea wydawałaby się bardzo jasna, świecąc z magnitudo -4,7, podobną do tej, jaką z Ziemi ma Wenus.
Symulacja komputerowa Amalthei i Jowisza. Kamera" znajduje się 1000 km od Amalthei, a pole widzenia wynosi 26°.
Jak Jowisz wygląda z Amalthei
Z powierzchni Amalthei Jowisz wyglądałby ogromnie: byłby 92 razy większy od Księżyca w pełni.
Eksploracja
W latach 1979-1980 sondy kosmiczne Voyager1 i 2 wykonały pierwsze zdjęcia Amalthei, na których uchwyciły jej powierzchnię. Zmierzyły również temperaturę powierzchni księżyca. Później orbiterGalileo ukończył wykonywanie zdjęć powierzchni Amalthei, a bliskie przeloty umożliwiły określenie wewnętrznej struktury i składu księżyca.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest Amalthea?
O: Amalthea jest trzecim najbliższym księżycem Jowisza.
P: Kto i kiedy odkrył Amaltheę?
O: Edward Emerson Barnard odkrył Amaltheę 9 września 1892 roku.
P: Pod jaką nazwą znana jest Amalthea?
O: Amalthea znana jest również jako Jowisz V.
P: Jak duży jest Jowisz na niebie podczas Amalthei?
O: Jowisz na niebie Amalthei wyglądałby na 92 razy większy niż Księżyc w pełni.
P: Jaka jest powierzchnia Amalthei?
O: Powierzchnia Amalthei ma duże kratery i wysokie góry.
P: Kiedy zrobiono zdjęcia Amalthei i jakimi statkami kosmicznymi?
O: Zdjęcia Amalthei zostały wykonane w 1979 i 1980 roku przez sondy kosmiczne Voyager 1 i 2, a następnie, bardziej szczegółowo, przez orbitera Galileo w latach 90-tych.
P: Co wiemy o składzie Amalthei?
O: Amalthea jest niesferyczna, czerwonawa i uważa się, że zawiera lód wodny z nieznaną ilością innych materiałów.
Przeszukaj encyklopedię