Amalthea jest trzecim najbliższym Jowisza księżycem. Został odkryty 9 września 1892 roku przez Edwarda Emersona Barnarda i nazwany na cześć Amalthei, nimfy z mitologii greckiej. Znany jest również jako Jowisz V.

Wygląd Jowisza z Amalthei

Z powierzchni Amalthei Jowisz byłby olbrzymim widokiem — wypełniałby niebo i wyglądałby około 92 razy większy niż Księżyc w pełni widziany z Ziemi. Tak intensywna obecność planety wynika z niewielkiej odległości Amalthei od Jowisza.

Orbita i ruch

Amalthea krąży bardzo blisko Jowisza, na orbicie niemal równikowej. Okres orbitalny jest krótki — wynosi mniej niż dobę ziemską (około 0,5 dnia, czyli ~12 godzin), a satelita jest związany pływowo z planetą (zawsze jedną stroną zwrócony w jej stronę). Ze względu na bliskość swojej orbity Amalthea znajduje się wewnątrz systemu pierścieni Jowisza i jest jednym ze źródeł pyłu zasilającego tzw. gossamer rings.

Budowa i skład

Amalthea jest nieregularnym obiektem o wymiarach w przybliżeniu 250 × 146 × 128 km (osiowo). Promień odpowiadający objętościowi wynosi około 80–85 km. Masa satelity jest niewielka (rzędu 10^18 kg), a jego gęstość — stosunkowo niska (około 0,8–0,9 g/cm³). Niska gęstość sugeruje, że Amalthea składa się w znacznym stopniu z lodu wodnego zmieszanego z ciemnym, nielodowym materiałem oraz że może mieć dużą porowatość (strukturę „gruzową” lub porowaty agregat skalno-lodowy).

Powierzchnia Amalthei ma charakterystyczny czerwonawy odcień; przypisuje się go mieszance materiałów organicznych, sproszkowanego materiału pochodzącego z Io (siarka i związki siarki) oraz procesom powierzchniowym związanym z promieniowaniem i mikrometeoroidami.

Powierzchnia i cechy geologiczne

Ze zdjęć i pomiarów wiadomo, że Amalthea nie jest kulisty — jej grawitacja jest zbyt słaba, by nadać jej kształt hydrostatyczny. Na powierzchni występują liczne kratery uderzeniowe, strome wzgórza i uskoki skalne. Typowe są duże, płytkie niecki i ostre krawędzie, wynikające z niskiej siły grawitacji i braku aktywnych procesów tektonicznych czy erozyjnych znanych z większych ciał.

Badania i obserwacje

Zdjęcia Amalthei zostały wykonane w 1979 i 1980 roku przez sondy kosmiczne Voyager 1 i 2, a następnie, bardziej szczegółowo, przez orbiteraGalileo w latach 90-tych. Dane z tych misji pozwoliły określić kształt, wymiary, jasność powierzchni oraz niektóre parametry orbitalne i masę Amalthei. Obserwacje wykazały także, że mały księżyc dostarcza materiału do pierścieni Jowisza.

Znaczenie i perspektywy

Amalthea jest interesująca z punktu widzenia badań formowania i ewolucji małych satelitów wokół gigantycznych planet oraz dynamiki systemów pierścieni. Jej czerwonawa powierzchnia i niska gęstość dostarczają wskazówek dotyczących składu i procesów powierzchniowych w silnym polu promieniowania Jowisza. Na razie nie ma dedykowanej misji skoncentrowanej wyłącznie na Amalthei, ale przyszłe przeloty sond i obserwacje teleskopowe mogą dostarczyć dokładniejszych danych o jej strukturze i roli w systemie pierścieniowym Jowisza.