Deutsche Reichspartei (DRP) — nacjonalistyczna partia w Niemczech (1949–64)
Historia Deutsche Reichspartei (DRP) 1949–1964: narodowo-konserwatywna partia w RFN, jej rozwój, rozłamy z SRP, radykalizacja ku narodowemu socjalizmowi i rozwiązanie w 1964.
Deutsche Reichspartei (DRP) (Niemiecka Partia Rzeszy, Niemiecka Partia Imperialna lub Partia Cesarstwa Niemieckiego) była nacjonalistyczną partią polityczną w Niemczech Zachodnich. Powstała w wyniku scalania różnych środowisk konserwatywnych i narodowych, w tym połączenia Niemieckiej Partii Konserwatywnej - Niemieckiej Partii Prawicy (DKP-DRP) oraz starej heskiej Nationaldemokratischen Partei (NDP). Partia starała się reprezentować tradycyjny konserwatyzm, elementy monarchistyczne i nacjonalistyczne, odwołując się do dorobku Drugiego Cesarstwa Niemieckiego jako punktu odniesienia dla swojej tożsamości politycznej.
Do założycieli DRP należeli między innymi:
- Alexander Andrae
- Oskar Lutz
- Hans Bernd von Grünberg
- Wilhelm Meinberg
- Otto Heß
- Hans Schikora
- Heinrich Kunstmann
- Adolf von Thadden
Początki i relacje z SRP
W 1949 roku od DRP wyodrębniła się grupa, która założyła Sozialistische Reichspartei (SRP). Rozłam wynikał z różnic programowych i wizerunkowych: SRP przyjmowała jawnie neonazistowskie formy i retorykę, podczas gdy część DRP chciała unikać bezpośredniego kojarzenia się z ideologią i symbolem nazistowskim. DRP oficjalnie dystansowała się od bezpośredniego odwoływania do Adolfa Hitlera i wolała eksponować swoją nostalgię za okresem Drugiego Cesarstwa Niemieckiego (1870-1919), przedstawiając siebie jako ugrupowanie nacjonalistyczno‑konserwatywne, a nie kontynuatora NSDAP.
Radikalizacja po 1952 roku
Po tym, jak w 1952 roku Sozialistische Reichspartei została zdelegalizowana przez Federalny Trybunał Konstytucyjny Niemiec, wielu byłych członków SRP ponownie zasiliło szeregi DRP. Ten napływ działaczy i sympatyków spowodował, że DRP zaczęła przesuwać się w stronę poglądów bardziej narodowosocjalistycznych, choć oficjalna retoryka partii nadal odwoływała się do pojęć narodowo‑konserwatywnych i rewizjonistycznych postulatów dotyczących polityki historycznej i granic.
Program i elektorat
Program DRP łączył nacjonalizm, antykomunizm, konserwatyzm obyczajowy i rewizjonizm granic. Partia apelowała do wyborców niezadowolonych z polityki głównych partii powojennych, w tym byłych żołnierzy, urzędników administracji przedwojennej oraz osób poszukujących odrodzenia narodowej dumy. W praktyce jednak na tle innych ugrupowań demokratycznych pozostawała na marginesie sceny politycznej.
Wyniki wyborcze i działalność
W latach 50. DRP nie osiągała znaczących sukcesów na szczeblu federalnym, choć od czasu do czasu zdobywała niewielkie poparcie w wyborach lokalnych i stanowych. Po wyborach stanowych w 1959 roku partia wydawała się zyskiwać na popularności, co wynikało częściowo z umocnienia kręgów narodowo‑konserwatywnych i rozczarowania częścią elektoratu wobec mainstreamowych partii. Ten wzrost poparcia był jednak krótkotrwały i ograniczony w skali kraju.
Rozwiązanie i następstwo
W 1964 roku DRP odbyła ostatnią konferencję i zdecydowała o rozwiązaniu organizacji. Jej miejsce na skrajnej prawicy niemieckiej zajęła nowo powstała Narodowo‑Demokratyczna Partia Niemiec (NPD), która zdołała skonsolidować różne środowiska narodowo‑konserwatywne i radykalne po prawej stronie sceny politycznej. Wśród działaczy DRP przejście do NPD było częstym krokiem, a część liderów, w tym Adolf von Thadden, odegrała później widoczne role w NPD.
Znaczenie historyczne
Deutsche Reichspartei pozostaje przykładem ugrupowania, które w latach powojennych próbowało zebrać wyborców o poglądach nacjonalistycznych i konserwatywnych bez jednoznacznego powrotu do form NSDAP, lecz jednocześnie było częścią kontinuum środowisk skrajnej prawicy w Niemczech. Jej istnienie i późniejsze połączenie‑przejście kadr do NPD pokazuje, jak kolportowane i zakazane ruchy neo‑nazistowskie mogły przekształcać się i znajdować nowe formy organizacyjne w powojennej Republice Federalnej Niemiec.
Pytania i odpowiedzi
P: Czym była Niemiecka Partia Rzeszy (DRP)?
A: Niemiecka Partia Rzeszy (DRP) była nacjonalistyczną partią polityczną w Niemczech Zachodnich. Powstała z połączenia Niemieckiej Partii Konserwatywnej - Niemieckiej Partii Prawicy (DKP-DRP) i starej heskiej Nationaldemokratischen Partei (NDP).
P: Kim byli niektórzy założyciele DRP?
O: Niektórzy z założycieli DRP to Alexander Andrae, Oskar Lutz, Hans Bernd von Grünberg, Wilhelm Meinberg, Otto Heß, Hans Schikora, Heinrich Kunstmann i Adolf von Thadden.
P: Dlaczego Sozialistyczna Reichspartei (SRP) oddzieliła się od DRP?
O: Sozialistyczna Partia Rzeszy (SRP) oddzieliła się od DRP, ponieważ nie była neonazistowska i nie chciała być kojarzona z Adolfem Hitlerem. Zamiast tego wolała mówić, jak dobre było II Cesarstwo Niemieckie (1870-1919).
P: W jaki sposób DRP stała się bardziej narodowo-socjalistyczna po 1952 roku?
O: Po 1952 r., gdy Federalny Trybunał Konstytucyjny Niemiec zdelegalizował Sozialistische Reichpartei, wielu członków ponownie wstąpiło do Partii Imperium, co uczyniło ją bardziej narodowo-socjalistyczną.
P: Czy w latach 50. partia ta odnosiła sukcesy?
O: Partia nie odnosiła sukcesów w latach 50-tych, ale wydawało się, że zyskuje na popularności po wyborach państwowych w 1959 roku. Jednak ten sukces nie trwał długo i ostatecznie doprowadził do jej rozwiązania w 1964 roku.
P: Co zastąpiło Deutsche Reichspartei po jej rozwiązaniu?
O: Po rozwiązaniu w 1964 roku została szybko zastąpiona przez Narodowo-Demokratyczną Partię Niemiec (Nationaldemokratische Partei Deutschlands).
Przeszukaj encyklopedię