Deutsche Reichspartei (DRP) (Niemiecka Partia Rzeszy, Niemiecka Partia Imperialna lub Partia Cesarstwa Niemieckiego) była nacjonalistyczną partią polityczną w Niemczech Zachodnich. Powstała w wyniku scalania różnych środowisk konserwatywnych i narodowych, w tym połączenia Niemieckiej Partii Konserwatywnej - Niemieckiej Partii Prawicy (DKP-DRP) oraz starej heskiej Nationaldemokratischen Partei (NDP). Partia starała się reprezentować tradycyjny konserwatyzm, elementy monarchistyczne i nacjonalistyczne, odwołując się do dorobku Drugiego Cesarstwa Niemieckiego jako punktu odniesienia dla swojej tożsamości politycznej.

Do założycieli DRP należeli między innymi:

  • Alexander Andrae
  • Oskar Lutz
  • Hans Bernd von Grünberg
  • Wilhelm Meinberg
  • Otto Heß
  • Hans Schikora
  • Heinrich Kunstmann
  • Adolf von Thadden

Początki i relacje z SRP

W 1949 roku od DRP wyodrębniła się grupa, która założyła Sozialistische Reichspartei (SRP). Rozłam wynikał z różnic programowych i wizerunkowych: SRP przyjmowała jawnie neonazistowskie formy i retorykę, podczas gdy część DRP chciała unikać bezpośredniego kojarzenia się z ideologią i symbolem nazistowskim. DRP oficjalnie dystansowała się od bezpośredniego odwoływania do Adolfa Hitlera i wolała eksponować swoją nostalgię za okresem Drugiego Cesarstwa Niemieckiego (1870-1919), przedstawiając siebie jako ugrupowanie nacjonalistyczno‑konserwatywne, a nie kontynuatora NSDAP.

Radikalizacja po 1952 roku

Po tym, jak w 1952 roku Sozialistische Reichspartei została zdelegalizowana przez Federalny Trybunał Konstytucyjny Niemiec, wielu byłych członków SRP ponownie zasiliło szeregi DRP. Ten napływ działaczy i sympatyków spowodował, że DRP zaczęła przesuwać się w stronę poglądów bardziej narodowosocjalistycznych, choć oficjalna retoryka partii nadal odwoływała się do pojęć narodowo‑konserwatywnych i rewizjonistycznych postulatów dotyczących polityki historycznej i granic.

Program i elektorat

Program DRP łączył nacjonalizm, antykomunizm, konserwatyzm obyczajowy i rewizjonizm granic. Partia apelowała do wyborców niezadowolonych z polityki głównych partii powojennych, w tym byłych żołnierzy, urzędników administracji przedwojennej oraz osób poszukujących odrodzenia narodowej dumy. W praktyce jednak na tle innych ugrupowań demokratycznych pozostawała na marginesie sceny politycznej.

Wyniki wyborcze i działalność

W latach 50. DRP nie osiągała znaczących sukcesów na szczeblu federalnym, choć od czasu do czasu zdobywała niewielkie poparcie w wyborach lokalnych i stanowych. Po wyborach stanowych w 1959 roku partia wydawała się zyskiwać na popularności, co wynikało częściowo z umocnienia kręgów narodowo‑konserwatywnych i rozczarowania częścią elektoratu wobec mainstreamowych partii. Ten wzrost poparcia był jednak krótkotrwały i ograniczony w skali kraju.

Rozwiązanie i następstwo

W 1964 roku DRP odbyła ostatnią konferencję i zdecydowała o rozwiązaniu organizacji. Jej miejsce na skrajnej prawicy niemieckiej zajęła nowo powstała Narodowo‑Demokratyczna Partia Niemiec (NPD), która zdołała skonsolidować różne środowiska narodowo‑konserwatywne i radykalne po prawej stronie sceny politycznej. Wśród działaczy DRP przejście do NPD było częstym krokiem, a część liderów, w tym Adolf von Thadden, odegrała później widoczne role w NPD.

Znaczenie historyczne

Deutsche Reichspartei pozostaje przykładem ugrupowania, które w latach powojennych próbowało zebrać wyborców o poglądach nacjonalistycznych i konserwatywnych bez jednoznacznego powrotu do form NSDAP, lecz jednocześnie było częścią kontinuum środowisk skrajnej prawicy w Niemczech. Jej istnienie i późniejsze połączenie‑przejście kadr do NPD pokazuje, jak kolportowane i zakazane ruchy neo‑nazistowskie mogły przekształcać się i znajdować nowe formy organizacyjne w powojennej Republice Federalnej Niemiec.