Podrodzina Deomyinae składa się z czterech rodzajów gryzoni podobnych do myszy. Do bardzo niedawna były one umieszczane w podrodzinach Murinae i Dendromurinae. Są one czasami nazywane Acomyinae, zwłaszcza w odniesieniach, które poprzedzają odkrycie, że szczur ogniwo, Deomys ferugineus, jest częścią kladu. Deomyinae jest starszą i bardziej odpowiednią nazwą.

Systematyka i skład

W skład podrodziny wchodzą cztery rodzaje tradycyjnie wyróżniane na podstawie badań molekularnych: Acomys (myszy kolczaste), Deomys, Lophuromys (myszy szczotkowate, zwane też czasem „brush-furred mice”) oraz Uranomys. Łącznie do Deomyinae zalicza się obecnie około 4 rodzaje i ~36 gatunków, choć liczba ta może ulec zmianie wraz z postępem badań taksonomicznych.

Cechy diagnostyczne i dowody filogenetyczne

Przedstawiciele Deomyinae nie mają wyraźnych, unikalnych cech morfologicznych, które jednoznacznie odróżniałyby ich od innych muroidów. W literaturze wskazywano jednak na subtelne różnice dotyczące budowy trzeciego górnego zęba trzonowego oraz inne drobne cechy czaszki i zębów. Pomimo tego podrodzina ta jest zjednoczona przede wszystkim na podstawie wspólnych mutacji genetycznych.

Wnioski o monofiletyzmie Deomyinae oparte są na analizach sekwencji jądrowego i mitochondrialnego DNA, a także na wynikach hybrydyzacji DNA–DNA. Badania te dawały zazwyczaj silne wsparcie statystyczne przy użyciu wielogenowych matryc danych, co potwierdziło, że omawiane rodzaje tworzą spójny klad wyodrębnialny spośród innych muroidów.

Biologia i charakterystyczne cechy poszczególnych rodzajów

  • Acomys — myszy kolczaste: charakteryzują się twardą, kolczastą sierścią. Niektóre gatunki wykazują niezwykłą zdolność do autotomy skóry i jej regeneracji (odrębną od typowej zdolności odrzucania ogona u jaszczurek), co przyciąga uwagę badaczy z zakresu biologii regeneracji.
  • Deomys — rodzaj obejmujący m.in. Deomys ferugineus, gatunek leśny o dość specyficznym wyglądzie. Deomys jest zwykle traktowany jako rodzaj jednospecyficzny lub obejmujący bardzo niewiele gatunków.
  • Lophuromys — myszy szczotkowate: mają krępą budowę ciała, krótkie ogony i szorstką sierść. Często prowadzą naziemny tryb życia, wykazują skłonności owadożerne i bywają agresywne wobec osobników tego samego gatunku.
  • Uranomys — monotypowy lub niewielki rodzaj reprezentowany przez gatunki o ograniczonym zasięgu; morfologia przypomina typowe małe gryzonie afrykańskie.

Rozmieszczenie geograficzne i ekologia

Wszystkie rodzaje występują w Afryce, co sugeruje, że deominy mogły się tam wywodzić i radiować. Acomys spp. występują również w Azji, gdzie niektóre gatunki zasiedliły obszary od Bliskiego Wschodu po południowo-zachodnią Azję. Siedliska są zróżnicowane — od suchych terenów skalistych, przez sawanny, po lasy równikowe — a tryb życia i dieta zależą od rodzaju i gatunku: część jest wszystkożerna, inne wykazują silniejsze skłonności owadożerne lub roślinożerne.

Problemy taksonomiczne i perspektywy badań

Ze względu na brak jednoznacznych cech morfologicznych, które wspierałyby tę grupę, bardzo możliwe jest, że podrodzina w jej obecnym kształcie może się powiększyć. Wiele rodzajów zaliczanych obecnie do Murinae lub Dendromurinae nigdy nie zostało poddanych molekularnej analizie filogenetycznej, więc przyszłe prace mogą odsłonić dodatkowe bliskie pokrewieństwa lub wymusić rewizję granic taksonomicznych.

Badania nad kariofilą, genomiką porównawczą i dokładnymi analizami morfologicznymi (zwłaszcza z użyciem tomografii komputerowej czaszek) mają potencjał, by lepiej wyjaśnić relacje wewnątrz kladu oraz zidentyfikować ewentualne synapomorfie morfologiczne. Ponadto dokładniejsze opracowanie rozmieszczenia i statusu poszczególnych gatunków jest istotne dla oceny ich zagrożenia i planów ochrony.

Ochrona

Stan zachowania gatunków z Deomyinae jest zróżnicowany. Niektóre gatunki o szerokim zasięgu są powszechne i odporne na zmiany środowiska, podczas gdy inne, o ograniczonym zasięgu i specjalistycznych wymaganiach siedliskowych, mogą być podatne na utratę środowiska naturalnego i fragmentację populacji. Konieczne są dalsze badania nad rozmieszczeniem, ekologią i wpływem antropogenicznym, aby właściwie ocenić status ochronny poszczególnych gatunków.