Curling — zasady, technika i historia olimpijskiego sportu na lodzie

Curling — zasady, technika i historia olimpijskiego sportu na lodzie. Poznaj reguły, strategie, techniki ślizgu i zamiatania oraz rozwój curlingu na igrzyskach.

Curling to sport rozgrywany na lodzie, w którym gracze przesuwają kamienie curlingowe po przygotowanej tafli w kierunku celu nazwanego domem (house). Spotykamy dwie drużyny po czterech zawodników; każda drużyna ślizga osiem kamieni w jednej części gry zwanej end (kolejka). Po zakończeniu enda drużyna, której najbliższy środkowi domku (tzw. button) kamień znajduje się bliżej środka niż najbliższy kamień przeciwnika, zdobywa punkty — tyle, ile kamieni tej drużyny leży bliżej środka niż najlepszy kamień rywali. Mecz zwykle składa się z ośmiu lub dziesięciu endów; zwycięża drużyna z większą liczbą punktów.

Zasady gry — najważniejsze elementy

• Rzuty: drużyny na przemian wykonują po osiem rzutów w endzie (każdy zawodnik wykonuje zwykle po dwa).
• Hog line i release: kamień musi zostać wypuszczony przed przekroczeniem linii hog; kamień, który nie przekroczy linii hog po release'u, zostaje usunięty z gry.
• Free Guard Zone (FGZ): strefa między linią hog a linią tee przed domem — istnieją zasady zabraniające zdejmowania kamieni przeciwnika z tej strefy we wczesnej fazie enda. W zależności od rozgrywek stosuje się czterokamieniową lub pięciokamieniową wersję FGZ; w wielu imprezach najwyższego szczebla obowiązuje obecnie zasada pięciu kamieni.
• Pomiar: jeśli nie jest oczywiste, który kamień jest bliżej buttona, sędziowie używają przyrządu pomiarowego.
• Blank end: jeśli po endzie żadna drużyna nie zdobywa punktów, end jest „pusty” — drużyna mająca przewagę ostatniego kamienia (tzw. hammer) zwykle ją zachowuje.
• Czas gry: w rozgrywkach oficjalnych stosuje się zegary „thinking time” kontrolujące czas drużyn na decyzje taktyczne.

Skład drużyny i role

• Lead — pierwszy rzuca dwa pierwsze kamienie enda, zwykle specjalizuje się w zagrywkach typu guard i draw oraz jest aktywnym zmiataczem.
• Second — rzuca trzecie i czwarte kamienie; często wykonuje zarówno zagrywki rozbijające (take-out), jak i precyzyjne drawy.
• Third (vice-skip) — rzuca piąty i szósty kamień; pomaga skipowi w analizie i zastępuje go w domu, gdy skip wykonuje swoje rzuty.
• Skip — kapitan drużyny, prowadzi taktykę, ustawia cele i zwykle rzuca ostatnie kamienie enda (najczęściej decydujące o wyniku).
• Alternate i trener — rezerwowy zawodnik i członek sztabu pomagający w przygotowaniu i analizie.

Technika i sprzęt

Kamienie curlingowe są wykonane z granulatu granitowego (tradycyjnie często z Ailsa Craig w Szkocji) i ważą zwykle około 17–20 kg. Tafla przygotowywana jest specjalnie: na powierzchnię natryskuje się niewielkie krople wody („pebble”), co wpływa na to, jak kamień ślizga się i skręca.

Podstawowe elementy wyposażenia to:

• Buty: jedna stopa w bucie ma gładką podeszwę (slider) do ślizgu, druga – antypoślizgową (grip).
• Miotły / szczotki: używane przez dwóch zmiataczy do zamiatania przed kamieniem — zamiatanie podgrzewa i wygładza pebble, zmniejszając tarcie, co pozwala kamieniowi jechać dalej i mniej skręcać.
• Uchwyt kamienia i marka: kolor uchwytu zwykle odróżnia drużyny.

Technika rzutu polega na stabilnym rozbiegu, przyjęciu pozycji wysuniętej (slide) i płynnym wypuszczeniu kamienia z niewielkim obrotem — kierunek rotacji decyduje o tzw. in-turn lub out-turn (skierowanie skrętu). Ważna jest precyzja siły i linii, a także synchronizacja zmiataczy, którzy regulują dystans i skręt.

Elementy strategii

Podstawowe zagrania to:

• Draw — precyzyjne doprowadzenie kamienia do domu lub za guard.
• Take-out — uderzenie i usunięcie kamienia przeciwnika.
• Guard — postawienie kamienia przed domem, by chronić kamienie własne.
• Freeze / promote / tick — bardziej zaawansowane manewry pozycyjne i defensywne.

Taktyka opiera się na decyzjach: czy budować grę pozycyjną (kamienie w domu i gardy), czy grać agresywnie na zdejmowanie. Posiadanie ostatniego kamienia w endzie (hammer) to ważna przewaga taktyczna; drużyny czasami celowo doprowadzają do blank enda, by zachować hammer na kolejne rozdanie.

Historia i miejsce na Igrzyskach

Curling ma swoje korzenie w Szkocji — pierwsze wzmianki i malowidła sięgają XVI wieku, a organizacja sportu rozwinęła się w XIX wieku (m.in. powstanie Royal Caledonian Curling Club). Curling pojawił się na igrzyskach już w 1924 roku w Chamonix (wydarzenie to zostało później uznane za oficjalne przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski), a od 1998 roku jest stałą dyscypliną medalową XXIV Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. W programie olimpijskim występują turnieje męskie, żeńskie oraz od 2018 roku także mixed doubles (drużyny mieszane po dwie osoby).

Duch gry i fair play

Curling znany jest z tzw. „Spirit of Curling” — tradycji wzajemnego szacunku, uczciwości i dobrego zachowania. Zawodnicy rzadko kwestionują decyzje sędziów, a wiele ustaleń rozstrzygają sami uczestnicy meczu zgodnie z zasadą fair play.

Ciekawostki

• Wyspecjalizowane kamienie dostarczane są często z niewielkich kamieniołomów; jakość granitu ma duże znaczenie dla zachowania kamienia.
• Wysoki poziom koordynacji między miotaczami a zmiataczami jest kluczowy — zamiatanie może zmienić tor i dystans o kilka metrów.
• Istnieje wiele odmian gry: tradycyjna czteroosobowa, mixed doubles (2-osobowa), a także formaty rekreacyjne i klubowe.

Curling łączy precyzję, siłę, taktykę i współpracę zespołową, dlatego przyciąga zarówno widzów, jak i zawodników na różnych poziomach zaawansowania — od lokalnych klubów po igrzyska olimpijskie.

Sprzęt

Lód ten nazywany jest taflą kędzierzawą. Jest to prostokątna tafla płaskiego lodu, o długości od 146 do 150 stóp (45-46 metrów) i szerokości od 14,5 do 15,5 stóp (4,4-5,0 metrów). Dom, lub cel, jest oznaczony na końcu tafli kolorowymi pierścieniami. Pierścienie pomagają graczom celować w środek domu. Są one również przydatne, aby zdecydować, który kamień jest najbliżej centrum podczas punktacji. Na końcu planszy znajduje się również hak, na który gracze naciskają, gdy przesuwają kamień.

Kamienie do curlingu wykonane są z granitu. Są ciężkie, ważą 38-40 funtów (17-20kg). Na górze każdego kamienia znajduje się uchwyt, który pomaga przesuwać i obracać kamień. Uchwyty są w różnych kolorach dla każdej drużyny. Kamienie są zazwyczaj czerwone dla jednej drużyny i żółte dla drugiej.

Miotły lub szczotki do curlingu są używane do zamiatania lodu przed kamieniem, gdy ten się ślizga.

Gracze noszą specjalne buty do curlingu. Jeden but ma gładką powierzchnię do ślizgania się po lodzie, a drugi szorstką.

Plansza do curlingu przedstawiająca dom.

Gameplay

Celem gry jest zdobywanie punktów poprzez zbliżanie kamieni do środka domku. Gracze z każdej drużyny na zmianę przesuwają kamień w kierunku domu. Nazywa się to dostarczaniem lub rzucaniem kamienia. Koniec gry jest zakończony, gdy wszystkie kamienie zostały dostarczone. Każda drużyna ma osiem kamieni. Zwycięzcą jest drużyna z największą liczbą punktów po rozegraniu wszystkich końcówek. Zazwyczaj jest osiem lub dziesięć końcówek.

Dostawa i zamiatanie

Kapitan drużyny nazywany jest skipem. Skaczący wybiera jak mocno kamień powinien być podany, kierunek podania i ilość skrętów (curl), które kamień powinien otrzymać. Skoczek może wybrać celowanie kamieniem w dom, wybicie jednego z kamieni drużyny przeciwnej z gry, lub zatrzymanie kamienia przed domem jako strażnika, jeśli jego drużyna ma kamień na dobrej pozycji.

Gracz, który dostarcza kamień, zaczyna na hack. Skoczek stoi na drugim końcu planszy do curlingu za domem. Skoczek pokazuje, gdzie należy skierować kamień. Pozostali dwaj gracze zamiatają lód przed kamieniem, gdy ten się ślizga. Gracze na zmianę dostarczają kamienie. Kiedy skoczek dostarcza kamień, inny gracz staje za domkiem zamiast niego.

Aby dostarczyć kamień, zawodnik stawia jedną stopę na hack'u. Gracz ustawia się w linii prostej w kierunku skoczka. Kamień jest na lodzie przed stopą na haku. Zawodnik przesuwa kamień do tyłu, a następnie przesuwa go do przodu na drugą stopę. Gracz puszcza kamień, delikatnie przekręcając uchwyt tuż przed puszczeniem, aby kamień się zakręcił.

Następnie pozostali gracze mogą zamieść kamień. Zamiatanie pomaga kamieniowi poruszać się szybciej i sprawia, że mniej się zawija. Celem zamiatania jest pomoc kamieniowi w zatrzymaniu się we właściwym miejscu.

Punktacja

Punkty zdobywa się po zakończeniu końcówki. Drużyna, której kamień znajduje się najbliżej środka domku, wygrywa koniec. Drużyna zdobywa jeden punkt za każdy kamień, który jest bliżej środka niż najbliższy kamień drużyny przeciwnej.

Tylko kamienie, które są w domku liczą się do punktacji. Jeśli trudno jest zobaczyć, który kamień jest najbliżej środka domu, są specjalne urządzenia pomiarowe, aby pomóc.

Czasami żadna z drużyn nie zdobywa punktów, jest to tzw. pusta końcówka.

Zmierz, aby znaleźć kamień znajdujący się najbliżej środka domu.

Pytania i odpowiedzi

P: Czym jest curling?

P: Ilu graczy jest w każdej drużynie w curlingu?

P: Ile kamieni wślizguje każda drużyna w jednej rundzie curlingu?

P: Jak wyłaniany jest zwycięzca w curlingu?

P: W jaki sposób gracze sprawiają, że kamień zatrzymuje się we właściwym miejscu w curlingu?

P: Ile endów jest rozgrywanych w curlingu?

P: Czy curling jest rozgrywany na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich?

Szukaj według litery