Cor anglais (róg angielski) — definicja, budowa i brzmienie
Cor anglais (róg angielski) — definicja, budowa i brzmienie: poznaj konstrukcję, stroik, dzwonek i charakterystyczne, cieplejsze brzmienie instrumentu dętego na podwójnym stroiku.
Cor anglais, czyli róg angielski, to instrument z rodziny dętych drewnianych wyposażony w podwójny stroik. Wyglądem i palcowaniem przypomina obój, ale jest od niego dłuższy i brzmi niżej — stąd jego miejsce jako „alt” w rodzinie obojów.
Nazwa i krótka historia
Nazwa francuska cor anglais (dosł. „róg angielski”) jest historyczną nazwą i nie oznacza, że instrument pochodzi z Anglii. Pochodzenie określenia bywa tłumaczone różnie (np. zniekształcenie cor anglé — „róg z załamanym trzonem”), ale w praktyce przyjęła się forma „róg angielski”. Instrument rozwinął się od rodziny obojów w XVII–XVIII wieku i od tamtej pory bywał wykorzystywany szczególnie jako instrument solowy w literaturze orkiestrowej i kameralnej.
Budowa
- Składa się z kilku elementów: bocal (krótka zakrzywiona metalowa rurka), górnego i dolnego korpusu oraz dzwonka o charakterystycznym kształcie gruszki, który wpływa na barwę instrumentu.
- Reed: używa się podwójnego stroika, ale jest on dłuższy i szerszy niż stroik obojowy; stroik mocuje się do bocala, który łączy go z korpusem instrumentu.
- Materiały: tradycyjnie róg angielski wykonywany jest z drewna (np. grenadila), ale dostępne są też instrumenty z tworzyw sztucznych. Mechanika klap jest podobna do obojowej, jednak dopasowana do wydłużonego korpusu.
Strojenie i zapis (instrument transponujący)
Cor anglais jest instrumentem transponującym w tonacji F. Oznacza to, że dźwięk słyszany jest czystą kwintę (7 półtonów) niżej niż zapis nutowy. Innymi słowy, gdy muzyka jest napisana dla cor anglais jako dźwięk „C” w zapisie, w rzeczywistości zabrzmi „F” o kwintę niżej. Dzięki temu grający używa palcowania tak, jakby grał na oboju, ale efekt brzmieniowy jest obniżony o kwintę.
Zakres i brzmienie
Róg angielski ma ciemniejszą, pełniejszą i bardziej melancholijną barwę niż obój; dźwięk bywa opisywany jako cieplejszy i bardziej „śpiewny”, choć niekiedy lekko nosowy w niektórych rejestrach. Dzięki dzwonkowi w kształcie gruszki i dłuższemu korpusowi instrument ma zaokrąglony, miękki dolny rejestr, co czyni go chętnie wybieranym głosem solowym do wyrażania lirycznych, melancholijnych i pastoralnych nastrojów.
Rola w orkiestrze i literaturze muzycznej
W orkiestrze róg angielski często pełni funkcję głosu środkowego lub solowego – komponenci korzystają z jego specyficznej barwy, kiedy potrzebują ciepłego, ekspresyjnego zabrzmienia w niższej klasy obojowej. W repertuarze symfonicznym występuje jako solista w wielu utworach (np. dobrze znane partie solowe w literaturze romantycznej i późniejszej — klasyczny przykład to główny temat Largo w IX Symfonii A. Dvořáka). Wykorzystywany jest także w muzyce kameralnej i filmowej.
Praktyka wykonawcza
- Większość oboistów uczy się gry na cor anglais, ponieważ palcowanie jest bardzo zbliżone; jednak różnice anatomiczne instrumentu (dłuższy korpus, bocal, inny rozmiar stroika) wymagają adaptacji techniki oddechu i artykulacji.
- W orkiestrze zwykle obsadzany jest przez jednego wykonawcę (czasem dwóch w zależności od obsady i partii solowych).
Róg angielski pozostaje cenionym instrumentem ze względu na unikalną barwę i zdolność do wyrażania szerokiej palety nastrojów — od melancholii po spokojną lirykę.
Róg angielski
Etymologia
Słowo "cor anglais" jest francuskim słowem, które dosłownie oznacza "angielski róg", ale cor anglais nie jest ani angielskim, ani rogiem. Nikt nie jest pewien skąd wzięła się jego nazwa, ale wiele osób uważa, że to dlatego, że bocal na szczycie jest zakrzywiony (francuskie słowo oznaczające zakrzywiony, "anglé" wymawia się jak angielskie "anglais").
Repertuar
Wielu oboistów może grać również na cor anglais, podobnie jak fleciści mogą grać na piccolo (jeśli grają na obu instrumentach podczas tego samego koncertu, jest to tzw. dublowanie).
Istnieje kilka utworów solowych na ten instrument, ale najczęściej jest on używany do melodii solowych w wolnych utworach na orkiestrę, ponieważ potrafi brzmieć bardzo ekspresyjnie.
Kilka znanych przykładów solówek cor anglais można znaleźć w:
- Rosyjska muzyka świąteczna Alfreda Reeda (1944)
- Antonín Dvořák IX Symfonia (1893), Symfonia Nowego Świata (Largo)
- Joaquín Rodrigo Concierto de Aranjuez (1939) (część druga)
- Hector Berlioz Symfonia fantastyczna (część trzecia) (1830)
- Szkic stepowy z Azji Środkowej Aleksandra Borodina
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest cor anglais?
O: Klawesyn to podwójny instrument stroikowy z rodziny dętych drewnianych.
P: W jaki sposób cor anglais jest podobny do oboju?
O: Klawesyn jest bardzo podobny do oboju.
P: Jaka jest długość kornetu w porównaniu z obojem?
O: Koronowiec jest dłuższy niż obój.
P: Jaka jest najniższa nuta oboju?
O: Najniższą nutą oboju jest B.
P: Jaka jest najniższa nuta oboju?
O: Najniższą nutą cor anglais jest E natural, o kwintę niżej niż najniższa nuta oboju.
P: Czym różni się ustawienie kornetu pod względem wysokości dźwięku od innych instrumentów?
O: Kornelaż jest instrumentem transpozycyjnym o wysokości dźwięku F, co oznacza, że muzyka brzmi o jedną piątą niżej niż napisana.
P: Czym różni się ułożenie stroików w kornecie od ułożenia stroików w oboju?
O: Stroik cor anglais nie jest przymocowany do kawałka korka, jak w przypadku oboju, lecz jest umieszczany bezpośrednio na krótkim kawałku metalu (zwanym "bocalem") w górnej części instrumentu.
Przeszukaj encyklopedię