Klub Haszyszynów w Paryżu (1844–1849) — literaci i eksperymenty z haszyszem
Klub Haszyszynów w Paryżu (1844–1849): tajemnicze seanse literatów (Baudelaire, Hugo, Gautier) i eksperymenty z haszyszem, które zmieniały ich twórczość.
Club des Hashischins (często zapisywany też jako Club des Hachichins) był paryską grupą, która w latach około 1844–1849 eksperymentowała z użyciem narkotyków — przede wszystkim haszyszu — w poszukiwaniu nowych doznań i inspiracji twórczych. Spotkania odbywały się regularnie, zwykle w formie comiesięcznych „seansów”, w Hôtel de Lauzun (wówczas Hôtel Pimodan) na Île Saint‑Louis.
Uczestnicy i atmosfera spotkań
W gronie uczestników znajdowali się liczni znaczący pisarze, poeci i artyści paryskiego środowiska intelektualnego. Byli wśród nich: dr Jacques‑Joseph Moreau, Théophile Gautier, Charles Baudelaire, Victor Hugo, Honoré de Balzac, Gérard de Nerval, Eugène Delacroix i Alexandre Dumas, père. Atmosfera spotkań często miała wymiar „orientalizujący”: uczestnicy przebierali się w arabskie stroje, co odpowiadało ówczesnej modzie na egzotykę i egzotyczne rytuały.
Przebieg seansów i przygotowanie mieszanki
Seanse miały zwykle ustaloną formę: do kawy lub do specjalnej masy dodawano sproszkowany haszysz oraz rozmaite przyprawy i dodatki. Według źródeł obecnych w relacjach uczestników, skład mieszanki obejmował m.in. cynamon, goździki, gałkę muszkatołową, pistacje, cukier, sok pomarańczowy, masło oraz — w niektórych recepturach — kantarydy. Efektem był gęsty, zielony preparat, przypominający dżem, który dodawano do napoju. Celem eksperymentów było obserwowanie wpływu substancji na wyobraźnię, emocje i proces twórczy.
Relacje uczestników i publikacje
Théophile Gautier opisał swoje doświadczenia w artykule Le Club des Hachichin, opublikowanym w Revue des Deux Mondes w lutym 1846 roku; w tej relacji przyznaje, że tamtego wieczoru po raz pierwszy brał udział w seansie, chociaż w późniejszych przekazach często przypisywano mu rolę założyciela klubu.
Najważniejszym dokumentem naukowym związanym z działalnością klubu jest praca dr. Jacquesa‑Josepha Moreau. W 1846 roku opublikował on obszerną monografię zatytułowaną Du hachisch et de l'aliénation mentale — études psychologiques (tłum. Hashish and Mental Illness — Psychological Studies), w której opisał własne obserwacje kliniczne oraz efekty zażycia haszyszu u członków klubu. Moreau podchodził do zagadnienia w sposób relatywnie naukowy i kliniczny, próbując sklasyfikować zmiany psychiczne wywołane substancją.
Charles Baudelaire, analizując doświadczenia związane z narkotykami (w tym kwestie poruszane podczas seansów), zauważał ambiwalencję: z jednej strony substancje te potrafiły pobudzać wyobraźnię i dostarczać inspiracji, z drugiej jednak szybko wpływały na strukturę osobowości. Według jego obserwacji niektórzy uczestnicy zaczynali wierzyć, że są w stanie tworzyć tylko pod wpływem środka, co prowadziło do uzależniającej zależności od doznań sztucznie pobudzonych przez substancję.
Znaczenie i krytyka
Klub miał duże znaczenie symboliczne: stał się jednym z miejsc, gdzie literaci i artyści otwarcie eksperymentowali z psychotropami w imię badań nad świadomością i twórczością. Jednocześnie działalność grupy spotkała się z krytyką — zarówno ze strony konserwatywnych środowisk, jak i niektórych samych uczestników, którzy ostrzegali przed psychologicznymi i moralnymi konsekwencjami stałego sięgania po środki zmieniające świadomość.
Koniec działalności i dziedzictwo
Około 1849 roku spotkania zaczęły zanikać — przyczyniły się do tego m.in. zmieniające się zainteresowania towarzyskie, obawy zdrowotne oraz rosnąca świadomość negatywnych skutków długotrwałego używania. Mimo krótkiego trwania Klub Haszyszynów pozostawił ślad w literaturze i kulturze XIX wieku: opisy seansów, relacje uczestników oraz prace takie jak Moreau’ego przyczyniły się do powstania refleksji nad związkiem między substancjami psychotropowymi a procesem twórczym, a także do późniejszych dyskusji o terapii, uzależnieniu i granicach eksperymentów artystycznych.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to był Club des Hashischins?
O: Club des Hashischins, znany również jako Klub Haszyszu, był paryską grupą, która badała używanie narkotyków, głównie haszyszu, w celu uzyskania kreatywnych pomysłów. Działała w latach 1844-1849.
P: Kim byli niektórzy członkowie klubu?
O: Członkami Club des Hashischins byli niektórzy z najważniejszych literatów i intelektualistów Paryża, między innymi dr Jacques-Joseph Moreau, Théophile Gautier, Charles Baudelaire, Victor Hugo, Honoré de Balzac Gérard de Nerval, Eugène Delacroix i Alexandre Dumas père.
P: Gdzie odbywały się ich comiesięczne seanse?
O: Comiesięczne seanse odbywały się w Hôtel de Lauzun (wówczas Hôtel Pimodan) na Île Saint-Louis.
P: Jakie składniki wchodziły w skład ich mieszanki narkotykowej?
O: Mieszanka narkotykowa składała się z kawy zmieszanej z haszyszem i przyprawami takimi jak cynamon, goździki gałka muszkatołowa cukier pistacjowy sok pomarańczowy masło i kantarydyna. Miała gęstą, zieloną konsystencję jak dżem.
P: Czy któryś z członków pisał o swoich doświadczeniach w klubie?
O: Tak - Théophile Gautier napisał artykuł "Le Club des Hachichin", który został opublikowany w Revue des Deux Mondes w lutym 1846 roku. Ponadto dr Moreau napisał w 1846 r. książkę o eksperymentach z konopiami indyjskimi i narkotykami przeprowadzanych przez członków klubu, zatytułowaną "Haszysz i choroba psychiczna - badania psychologiczne".
P: Jaki był stosunek Baudelaire'a do zażywania narkotyków w celach twórczych?
O: Baudelaire uważał, że chociaż zażywanie narkotyków może dać ludziom pomysły, to jednak szybko wpływa na ich osobowość tak bardzo, że czują, iż mogą tworzyć tylko pod ich wpływem.
Przeszukaj encyklopedię