Przegląd

Akari (あかり, „światło”) to japoński sztuczny satelita astronomiczny przeznaczony do badań w zakresie podczerwieni. Został wyniesiony na orbitę 22 lutego 2006 roku jako projekt Instytutu Nauk Kosmicznych i Astronautycznych oraz Japońskiej Agencji Eksploracji Kosmicznej. Misja miała na celu wykonanie przeglądu całego nieba w kilku pasmach podczerwieni i dostarczenie katalogów źródeł astronomicznych o znacznie lepszej czułości i rozdzielczości niż wcześniejsze przeglądy.

Budowa i instrumenty

Rdzeń obserwatorium stanowił schłodzony teleskop o średnicy lustra rzędu kilkudziesięciu centymetrów oraz zestaw instrumentów do detekcji promieniowania podczerwonego. Najważniejsze instrumenty to IRC (Infrared Camera) do obserwacji w bliskiej i środkowej podczerwieni oraz FIS (Far-Infrared Surveyor) przeznaczony do zakresu dalekiej podczerwieni. Chłodzenie teleskopu było zapewnione przez ciekły hel i układy chłodzące, co znacząco obniżało szumy termiczne i zwiększało czułość detektorów.

Charakterystyka misji

Akari operował na orbicie heliosynchronicznej, co ułatwiało równomierne pokrycie nieba. Główne cele misji obejmowały przeprowadzenie pełnego przeglądu nieba w wielu pasmach podczerwieni, wykonanie szeregu obserwacji punktowych oraz utworzenie katalogów źródeł takich jak gwiazdy otoczone dyskami, obszary formowania gwiazd, galaktyki emitujące w podczerwieni i obiekty Układu Słonecznego. Dane z Akari uzupełniały i ulepszały wyniki wcześniejszych misji przeglądowych.

Przebieg i dalsze działania

Po wyczerpaniu zapasu ciekłego helu w ciągu pierwszych lat działania część możliwości chłodzenia została ograniczona, jednak kontrolerzy misji zdołali kontynuować obserwacje w niektórych pasmach dzięki systemom pomocniczym. Dane z Akari zostały przetworzone i udostępnione środowisku naukowemu, co umożliwiło powstanie katalogów punktowych i map nieba w podczerwieni.

Znaczenie i zastosowania

Wyniki Akari mają trwałe znaczenie dla astronomii: dostarczyły bardziej czułych i rozdzielczych map nieba niż wcześniejsze globalne przeglądy, ułatwiając identyfikację nowych źródeł oraz badania ewolucji galaktyk, formowania gwiazd i dysków protoplanetarnych. Katalogi i mapy z misji są wykorzystywane w badaniach obserwacyjnych i planowaniu obserwacji kolejnych misji kosmicznych.

Materiały źródłowe