Philippe d'Orléans, książę Orleanu (Louis Philippe Joseph; 13 kwietnia 1747 - 6 listopada 1793), powszechnie znany jako Philippe, był członkiem rodu Orleanów. Aktywnie wspierał rewolucję francuską i przyjął nazwisko Philippe Égalité, ale i tak został zgilotynowany podczas rządów terroru. Jego syn Ludwik Filip został królem Francji po rewolucji lipcowej w 1830 roku. Posiadał stopień księcia krwi.
Pochodzenie i życie prywatne
Urodził się 13 kwietnia 1747 jako Louis Philippe Joseph d'Orléans, przedstawiciel bocznej linii dynastii Burbonów, znanej jako ród Orleanów. Pochodził z jednej z najbogatszych i najbardziej wpływowych rodzin francuskiej arystokracji. W dorosłym życiu zasłynął też jako mecenas sztuki oraz właściciel Palais-Royal, który otworzył i udostępnił publiczności — przestrzeń ta szybko stała się centrum życia towarzyskiego i politycznego Paryża, sprzyjając rozwojowi debat i publicystyki przed i w czasie rewolucji.
Działalność polityczna i rewolucyjna
Początkowo prowadził życie zgodne z obyczajami najwyższych sfer — miał rozliczne skandale i wystawny styl życia — lecz z upływem lat zbliżył się do idei reform politycznych. W okresie rewolucji francuskiej publicznie popierał liberalne postulaty i zdrowie polityczne monarchii konstytucyjnej. Symbolicznie przyjął przydomek Égalité (Równość), co miało podkreślić jego poparcie dla zasad równości wobec prawa.
Jako członek sennej arystokracji jego postawa była przedmiotem kontrowersji: z jednej strony głosił reformy i krytykę tradycyjnych przywilejów, z drugiej — pozostawał postacią dawnego porządku. Mimo to jego poparcie dla rewolucji było na tyle wyraźne, że w pewnych kluczowych głosowaniach opowiedział się przeciwko królowi — między innymi zajął stanowisko podczas procesu Ludwika XVI.
Aresztowanie i egzekucja
Pomimo wcześniejszego poparcia dla rewolucji, po radykalizacji sytuacji politycznej stał się przedmiotem podejrzeń ze strony rewolucyjnych władz. Jego pochodzenie arystokratyczne i możliwe powiązania ze środowiskami przeciwnymi rządom rewolucyjnym sprawiły, że został aresztowany i postawiony przed Trybunałem Rewolucyjnym. Skazano go na śmierć; wyrok wykonano przez zgilotynowanie 6 listopada 1793 roku. Jego los jest często przywoływany jako przykład tragicznej ironii: arystokrata, który wsparł rewolucję, sam stał się jej ofiarą.
Potomstwo i dziedzictwo
- Był mężem Louise Marie Adélaïde de Bourbon; dochował się kilku dzieci. Najsłynniejszym z nich był Ludwik Filip, który w 1830 roku objął tron jako król Francji i zapoczątkował tzw. monarchię lipcową.
- Jego działalność i przede wszystkim udostępnienie Palais-Royal przyczyniły się do powstania publicznej przestrzeni debaty politycznej, która miała duży wpływ na atmosferę przedrewolucyjną i rewolucyjną w Paryżu.
Ocena historyczna
Philippe Égalité pozostaje postacią ambiwalentną w historii Francji: dla jednych był liberalnym arystokratą i zwolennikiem zmian, dla innych cynicznym oportunistą. Jego życie ilustruje złożoność procesów społecznych i politycznych końca XVIII wieku — pokazuje, że sympatia wobec idei równości nie gwarantowała bezpieczeństwa w okresie gwałtownych przewrotów. Pomimo porażki osobistej, linia orleańska odzyskała znaczenie w XIX wieku dzięki synowi Ludwikowi Filipowi.