Papalo (kolendra boliwijska, Porophyllum ruderale) — opis i zastosowanie

Papalo (kolendra boliwijska) — poznaj opis, smak i zastosowania kulinarne tej aromatycznej rośliny: uprawa, salsy, przepisy i praktyczne porady.

Kolendra boliwijska jest rośliną jednoroczną. Jej liście mogą być używane do przyprawiania potraw. Jej smak został opisany jako "gdzieś pomiędzy rukolą, kolendrą i rukolą". Roślina ta jest powszechnie uprawiana w Meksyku i Ameryce Południowej. Tam jest używana w salsach. W pełni wyrośnięta roślina osiąga około 5 stóp wysokości i 3 stopy średnicy (około 1,5 m wysokości i 0,9 m średnicy).

Zioło to znane jest pod wieloma nazwami, w tym quillquiña (pisane również jako quirquiña lub quilquiña), killi, papalo, tepegua i pápaloquelite.

Ponadto, nawet jeśli nazwa brzmi "boliwijska kolendra", roślina ta nie jest botanicznie spokrewniona z kolendrą.

Krótki opis botaniczny

Porophyllum ruderale (papalo) należy do rodziny astrowatych (Asteraceae). Ma mięsiste, często pierzasto powcinane liście o intensywnym zapachu i smaku. Kwiaty są drobne, białe lub fioletowe, pojawiają się latem i jesienią. Roślina jest wrażliwa na przymrozki — w klimatach chłodniejszych uprawiana jest jako jednoroczna, w cieplejszych strefach może zachowywać się jak bylina.

Smak i zastosowanie kulinarne

• Smak: intensywny, ostry, ziołowy — opisywany jako mieszanka nut pieprzowych, cytrusowych i „zielonych”.
• Zastosowania: liście stosuje się świeże do sals, sosów, tacos, kanapek, sałatek, potraw z fasoli i jaj. W Meksyku używa się go często jako dodatek do dań serwowanych na zimno lub lekko podgrzewanych. Ze względu na silny aromat zwykle dodaje się je pod koniec przygotowywania potrawy lub używa surowe.
• Przygotowanie: najlepiej używać świeżych liści — drobno posiekane lub zmiażdżone, można też łączyć z limonką, cebulą i chili. Suszenie znacznie osłabia aromat; dobrym sposobem dłuższego przechowywania jest zamrażanie posiekanych liści w oleju lub w kostkach lodu z wodą/oliwą.

Uprawa i pielęgnacja

• Siedlisko: preferuje stanowiska słoneczne do półcienistych i gleby dobrze przepuszczalne, żyzne o umiarkowanej wilgotności.
• Nawadnianie: umiarkowane — roślina toleruje krótkie okresy suszy, ale najlepszy aromat rozwija przy regularnym, nieprzesadzonym podlewaniu.
• Rozmnażanie: najłatwiej z nasion (siew bezpośrednio do gruntu po przymrozkach lub wczesny siew pod osłonami) oraz przez sadzonki zielne, które szybko ukorzeniają się w wodzie lub w ziemi.
• Pielęgnacja: przycinanie pobudza krzewienie i zapobiega nadmiernemu wyciąganiu pędów; usuwanie kwiatów może wydłużyć okres zbioru liści.

Przechowywanie

• Świeże liście najlepiej przechowywać owinięte w wilgotny ręcznik papierowy w szczelnym pojemniku lub woreczku w lodówce — zachowają świeżość kilka dni.
• Do dłuższego przechowywania: drobno posiekać i zamrozić z olejem w kostkach lodu lub zamrozić luźno na tacy, a potem przełożyć do woreczków.
• Suszenie powoduje znaczną utratę aromatu i nie jest zalecane, jeśli zależy nam na intensywnym smaku.

Działanie tradycyjne i przeciwwskazania

• Tradycyjnie w Ameryce Łacińskiej papalo używane jest również w medycynie ludowej — jako środek wspomagający trawienie, przeciwbólowy czy przeciwzapalny (należy pamiętać, że są to zastosowania tradycyjne, nie zawsze potwierdzone badaniami naukowymi).
• Przeciwwskazania: osoby uczulone na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae) mogą mieć reakcje alergiczne. Z uwagi na brak szerokich badań, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby z poważnymi schorzeniami powinny skonsultować użycie z lekarzem.

Substytuty

Jeśli brakuje papalo, podobny, choć nie identyczny, efekt smakowy osiągnie się używając rukoli, świeżej kolendry (ze względu na ziołowy akcent) lub mieszanki ziół (np. kolendra + rukola + szczypiorek). Należy jednak pamiętać, że papalo ma charakterystyczny, intensywny aromat, którego trudno w pełni zastąpić.

Podsumowanie

Papalo (Porophyllum ruderale) to aromatyczne zioło o wyrazistym, niepowtarzalnym smaku, szeroko używane w kuchniach Meksyku i Ameryki Południowej. Najlepiej stosować je świeże jako dodatek do sals, tacos i sałatek. Uprawa jest stosunkowo prosta, wymaga jednak ochrony przed przymrozkami i regularnego przycinania, by zachować zbitą formę krzewiastą i obfite zbiory liści.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest kolendra boliwijska?

P: Gdzie powszechnie uprawia się kolendrę boliwijską?

P: Jak wysoka jest w pełni rozwinięta kolendra boliwijska?

P: Jakie są niektóre nazwy kolendry boliwijskiej?

P: Czy kolendra boliwijska jest spokrewniona z kolendrą?

P: W jaki sposób kolendra boliwijska jest wykorzystywana w kuchni?

P: Czy kolendrę boliwijską można uprawiać w innych częściach świata?

Szukaj według litery