Przejdź do treści
Strona główna

Ingmar Bergman — biografia, życie i twórczość słynnego reżysera

Ingmar Bergman — pełna biografia, życie i twórczość legendarnego reżysera. Odkryj jego filmy, wpływ na kino i sekrety artystycznej wizji.

Autor: Utworzono: Zaktualizowano:

Ernst Ingmar Bergman (IPA: ɪŋmar 'bærjman] w języku szwedzkim, ale zazwyczaj IPA: [ˈbɝgmən] w języku angielskim) (14 lipca 1918 - 30 lipca 2007) był szwedzkim reżyserem teatralnym i filmowym. Ingmar Bergman odnalazł ponurość i rozpacz oraz komedię i nadzieję w swoich niezatartych poszukiwaniach ludzkiej kondycji. Uważany jest za jednego z wielkich mistrzów współczesnego kina.

Galeria obrazów

10 Obrazy
Ingmar Bergman (1966)
simple.wikipedia.org · CC BY-SA 3.0

Życie i kariera

Urodził się w Uppsali w rodzinie o silnie religijnych tradycjach — jego ojciec był pastoratem. Młodość i wychowanie w atmosferze religijnej i intelektualnej silnie wpłynęły na tematy, które później podejmował w filmach: wątki wiary, wątpliwości, winy i wybaczenia. Po studiach w szkole filmowej w Sztokholmie rozpoczął karierę najpierw jako krytyk filmowy i dramatopisarz, a następnie reżyser teatralny i filmowy. Pracował w teatrze królewskim (Dramaten) oraz dla szwedzkiej telewizji, równocześnie tworząc filmy, które zdobyły międzynarodowe uznanie.

Tematyka i styl

Bergman znany jest z introspekcyjnego, często ascetycznego stylu, w którym dominują intensywne portrety psychologiczne postaci. Cechy jego twórczości to:

  • głębokie zainteresowanie kondycją ludzką — relacjami międzyludzkimi, miłością, seksualnością, samotnością i śmiercią;
  • kompozycje oparte na bliskich planach, surowym oświetleniu i skupieniu na aktorach;
  • częste motywy wiary i zwątpienia oraz pytania o sens istnienia;
  • współpraca z wybitnym operatorem Svenem Nykvistem, której efektem były ikoniczne zdjęcia, zwłaszcza w filmach czarno-białych;
  • powracający zespół aktorski, w którym wyróżniali się m.in. Max von Sydow i Liv Ullmann, a także Bibi Andersson i Erland Josephson.

Najważniejsze filmy

W filmografii Bergmana znajdują się pozycje uznawane za kamienie milowe kina światowego. Do najważniejszych należą:

  • Smak brzoskwiń (1975) — późniejszy etap, refleksja nad życiem;
  • Fanny i Alexander (1982) — rozbudowana, półautobiograficzna opowieść o rodzinie, która przyniosła mu międzynarodowe nagrody;
  • Persona (1966) — eksperymentalny dramat psychologiczny, często analizowany w kontekście tożsamości i relacji między kobietami;
  • Siódma pieczęć (1957) — alegoryczna historia rycerza powracającego z krucjaty, z legendarną sceną szachów ze Śmiercią;
  • Przez zasłonę (Through a Glass Darkly) i Dziewczyna z prowincji (Cries and Whispers) — filmy podejmujące tematykę psychiki i cierpienia;
  • Wiosna dziewicza (The Virgin Spring) — dramat religijny, który przyniósł mu uznanie międzynarodowe.

Teatr, telewizja i pisarstwo

Oprócz pracy filmowej Bergman przez wiele lat był aktywnym reżyserem teatralnym — prowadził spektakle dramatyczne i operowe, często wystawiane w Sztokholmie i na scenach europejskich. Dla telewizji stworzył równie ważne realizacje i adaptacje dramatów, co pozwoliło mu eksperymentować z formą i narracją. Był także autorem licznych wspomnień i esejów, m.in. słynnej autobiografii "Laterna Magica" oraz zapisków z życia twórczego, które stały się cennym źródłem dla badaczy kina.

Nagrody i uznanie

Bergman był wielokrotnie nagradzany na festiwalach filmowych i przez instytucje filmowe na całym świecie. Otrzymał międzynarodowe wyróżnienia, w tym nagrody Akademii (Oscary) za wybrane filmy, liczne nagrody na festiwalach w Cannes i Wenecji oraz tytuły honorowe przyznawane za całokształt twórczości. Jego filmy są nieustannie przedmiotem retrospektyw w kinach i na uniwersytetach filmowych.

Wpływ

Wielu filmowców z całego świata, w tym Amerykanie Woody Allen i Robert Altman, rosyjski reżyser Andriej Tarkowski i tajwański reżyser Ang Lee, wymieniali twórczość Bergmana jako główny wpływ na ich pracę.

Życie prywatne i późne lata

Bergman był postacią złożoną również w sferze prywatnej — miał kilku partnerów i żon, a jego życie rodzinne bywało burzliwe. W późniejszych latach osiedlił się na wyspie Fårö, której surowy krajobraz stał się tłem i inspiracją dla wielu filmów. Zmarł 30 lipca 2007 roku na wyspie Fårö. Po śmierci jego dorobek był szeroko komentowany i analizowany, a miejsce, które wybrał na życie, przekształciło się w ważne centrum pamięci i badań nad jego twórczością.

Dziedzictwo

Ingmar Bergman pozostawił po sobie bogaty dorobek artystyczny, który nadal wpływa na kino i teatr. Jego filmy uczą pracy z aktorem, ekonomii środków wyrazu i odwagi w stawianiu fundamentalnych pytań o ludzkie życie. Instytucje kulturalne, festiwale i uczelnie filmowe na całym świecie kontynuują badania i popularyzację jego twórczości, a nowe pokolenia twórców wciąż odkrywają inspiracje w jego dziełach.

Biografia

Ernst Ingmar Bergman urodził się w Uppsali, w Szwecji, jako luterański minister duńskiego pochodzenia, Erik Bergman (później kapelan króla Szwecji) i jego żona, Karin (z domu Åkerblom). Wychowywał się w otoczeniu religijnych wyobrażeń i dyskusji. Jego ojciec był dość konserwatywnym ministrem parafialnym i surowym ojcem rodziny: Ingmar był zamknięty w ciemnych szafach za wykroczenia, takie jak moczenie łóżka. "Podczas gdy ojciec głosił kazania na ambonie, a zgromadzenie modliło się, śpiewało lub słuchało" - pisze Ingmar w swojej biografii Laterna Magica,

"Poświęciłem swoje zainteresowanie tajemniczemu światu kościoła o niskich łukach, grubych ścianach, zapachu wieczności, kolorowego światła słonecznego tętniącego nad najdziwniejszą roślinnością średniowiecznych obrazów i rzeźbionych postaci na sufitach i ścianach. Było tam wszystko, czego mogła zapragnąć wyobraźnia - aniołowie, święci, smoki, prorocy, diabły, ludzie".

Wykonał dwa pięciomiesięczne odcinki obowiązkowej służby wojskowej oraz studiował sztukę i literaturę w Kolegium Uniwersyteckim w Sztokholmie (późniejszy Uniwersytet Sztokholmski), ale bez ukończenia studiów. Zamiast tego zainteresował się teatrem, a później kinem (choć na początku lat 30. stał się "prawdziwym uzależnionym od kina").

Chociaż wychowywał się w pobożnym luterańskim gospodarstwie domowym, Bergman stwierdził, że stracił wiarę w wieku ośmiu lat, ale pogodził się z tym faktem dopiero w czasie tworzenia Zimowego Światła.

Od początku lat sześćdziesiątych Bergman mieszkał na wyspie Fårö, na Gotlandii, w Szwecji, gdzie nakręcił wiele swoich filmów. Bergman przeniósł się na jakiś czas do Monachium, po długiej walce ze szwedzkim rządem o rzekome uchylanie się od płacenia podatków, i nie wrócił do Szwecji, aby nakręcić kolejny film aż do 1982 roku, kiedy to wyreżyserował Fanny i Alexandra. Bergman powiedział, że będzie to jego ostatni film, i że pójdzie do kina. Od tego czasu nakręcił kilka filmów dla telewizji, ale później przeszedł na emeryturę w Fårö, oświadczając w 2004 roku, że nigdy więcej nie opuści wyspy.

Ingmar Bergman zmarł w swoim domu w Fårö, wczesnym rankiem 30 lipca 2007 roku, w wieku 89 lat, tego samego dnia, kiedy zmarł inny wielki reżyser filmowy, Michał Anioł Antonioni.

Rodzina

Bergman był żonaty pięć razy:

  • 25 marca 1943 - 1945, do Else Fisher, choreograf i tancerka (rozwiedziona). Dzieci:
    • Lena Bergman, aktorka, urodzona w 1943 roku.
  • 22 lipca 1945 - 1950, do Ellen Lundström, choreografki i reżyserki filmowej (rozwiedzionej). Dzieci:
    • Eva Bergman, reżyserka filmowa, urodzona w 1945 roku,
    • Jan Bergman, reżyser filmowy (1946-2000), oraz
    • bliźniaki Mats i Anna Bergman, zarówno aktorzy jak i reżyserzy filmowi, urodzone w 1948 roku.
  • 1951 - 1959, do Gun Grut, dziennikarz (rozwiedziony). Dzieci:
    • Ingmar Bergman Jr, kapitan linii lotniczych, urodzony w 1951.
  • 1959 - 1969, do Käbi Laretei, pianista koncertowy (rozwiedziony). Dzieci:
    • Daniel Bergman, reżyser filmowy, urodzony w 1962 roku.
  • 11 listopada 1971 r. - 20 maja 1995 r., do Ingrid von Rosen (nazwisko panieńskie Karlebo) (owdowiała). Dzieci:
    • Maria von Rosen, autorka, urodzona w 1959 roku.

Pierwsze cztery małżeństwa zakończyły się rozwodem. Ostatnie zakończyło się, gdy jego żona Ingrid zmarła na raka żołądka w 1995 roku, w wieku 65 lat. Poza małżeństwami Bergman miał romantyczne związki z aktorkami Harriet Andersson (1952-55), Bibi Andersson (1955-59) i Liv Ullmann (1965-70). Był ojcem pisarki Linn Ullmann z Liv Ullmann. W sumie Bergman miał dziewięcioro dzieci, z których jedno zmarło przed nim.

Nagrody

Nagrody Akademii

W 1971 roku Bergman otrzymał podczas ceremonii rozdania Oscarów nagrodę Irvinga G. Thalberga Memorial Award. Trzy z jego filmów otrzymały Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. Lista jego nominacji i nagród znajduje się poniżej:

  • Won: Najlepszy film zagraniczny Dziewica wiosna (Jungfrukällan) (1960)
  • Won: Best Foreign Film Through a Glass Darkly (Såsom i en spegel) (1961)
  • Won: Najlepszy film zagraniczny Fanny i Alexander (Fanny och Alexander) (1983)
  • Nominowany: Najlepszy scenariusz oryginalny, Dzikie truskawki (Smultronstället) (1957)
  • Nominowany: Najlepszy Oryginalny Scenariusz Przez Szkło Ciemne (1961)
  • Nominowany: Najlepszy oryginalny scenariusz, Krzyki i szepty (Viskningar och rop) (1974)
  • Nominowany: Najlepsze zdjęcie, krzyki i szepty (Viskningar och rop) (1974)
  • Nominowany: Najlepszy reżyser, Krzyki i Szepty (Viskningar och rop) (1974)
  • Nominowany: Najlepszy reżyser, Face to Face (Ansikte mot ansikte) (1977)
  • Nominowany: Najlepszy scenariusz oryginalny, Sonata jesienna (Höstsonaten) (1979).
  • Nominowany: Najlepszy Oryginalny Scenariusz, Fanny i Alexander (Fanny och Alexander) (1983)
  • Nominowany: Najlepszy reżyser, Fanny i Alexander (Fanny och Alexander) (1983)

Nagrody BAFTA

  • Nominowany: Najlepszy film z dowolnego źródła, The Magician (Ansiktet) (1960)
  • Nominowany: Najlepszy film zagraniczny, Fanny i Alexander (Fanny och Alexander) (1984)

Festiwal Filmowy w Berlinie

  • Wygrał: Złoty Niedźwiedź za najlepszy film, Dzikie truskawki (Smultronstället) (1957)
  • Nominowany: Golden Bear for Best Film, Through a GlassDarkly (Såsom i en spegel) (1961)
  • Won: Nagroda OCIC, Through a Glass Darkly (1961)

Nagrody Cezara

  • Nominowany: Najlepszy film zagraniczny, Magiczny flet (Trollflöjten) (1976)
  • Nominowany: Najlepszy film zagraniczny, Sonata jesienna (Höstsonaten) (1979).
  • Won: Najlepszy film zagraniczny, Fanny i Alexander (Fanny och Alexander) (1984)
  • Nominowany: Najlepszy film europejski, Saraband (2005)

Festiwal Filmowy w Cannes

  • Won: Best Poetic Humor Smiles of a Summer Night (Sommarnattens leende) (1955)
  • Nominowany: Golden Palm Smiles of a Summer Night (Sommarnattens leende) (1955)
  • Won: Nagroda specjalna Jury "Siódma pieczęć" (Det Sjunde inseglet) (1957)
  • Nominowany: Golden Palm The Seventh Seal (Det Sjunde inseglet) (1957)
  • Won: Najlepszy reżyser Brink of Life (Nära livet) (1958)
  • Nominowany: Golden Palm Brink of Life (Nära livet) (1958)
  • Won: Special Mention The Virgin Spring (Jungfrukällan) (1960)
  • Nominowany: Złota Palma Dziewicze Źródło (Jungfrukällan) (1960)
  • Won: Technical Grand Prize Cries and Whispers (Viskningar och rop) (1972)
  • Won: Palma z palmami (1997)
  • Won: Nagroda Jury Ekumenicznego (1998) (nagroda specjalna za całokształt twórczości).

Nagrody Golden Globe

  • Won: Best Foreign Film Wild Strawberries (Smultronstället) (1960)
  • Won: Najlepszy film zagraniczny "Dziewica wiosna" (1961)
  • Won: Najlepsze zagraniczne sceny filmowe z małżeństwa (1975)
  • Won: Najlepszy film zagraniczny Twarzą w twarz (1976)
  • Wygrana: Najlepsza Sonata Jesienna do Filmu Zagranicznego (1978)
  • Won: Najlepszy film zagraniczny Fanny i Alexander (1984)
  • Nominowany: Najlepszy film zagraniczny Wstyd (1968)
  • Nominowany: Najlepszy film zagraniczny Krzyki i szepty (1973)

Inne nagrody i wyróżnienia

  • Zagraniczny członek honorowy Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (1961)
  • Nagroda Dorothy i Lillian Gish (1995)
  • BAFTA Academy Fellowship Award (1988)

Pytania i odpowiedzi

P: Kim był Ernst Ingmar Bergman?

O: Ernst Ingmar Bergman był szwedzkim reżyserem teatralnym i filmowym.

P: Jakie tematy poruszał w swojej twórczości?

A: W swoich badaniach nad kondycją ludzką poruszał tematy ponure, rozpaczliwe, komediowe i pełne nadziei.

P: Jak jest postrzegany przez wielu filmowców?

O: Przez wielu filmowców na całym świecie jest uważany za jednego z wielkich mistrzów współczesnego kina.

P: Kto z filmowców wymienił twórczość Bergmana jako wpływ na siebie?

O: Amerykańscy twórcy filmowi Woody Allen i Robert Altman, rosyjski reżyser Andriej Tarkowski i tajwański reżyser Ang Lee wymieniali twórczość Bergmana jako wpływ na siebie.

P: Kiedy urodził się Ernst Ingmar Bergman?

O: Ernst Ingmar Bergman urodził się 14 lipca 1918 roku.

P: Kiedy zmarł?

A: Zmarł 30 lipca 2007 roku.

P: Jak się wymawia "Ernst Ingmar Bergman" po angielsku?

A: Po angielsku zazwyczaj wymawia się [ˈbɝgmən].

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Ingmar Bergman — biografia, życie i twórczość słynnego reżysera

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/120931

Udostępnij

Źródła