Waits — brytyjscy muzycy miejscy — to zawodowe zespoły muzyczne, które istniały od średniowiecza aż do początku XIX wieku. W praktycznie każdym ważnym brytyjskim mieście funkcjonował taki zespół. Podobne formacje spotykano także w innych częściach Europy: w Niemczech występowali jako Stadtpfeifer, a we Włoszech jako Pifferi.

Historia i status

Waits byli miejskimi muzykami zatrudnianymi przez władze miejskie. Mieli oficjalny status: otrzymywali wynagrodzenie, schronienie lub inne świadczenia, a ich zadania były regulowane przez miejskie prawa i tradycję. Funkcja waitsów stopniowo zanikała pod koniec XVIII i na początku XIX wieku, gdy zmieniały się formy służb publicznych i organizacji miejskiej administracji.

Obowiązki i role

  • Granie o określonych porach dnia, aby oznajmiać mieszkańcom godzinę i porządek dnia.
  • Występowanie podczas uroczystości miejskich, obchodów religijnych, procesji, obchodów państwowych, pogrzebów i wydarzeń oficjalnych.
  • Pełnienie funkcji strażniczych — wielu waits pełniło rolę obserwatorów z wież kościelnych lub ratuszowych, wypatrując pożarów, zagrożeń czy nieporządku publicznego (w epoce, gdy nie było jeszcze rozwiniętej formy policji).
  • Budzenie mieszkańców o świcie poprzez granie muzyki na ulicach lub z wież miejskich.
  • Udział w nabożeństwach i innych wydarzeniach religijnych (szczególnie w przypadku odpowiedników w innych krajach).

Instrumenty i strój

Muzyka waitsów opierała się głównie na głośnych instrumentach dętych, które były dobrze słyszalne w miejskiej przestrzeni. Typowe instrumentarium obejmowało różne rodzaje drewnianych i mosiężnych instrumentów dętych, w tym instrumenty dęte oraz takie instrumenty jak szałamaja. Była to praca płatna, a członkowie zespołów nosili oficjalne uniformy (tzw. livery) i często nosili ozdobne, srebrne łańcuchy symbolizujące związek z władzami miasta — na przykład łańcuchy z ramionami miasta.

Przykład niemiecki

W Niemczech Stadtpfeifer często występowali także podczas nabożeństw kościelnych. Na co dzień grali na instrumentach takich jak szałamaja lub puzonach, natomiast podczas świąt i uroczystości używali trąbek i bębnach.

Koniec epoki waitsów i ich dziedzictwo

W Wielkiej Brytanii instytucja waitsów stopniowo zanikała i praktycznie przestała istnieć po 1835 roku. Mimo to nazwa "waits" przetrwała w tradycji: określenie "Christmas Waits" odnosi się do grup osób śpiewających kolędy w okresie Bożego Narodzenia — czyli do grup kolędników, którzy kontynuują część muzycznego dziedzictwa waitsów, wykonując kolędy i pieśni świąteczne.

Wpływ i współczesne formy

Choć pierwotne miejskie zespoły o formalnym statusie już nie istnieją, idea muzyków miejskich przetrwała w formie orkiestr miasta, zespołów reprezentacyjnych, rekonstrukcji historycznych i zwyczajów świątecznych. Badania nad waitsami dostarczają cennych informacji o życiu muzycznym miast, organizacji służb miejskich oraz o tym, jak muzyka wchodziła w rytm codziennego życia społeczności.