Ungdomshuset (Dom Młodzieży) w Kopenhadze – historia i rozbiórka 1982–2007

Ungdomshuset (Dom Młodzieży) w Kopenhadze — historia, spór społeczny i rozbiórka 1982–2007: protesty, eksmisja i dziedzictwo alternatywnej sceny.

Ungdomshuset (dosł. „Dom Młodzieży”) był popularną nazwą budynku formalnie nazwanego Folkets Hus przy Jagtvej 69 w Nørrebro, w Kopenhadze. Od początku lat 80. budynek pełnił rolę niezależnego centrum społeczno‑kulturalnego — miejsca spotkań anarchistów, aktywistów, zespołów sceny undergroundowej i różnych grup lewicowych. Przez około 25 lat (1982–2007) Ungdomshuset funkcjonował jako przestrzeń samorządna: organizowano tam koncerty, spotkania polityczne, warsztaty i imprezy kulturalne.

Konflikt własnościowy i prawny

W ostatniej dekadzie istnienia budynku sprawy własnościowe i konflikty z władzami miasta doprowadziły do długotrwałego sporu. Po serii negocjacji, sprzedaży i postępowań sądowych prawo do budynku znalazło się w rękach podmiotów, które domagały się opróżnienia i wygaśnięcia działalności prowadzonych tam ruchów społecznych. Spór ten eskalował na poziomie administracyjnym i sądowym, tworząc napięcie między mieszkańcami Nørrebro, użytkownikami Ungdomshuset a władzami miejskimi i nowymi właścicielami.

Eksmisja i rozbiórka

1 marca 2007 r. policja rozpoczęła eksmisję budynku. Operacja wywołała intensywne starcia między policją a obrońcami Ungdomshuset zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz obiektu. Po kilku dniach, 5 marca 2007 r., rozpoczęła się rozbiórka budynku, która została zakończona dwa dni później. Demontaż budynku stał się jednym z najbardziej medialnych epizodów całego konfliktu i wywołał szerokie kontrowersje dotyczące postępowania władz wobec alternatywnych środowisk miejskich.

Protesty, próby reokupacji i represje

Po eksmisji i rozbiórce byli użytkownicy, sympatycy i szersze środowiska aktywistyczne organizowali demonstracje i akcje solidarnościowe. Cotygodniowe protesty na rzecz przywrócenia nowego Ungdomshuset odbywały się w każdy czwartek o godz. 17.00 na pobliskim placu "Blågårds Plads" i prowadziły do różnych miejsc w mieście. Latem 2007 r. inicjatywa znana jako G13 podjęła próbę zajęcia (okupacji) starych publicznych obiektów przy Grøndalsvænge Allé 13 w północno‑zachodniej części Kopenhagi, chcąc wykorzystać je jako nowe miejsce spotkań; akcja spotkała się z silnym oporem policji — aresztowano wówczas 436 osób, a funkcjonariusze użyli dużych ilości gazu łzawiącego.

Znaczenie i spuścizna

Ungdomshuset stał się symbolem konfliktu o prawo do miejskiej przestrzeni, autonomii kulturowej i ograniczeń wobec ruchów subkulturowych. Dla wielu osób był miejscem ważnych doświadczeń kolektywnych, kulturowej wymiany i samorządności. Jego rozbiórka zainicjowała szeroką debatę w Danii i poza nią o polityce miejskiej, gentryfikacji, roli wolnych przestrzeni i sposobach reagowania władz na nieformalną działalność społeczną.

• Lata 1982–2007: funkcjonowanie Ungdomshuset jako niezależnego centrum kulturalnego.
• Przełom lat 90.–2000.: narastające problemy własnościowe i prawne.
• 1 marca 2007 r.: rozpoczęcie eksmisji przez policję.
• 5 marca 2007 r.: rozpoczęcie rozbiórki; zakończenie kilka dni później.
• Lato 2007: próby reokupacji (m.in. G13) i masowe aresztowania.

Do dziś sprawa Ungdomshuset funkcjonuje w pamięci miasta jako ważny punkt odniesienia w dyskusjach o prawie do kultury niezależnej, sposobach prowadzenia polityki miejskiej oraz o granicach ingerencji władz w alternatywne formy organizowania życia społecznego.

Historia

Budynek został ukończony 12 listopada 1897 roku pod nazwą "Folkets Hus" (Dom Ludowy). Dom ten funkcjonował jako jeden z ośrodków ówczesnego ruchu robotniczego w Kopenhadze. Ponieważ organizacje pracownicze były niepopularne w oczach władz. Po latach miejsce to pomagało biednym i było wykorzystywane do innych celów. W 1918 roku, gdy robotnicy szturmowali Duńską Giełdę Papierów Wartościowych (Børsen). W 1910 r. Druga Międzynarodówka zorganizowała w tym domu Międzynarodową Konferencję Kobiet, podczas której Clara Zetkin zainicjowała ideę Międzynarodowego Dnia Kobiet. Lenin i Rosa Luxemburg odwiedzili centrum. W latach 50-tych XX wieku było ono nadal używane głównie przez różne sekcje, stowarzyszenia i związki ruchu robotniczego. Odbywały się różnego rodzaju zajęcia: na przykład mecze bokserskie i tańce pod koniec sezonu. Kilka lat później Brugsen, duńska sieć supermarketów spółdzielczych, kupiła Folkets Hus, aby uczynić z niego tani supermarket. Ponieważ jednak było to zabronione przez władze ze względu na historyczne znaczenie tego miejsca, w 1978 r. Brugsen sprzedał ziemię zespołowi muzyki ludowej Tingluti. Po kilku latach Tingluti sprzedał ziemię gminie Kopenhaga, a cena wynosiła wówczas 700.000 DKK. W 1982 roku Folkets Hus został przydzielony do grupy młodych ludzi - pierwotnych założycieli Ungdomshuset - jednak gmina Kopenhaga nadal była właścicielem tego budynku. W tym właśnie czasie budynek otrzymał swoją obecną nazwę: Ungdomshuset. Bawili się tam Nick Cave i Björk. W styczniu 1996 roku Ungdomshuset zostało spustoszone przez pożar. Miał też grzyby i zgniliznę. Ze względów bezpieczeństwa gmina Kopenhaga planowała renowację budynku, ale napotkała opór ze strony mieszkańców. W 1999 roku budynek został wystawiony na sprzedaż przez gminę, ale tym razem mieszkańcy sprzeciwiali się temu, a za szokujące umieszczenie nad budynkiem dużego transparentu z napisem "Na sprzedaż wraz z 500 autonome, rzucanie kamieniami, brutalni psychopaci z piekła". Następnie firma Human A/S kupiła ten budynek w grudniu 2000 roku (chociaż własność przeszła z rąk do rąk dopiero w 2001 roku), po czym Human A/S został sprzedany niezależnej sektie chrześcijańskiej "Faderhuset". Jednak squatterzy odmówili opuszczenia domu. Do 1 marca 2007 r. młodzi squattersi korzystali z domu, jakby nie doszło do zmiany właściciela i nowi właściciele nie byli wpuszczani do środka w żadnym momencie. Do Ungdomshuset przybywało ponad 500 osób tygodniowo.

Rozbiórka

Wyburzenie Ungdomshuset rozpoczęło się 5 marca 2007 r. o 8:00 rano. Wyburzenie było transmitowane na żywo przez kamerę internetową na stronie internetowej TV2 News. Po wyburzeniu Ungdomshuset przez wiele dni w okolicy rozpoczęło się wiele zamieszek. Wiele samochodów zostało rozbitych i spalonych przeciwko policji.

8 marca odbyła się demonstracja kobiet, w której wzięło udział ponad 3 000 osób. Policja przeprowadzała systematyczne kontrole tożsamości. Łącznie w trakcie tych wydarzeń aresztowano ponad 750 osób (w tym około 140 cudzoziemców). W dniu 16 marca 2007 r. duńska policja przyznała się do omyłkowego użycia potencjalnie śmiertelnej formy łzy. Gaz ten, znany jako Ferret 40, został użyty przeciwko tłumom podczas zamieszek po wyburzeniach, chociaż jest on przeznaczony do penetracji drzwi i ścian.

Według profesora Larsa Dencika, z Uniwersytetu w Roskilde, państwo duńskie wykorzystało okazję tej ewakuacji do przetestowania swoich antyterrorystycznych sił bezpieczeństwa (jak każda inna okazja, czy prawdziwe zagrożenie, nie istniało).

Tył Ungdomshuset w stanie zburzonym rano 5 marca 2007 r.


Szczątki zostały zmiażdżone do recyklingu i sprzedane.

Pytania i odpowiedzi

P: Czym było Ungdomshuset?

P: Jacy ludzie odwiedzali Ungdomshuset?

P: Kiedy i dlaczego zburzono Ungdomshuset?

P: Co wydarzyło się od czasu eksmisji Ungdomshuset w 2007 roku?

P: Gdzie demonstranci na rzecz nowego Ungdomshuset rozpoczynają swoje cotygodniowe demonstracje?

P: Czym była inicjatywa G13 i dlaczego spotkała się ze sprzeciwem policji?

P: Jaka była ostatnia zmiana w punkcie początkowym demonstracji na rzecz nowego Ungdomshuset?

Szukaj według litery