Bal pod cisami (Le bal des if) — bal maskowy w Wersalu, 25–26 lutego 1745

Bal pod cisami (Wersal, 25–26 II 1745) — barwny bal maskowy Ludwika XV, skandaliczne spotkanie z Jeanne‑Antoinette Poisson (markizą de Pompadour), początek słynnej relacji dworskiej.

Bal pod cisami (francuski: Le bal des if) był jednym z najsłynniejszych bali maskowych odbywających się na dworze w Wersalu. Odbył się w Sali Lustrzanej w Wersalu w nocy z 25 na 26 lutego 1745 roku. Według relacji historycznych nawet piętnaście tysięcy osób czekało w Sali Herkulesa na rozpoczęcie uroczystości — świadczyło to o skali zainteresowania i rozmachu wydarzenia.

Przebieg i oprawa balu

Bal miał charakter maskowy i teatralny — część gości występowała w kostiumach nawiązujących do dekoracji ogrodowych. Sam król Ludwik XV oraz kilku najbliższych dworzan wystąpili przebrani za topiary cisowe, co dało nazwę zabawie. Maskarady i występy tematyczne były w połowie XVIII wieku stałym elementem życia dworskiego: pozwalały na chwilowe złamanie konwenansów, mieszały warstwy towarzyskie i stwarzały okazje do flirtów oraz politycznych układów w atmosferze zabawy i anonimowości.

Znaczenie towarzyskie i skandal

Bal pod cisami zyskał złą sławę głównie dlatego, że miał tam zostać nawiązany bliższy kontakt między królem a młodą Jeanne‑Antoinette Poisson. Poisson już wcześniej przykuwała uwagę towarzystwa swoją urodą, inteligencją i manierami poza arystokracją. Według przekazów historycznych król po raz pierwszy zobaczył ją podczas polowania w Senart, zaś na balu w Sali Lustrzanej ich relacja miała się pogłębić.

Jeanne‑Antoinette Poisson — markiza de Pompadour

Jeanne‑Antoinette Poisson, późniejsza markiza de Pompadour, została oficjalnie przedstawiona na dworze i uznana za faworytę króla 14 września 1745 roku. Otrzymała tytuł i miejsce przy królewskim boku, a jej związek z Ludwikiem XV trwał, w różnej formie i z różnym natężeniem wpływów, aż do jej śmierci w 1764 roku. Jako markiza de Pompadour odegrała znaczącą rolę jako protektorka sztuk i mecenaska — wspierała artystów (między innymi Francois Boucher), literatów i manufakturę porcelany w Sèvres, a także miała wpływ na gust i kulturę francuskiego dworu w okresie rokoka.

Konsekwencje i pamięć historyczna

• Bal pozostaje jednym z symboli barwnego, ale i skandalicznego życia dworskiego w XVIII wieku.
• Spotkanie i późniejsza kariera Pompadour zmieniły układ sił na królewskim dworze — jej wpływ wykraczał poza sferę prywatną i obejmował sferę artystyczną, kulturalną i częściowo polityczną.
• W literaturze i sztuce wydarzenie to bywa przywoływane jako ilustracja rytuałów dworskich, kopulatywnego charakteru maskarad oraz sposobów, w jakie prywatne relacje mogły wpływać na publiczne decyzje i trendy estetyczne.

Bal pod cisami pozostaje przedmiotem zainteresowania historyków i historyków sztuki nie tylko ze względu na sam spektakl, ale przede wszystkim przez jego konsekwencje — narodziny jednej z najbardziej wpływowych postaci francuskiego XVIII wieku, markizy de Pompadour, oraz przez to, jak unaocznił życie społeczne i kulturalne Wersalu w epoce Ludwika XV.

Szukaj według litery