St Kilda — archipelag Hebrydów, rezerwat UNESCO i kolonie ptaków morskich

Geografia i wyspy

Archipelag składa się z kilku skalistych wysp i stromych skał morskich; największą z nich jest Hirta, na której znajduje się opuszczona osada i charakterystyczne kamienne „cleits” — małe, stożkowate lub prostokątne pomieszczenia magazynowe. Pozostałe wyspy to m.in. Soay, Boreray oraz liczne stac (skały morskie) o dużej wartości przyrodniczej.

Historia i kultura

Na St Kilda przez wieki zamieszkiwała niewielka społeczność, która rozwijała specyficzny sposób życia dostosowany do surowych warunków — polegający głównie na rybołówstwie, zbieraniu jaj i polowaniu na ptaki morskie. Do dziś pozostały ślady tej kultury: zabudowania na Hircie, grody kamienne i tradycyjne celtyckie elementy materialne. W 1930 roku ostatni stali mieszkańcy zostali ewakuowani na stały ląd z powodu trudności życia na wyspach; osada pozostała opuszczona.

Przyroda i znaczenie ochronne

St Kilda jest jednym z najważniejszych miejsc na świecie dla ptaków morskich — jego strome klify i izolacja sprzyjają zakładaniu dużych kolonii lęgowych. Oprócz ptaków archipelag jest siedliskiem dla wielu gatunków morskich ssaków, m.in. fok i różnych waleni. Na wyspach zachowały się też rzadkie gatunki roślin i typowe dla północnych mórz formacje skalne.

• Gatunki ptaków: sul (gannet), maskonur (puffin), rybołówki i alkowate (auk), fulmar.
• Ssaki morskie: foki oraz obserwowane sporadycznie wieloryby i delfiny w wodach otaczających archipelag.
• Unikatowe rasy zwierząt: na St Kilda występują m.in. prymitywne rasy owiec (soay), związane historycznie z wyspami.

Ochrona i zarządzanie

Ze względu na ogromne znaczenie dla bioróżnorodności St Kilda objęta jest wieloma formami ochrony przyrody — między innymi statutem rezerwatu przyrody, specjalnych obszarów ochrony i innych prawnych narzędzi mających na celu zachowanie siedlisk oraz lęgów ptaków. Wyspy są zarządzane i nadzorowane przez odpowiednie instytucje ochrony przyrody, co obejmuje kontrolę dostępu turystów i ograniczenia sezonowe, by nie zakłócać okresów lęgowych.

Turystyka i dostępność

Dostęp na St Kilda jest utrudniony ze względu na odległość od lądu i zmienne warunki pogodowe; rejsy organizowane są sezonowo i zależą od warunków morskich. Turyści odwiedzający wyspy proszeni są o przestrzeganie zasad ochrony środowiska — poruszanie się po wyznaczonych trasach, niezakłócanie ptaków i niepozostawianie śmieci. Wizyta na Hircie pozwala zobaczyć opuszczoną wieś, cleits oraz obserwować duże skupiska ptaków z bezpiecznej odległości.

St Kilda pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych i surowych krajobrazów na Wyspach Brytyjskich — miejsce o dużej wartości naukowej, przyrodniczej i historycznej, chronione zarówno lokalnie, jak i międzynarodowo.