Południowo-zachodnia Alaska — geografia, ekologia i społeczności rdzennych
Południowo-zachodnia Alaska — przegląd geografii, klimatu i aktywności wulkanicznej, ekosystemów (tarła łososia, kolonie ptaków), kultur rdzennych oraz gospodarki opartej na rybołówstwie i transporcie lotniczym
Południowo-zachodnia Alaska to region amerykańskiego stanu Alaska. Nie istnieje jednolita oficjalna definicja granic tego obszaru — w różnych źródłach do południowo-zachodniej części stanu zalicza się m.in. Półwysep Alaska, część archipelagu Aleutów, wyspy Kodiak oraz dorzecza i zatoki przylegające do Bristol Bay i deltę rzek Yukon–Kuskokwim. Granice w praktyce zależą od kryterium (geograficznego, administracyjnego, kulturowego lub przyrodniczego).
Galeria obrazów
7 Obrazy
Geografia i środowisko
Region charakteryzuje się zróżnicowaną rzeźbą terenu: skaliste wybrzeża, wąskie fiordy, góry wzdłuż półwyspu oraz rozległe mokradła i deltowe obszary nizin. Południowo-zachodnia Alaska leży na styku płyty północnoamerykańskiej i płyty pacyficznej, co warunkuje częstą aktywność sejsmiczną i wulkaniczną (łańcuch wulkanów Aleutów). Klimat waha się od morskiego, z łagodniejszymi zimami na wybrzeżu, do subarktycznego w obszarach lądowych; lokalne warunki są silnie modyfikowane przez prądy morskie i kierunki wiatrów.
Ekologia i znaczenie przyrodnicze
Obszar jest ważnym siedliskiem licznych gatunków ryb i ptaków morskich. Szczególną rolę odgrywają tu coroczne tarła łososia, które mają znaczenie zarówno ekologiczne, jak i gospodarcze dla lokalnych społeczności. Na wybrzeżach i wyspach występują kolonie ptaków morskich oraz populacje fok, morskich ssaków i niedźwiedzi brunatnych. Wiele fragmentów regionu objęto ochroną w postaci rezerwatów i parków, aby zachować różnorodność biologiczną i siedliska krytyczne dla migrujących i lęgowych gatunków.
Ludność i kultura
Południowo-zachodnia Alaska jest słabo zaludniona; osadnictwo koncentruje się w niewielkich miasteczkach i osadach przybrzeżnych. Mieszkańcy to w dużej mierze społeczności rdzennych ludów Alaski, w tym grupy posługujące się językami Yup'ik, Alutiiq (Sugpiaq) oraz Unangan (Aleut). Kultura lokalna silnie wiąże się z gospodarką subsystencyjną: połowami, polowaniami i zbieractwem, a także z tradycyjnymi zwyczajami i językami, które mają istotne znaczenie dla tożsamości tych społeczności.
Gospodarka i transport
Gospodarka regionu opiera się przede wszystkim na rybołówstwie komercyjnym (łosoś, śledź, krab i inne zasoby morskie) oraz na gospodarce subsystencyjnej. Występują także działalność łowiecka, ograniczone wydobycie surowców i turystyka przyrodnicza. Sieć drogowa jest bardzo ograniczona; wiele miejsc jest dostępnych jedynie drogą morską lub lotniczą. Transport między osadami i do zewnętrznych centrów wymaga często użycia samolotów komunikacji lokalnej, promów i łodzi.
Ochrona środowiska i wyzwania
W regionie funkcjonują obszary chronione, które obejmują m.in. parki narodowe i rezerwaty przyrody oraz części Alaska Maritime National Wildlife Refuge. Do wyzwań należą zmiany klimatu (podnoszenie temperatury, przesuwanie się terminów tarła ryb, erozja brzegów i zmiany pokrywy śnieżno-lodowej), presja na zasoby rybne oraz konflikty między potrzebami ochrony przyrody a interesami gospodarczymi i społecznymi lokalnych społeczności. Adaptacja społeczności rdzennych do zachodzących zmian odbywa się w warunkach ograniczonych zasobów i infrastruktury.
Historia
Obszar był zamieszkiwany przez rdzennych mieszkańców od tysięcy lat. W okresie historycznym znaczący wpływ miała kolonizacja rosyjska (XVIII–XIX wiek), a następnie przekazanie Alaski Stanom Zjednoczonym w 1867 roku. Dalsze przemiany gospodarcze i demograficzne związane były z rozwojem przemysłu połowowego, transportu i administracji. Współcześnie istotne są procesy rewitalizacji języków i kultur rdzennych oraz działania na rzecz zrównoważonego korzystania z zasobów regionu.
Geografia
Południowo-zachodnia Alaska obejmuje duży obszar, na którym nie ma zbyt wielu ludzi ani miast. Jest to ponad 500 mil od zachodniego wybrzeża Morza Beringa do Cook Inlet. Wiele z nich znajduje się na wybrzeżu. Jest tam również tysiące mil kwadratowych lasów, bagien i gór. Jedno z tych pasm górskich nazywa się Aleutian Range. Jest to część Pierścienia Ognia, co oznacza, że znajduje się na wybrzeżu Oceanu Spokojnego i ma wiele wulkanów. Niektóre z większych to Mount Katmai, Novarupta i Dolina Dziesięciu Tysięcy Dymów, Mount Redoubt, Mount Iliamna i wulkan Augustine.
Na południowo-zachodniej Alasce znajdują się również Wyspy Pribilofa, Wyspa Nunivak i inne wyspy Morza Beringa. Znajduje się tam bardzo duża delta rzeczna utworzona przez rzekę Yukon i rzekę Kuskokwim. Dalej od wybrzeża znajdują się setki kilometrów wyżyn. Części Alaska Range znajdują się w południowo-zachodniej Alasce. Archipelag Kodiak to kolejna grupa wysp w południowo-zachodniej Alasce.
Południowo-zachodnia Alaska ma powierzchnię 442 194 km² (170 732 mi²), czyli jest nieco większa od Kalifornii.
Dane demograficzne
Southwest Alaska miał populację około 53.000 osób. Stanowi to mniej niż 10% wszystkich mieszkańców Alaski. Ponad połowa z tych osób to rdzenni mieszkańcy Alaski. Około 121 miast i wsi znajduje się w południowo-zachodniej Alasce. Wiele z nich jest bardzo małe i daleko od innych miast.
Rdzenni mieszkańcy południowo-zachodniej Alaski wywodzą się z różnych plemion: Yupik, Alutiiq, Aleut i Dena'ina Athabaskans.
W dzisiejszych czasach rdzenni mieszkańcy Alaski są zorganizowani w korporacje. Korporacje mają za zadanie mówić w imieniu swoich członków. Cztery z tych korporacji znajdują się w południowo-zachodniej Alasce: Calista Corporation, Bristol Bay Native Corporation, Koniag Incorporated i Aleut Corporation. Każda z nich reprezentuje inną część południowo-zachodniej Alaski.
Gospodarka
Większość gruntów na południowo-zachodniej Alasce jest własnością rządu federalnego, stanu Alaska i korporacji tubylczych. Niewiele z nich należy do osób prywatnych.
Gospodarka na południowo-zachodniej Alasce opiera się na trzech głównych rzeczach. Wydobywanie zasobów, czyli usuwanie naturalnych rzeczy, takich jak drewno, węgiel czy ryby. Drugą jest produkcja na własne potrzeby, czyli ludzie, którzy sami zdobywają żywność. Trzecią są wydatki rządowe.
Rybołówstwo jest tutaj bardzo ważne. Są duże łodzie, które łowią mnóstwo ryb, które trafiają do sklepów lub do żywności zrobionej z ryb. Jest też wiele małych łodzi, na których ludzie łowią ryby dla własnego jedzenia lub dla zabawy. Wiele z dużych łodzi jest własnością ludzi, którzy nie mieszkają na południowo-zachodniej Alasce. Kodiak i Unalaska są dwoma najważniejszymi portami rybackimi w Stanach Zjednoczonych. Zarabiają dużo pieniędzy na połowach łososi, pstrągów, krabów królewskich i halibutów. Ponieważ tak wiele dużych łodzi należy do firm lub osób spoza południowo-zachodniej Alaski, większość ryb i pieniędzy, które na nich zarabiają, nie pozostaje na tym obszarze.
Łowiectwo i inne rodzaje turystyki są ważnymi gałęziami gospodarki w południowo-zachodniej części kraju, ale tylko przez część roku.
Na południowo-zachodniej Alasce również prowadzi się wydobycie. Najczęściej szuka się tam złota, platyny lub rtęci. Nie ma dużo górnictwa, ale jest wiele osób, które nie zgadzają się na to. Jedną z rzeczy, na którą się nie zgadzają, jest kopalnia Pebble, która postawiłaby dużą kopalnię odkrywkową złota i miedzi w pobliżu miejsca, skąd pochodzi wiele ryb łowionych w Zatoce Bristolskiej. W tej chwili w Zatoce Bristolskiej nie wolno też wiercić w poszukiwaniu ropy naftowej, ale niektórzy ludzie w rządzie chcą to zmienić.
Dzika przyroda
Południowo-zachodnia Alaska jest jednym z najlepszych miejsc na świecie do połowu łososi. Jest tam również wiele niedźwiedzi brunatnych. Przychodzą one jeść łososie, a także jagody i inne rośliny. Obserwowanie niedźwiedzi jest popularną atrakcją turystyczną w Katmai National Park and Preserve. Obszar ten jest również domem dla wielu stad karibu. Na zachodnich Aleutach nie ma ssaków większych od lisa. Latem na tundrę przylatuje wiele ptaków, które zakładają tu swoje gniazda. Na wielu wyspach Aleutów żyje mnóstwo ptaków morskich.
Transport
Nie ma możliwości dotarcia samochodem na południowo-zachodnią Alaskę. W miastach są drogi, a niektóre z nich mają drogi prowadzące do innego miasta, ale nie ma drogi prowadzącej do tego obszaru z dowolnego innego miejsca. Z tego powodu ludzie podróżują łodzią lub samolotem na południowy zachód, jeśli muszą przebyć długą drogę. Miasto Bethel jest miejscem, gdzie duże łodzie przypływają z oceanu. Po dotarciu do Bethel ich ładunek jest przenoszony na mniejsze łodzie, które płyną w górę rzek. Jest tam również wiele lotnisk. Niektóre z nich są na tyle duże, że mogą tam lądować duże odrzutowce, ale wiele z nich jest małych. Skutery śnieżne, zwane również skuterami śnieżnymi, są często używane w zimie. Kiedy rzeki są zamarznięte, ludzie używają ich jak drogi, aby dojechać do innego miasta.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Południowo-zachodnia Alaska — geografia, ekologia i społeczności rdzennych Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/92340
Źródła
- iser.uaa.alaska.edu : iser.uaa.alaska.edu/Publications/u_ak/uak_remoteruraleconomyak.pdf
- factfinder.census.gov : "Custom Table - American FactFinder"