Druga wojna angielsko-mysorska (1780–1784) — przyczyny, przebieg, skutki

Druga wojna angielsko-mysorska (1780–1784) — przyczyny, przebieg i skutki: konflikt Mysoru z Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską, rola Hydera Aliego i Traktat z Mangalore.

Druga wojna angielsko-mysorska (1780–1784) była konfliktem na subkontynencie indyjskim między Królestwem Mysore a Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską. Walki trwały w latach 1780–1784 i zakończyły się bez wyraźnego zwycięstwa którejkolwiek ze stron — traktat pokojowy podpisany w Mangalore w 1784 r. przywrócił stan sprzed wojny (status quo ante bellum).

Przyczyny

Główne przyczyny konfliktu były złożone i wiązały się zarówno z lokalną rywalizacją na Półwyspie Dekan, jak i z międzynarodowym kontekstem politycznym. Do najważniejszych należały:

• narastające napięcia o wpływy i terytoria między Królestwem Mysore a Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską;
• sojusze i przeciąganie stron: Hyder Ali, władca Majsuru, nawiązał współpracę z Francuzami, co zaostrzyło konflikt z Brytyjczykami;
• szerszy kontekst wojny amerykańskiej i brytyjsko-francuskiego antagonizmu — Francja starała się osłabić Imperium Brytyjskie również w Indiach;
• lokalne spory z sąsiednimi państwami i naciski na kontrolę nad bogatymi portami oraz szlakami handlowymi.

Przebieg wojny

Wojna wybuchła w 1780 r., gdy Hyder Ali przeszedł do ofensywy przeciw brytyjskim pozycjom w Kraju Karnatackim i okolicach. Konflikt miał charakter mieszany — obejmował szybkie kampanie polowe, bitwy w otwartym terenie oraz długie oblężenia ważnych twierdz i portów.

W toku działań zbrojnych występowały zmienne losy: Mysore odnosiło znaczące sukcesy, m.in. zadając klęski oddziałom kompanii w pierwszym okresie wojny, natomiast Brytyjczycy pod dowództwem doświadczonych generałów uzyskiwali ważne zwycięstwa w 1781 r.

W 1782 r. zmarł Hyder Ali, a władzę przejął jego syn, Tipu Sultan, który kontynuował wojnę. Kolejne lata przyniosły wyniszczające oblężenia (m.in. Mangalore) i wzajemne wymiany terenu, ale bez zdecydowanego rozstrzygnięcia. Ostatecznie obie strony podpisały traktat w Mangalore w lutym 1784 r., kończący działania i przywracający granice sprzed konfliktu.

Najważniejsze bitwy i dowódcy

• Bitwa pod Pollilur (1780) — jedno z początkowych starć, w którym siły Mysore odniosły sukces przeciw brytyjskim oddziałom.
• Porto Novo (1781) — starcie, w którym brytyjski dowódca Sir Eyre Coote odniósł znaczące zwycięstwo nad wojskami Majsuru.
• Inne ważne operacje obejmowały oblężenia portu Mangalore oraz działania w rejonie Karnataki; obie strony wykorzystywały zarówno regularne wojska, jak i lokalnych sojuszników.

Po stronie Mysore kluczową postacią był Hyder Ali, a po jego śmierci — Tipu Sultan. Po stronie Kompanii rolę odgrywali m.in. dowódcy tacy jak William Baillie (którego oddziały poniosły porażkę w początkowym okresie wojny) oraz Sir Eyre Coote, który odniósł istotne zwycięstwa na polu bitwy.

Skutki

• Krótko‑ i średnioterminowe: traktat pokojowy podpisany w Mangalore w 1784 r. przywrócił stan sprzed wojny — żadna ze stron nie zyskała trwałych aneksji, ale konflikty osłabiły zasoby i pozycję obu stron na pewien czas;
• Polityczne i militarne: wojna umocniła przekonanie Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej o konieczności dalszego zwiększania siły militarnej i politycznej w Indiach; tymczasem Mysore (pod rządami Tipu Sultana) kontynuowało przygotowania do przyszłych starć z Brytyjczykami;
• Dalsze konsekwencje: nieuregulowane spory i rywalizacja doprowadziły ostatecznie do kolejnych konfliktów — m.in. do trzeciej wojny angielsko-mysorskiej (1790–1792), w której sytuacja uległa dalszemu przekształceniu na korzyść Kompanii.

Kontekst międzynarodowy

Druga wojna angielsko-mysorska była częścią większego systemu konfliktów z końca XVIII w., w którym rywalizacja brytyjsko‑francuska miała znaczący wpływ na wydarzenia w Indiach. Sojusze lokalne i europejskie interesy handlowe oraz militarne sprawiły, że sporadyczne walki przeradzały się w długotrwałe wojny o charakterze zarówno lokalnym, jak i globalnym.

Podsumowując: konflikt 1780–1784 pokazał, jak złożona była rywalizacja o władzę w Indiach: mimo licznych bitew i wielkich wysiłków wojennych żadna ze stron nie osiągnęła decydującej przewagi, a podpisany w Mangalore traktat przywrócił status sprzed wojny — lecz nie zakończył długofalowej rywalizacji między Mysore a Brytyjską Kompanią Wschodnioindyjską.

Szukaj według litery