Ramzes II był jednym z największych faraonów starożytnego Egiptu. Był trzecim faraonem z dziewiętnastej dynastii. Jego potomkowie i późniejsi Egipcjanie nazywali go często „Wielkim Przodkiem”; w kulturze zachodniej znany jest też pod greckim imieniem Ozymandias.
Panowanie
W wieku około 14 lat Ramzes został formalnie mianowany następcą przez swojego ojca, Seti I. Panował około 1279–1213 p.n.e., co daje 66 lat i 2 miesiące — jedno z najdłuższych panowań w historii starożytnego Egiptu. Zmarł w podeszłym wieku (szacunkowo około 90 lat). Został pochowany w grobowcu w Dolinie Królów (grób oznaczony KV7). Jego mumia została później przeniesiona do królewskiej skrytki znalezionej w Deir el‑Bahari (tzw. królewska cache) i odkryta w 1881 roku; obecnie jest wystawiona w Muzeum Egipskim w Kairze.
Wyprawy wojenne i dyplomacja
Ramzes prowadził aktywną politykę militarną i ekspedycyjną. Na północy jego oddziały działały na terenach położonych na wschód od Morza Śródziemnego — we współczesnych granicach Izraela, Libanu i Syrii. Najsłynniejszym starciem była bitwa pod Kadesz (ok. 1274 p.n.e.) z Hetytami, która przeszła do historii zarówno ze względu na skalę, jak i na późniejsze podpisanie jednego z pierwszych znanych traktatów pokojowych z królem Hetytów Hattusili III.
Na południu Ramzes prowadził kampanie do Nubii, gdzie umacniał granice, zakładał forty i kontrolował szlaki handlowe oraz źródła surowców, zwłaszcza złota.
Budownictwo i zabytki
Jednym z filarów jego polityki była imponująca działalność budowlana. Ramzes fundował świątynie, pałace, pomniki i monumentalne rzeźby, które miały podkreślać jego potęgę i boski status. Najważniejsze dzieła to m.in.:
- Pi‑Ramesses — nowa stolica w delcie Nilu (lokalizowana w rejonie dzisiejszego Qantir), przystosowana także jako baza wypadowa dla kampanii syryjskich;
- Abu Simbel — monumentalne skalne świątynie z kolosalnymi posągami króla, przeniesione w XX wieku w związku z budową tamy Asuańskiej;
- Ramesseum — memoriał Ramzesa w Tebach Zachodnich (nad Nilem);
- rozbudowy w Karnaku i w Luksorze oraz liczne mniejsze świątynie i pomniki w całym Egipcie i Nubii.
Jego budowle miały charakter propagandowy — często przedstawiał siebie jako zwycięskiego władcę i boskiego opiekuna kraju.
Rodzina i następstwo
Ramzes miał wiele żon i setki potomków; najbardziej znane imiona to królowa Nefertari (jej grobowiec i świątynia w Abu Simbel są jednymi z najefektowniejszych ośrodków kultu królowej) oraz Isetnofret. Jego następcą został syn Merenptah.
Grobowiec, mumia i badania
Grobowiec Ramzesa, choć pierwotnie bardzo okazały, został splądrowany już w starożytności. Jego mumia, po przeniesieniu do krypty skrytki królewskiej, została odkryta w XIX wieku i od tego czasu była przedmiotem badań naukowych. Analizy wykazały ślady chorób związanych z wiekiem, zniszczenia mechaniczne oraz cechy postępującego zużycia stawów (osteoartroza), co zgadza się z długim życiem władcy.
Dziedzictwo
Ramzes II pozostawił po sobie rozległe dziedzictwo architektoniczne i administracyjne. Jego imię i wizerunek były użytkowane przez kolejne pokolenia jako symbol boskiej władzy i monumentalnej potęgi Egiptu. Dzięki ogromnym budowlom i zapiskom historycznym jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych faraonów starożytnego świata.





