Puffinus to rodzaj ptaków morskich z rzędu Procellariiformes. Obejmuje około 20 gatunków małych i średnich burzyków (shearwaters). Dwa inne rodzaje burzyków to: Calonectris, obejmujący trzy duże gatunki, oraz Procellaria z kolejnymi czterema dużymi gatunkami. Te ostatnie bywają zwykle nazywane "petrelami", chociaż uważa się, że są one bliżej spokrewnione z burzykami niż z innymi petrelami. Nawet jeśli ich nazwa przypomina puffin, puffins są alkami, a nie spokrewnione z burzykami z rodzaju Puffinus; nazwa rodzaju Puffinus pochodzi rzeczywiście z nowołacińskiego loanword opartego na angielskim "puffin".

Wygląd i tryb życia

Ptaki z rodzaju Puffinus mają smukłą sylwetkę, długie, wąskie skrzydła i stosunkowo krótkie nogi. Ubarwienie przeważnie utrzymane jest w odcieniach czerni, szarości i bieli; wiele gatunków ma ciemny grzbiet i jaśniejszy spód. Są to ptaki pelagiczne — większość życia spędzają na otwartym morzu, przylatując na ląd tylko w okresie lęgowym. Charakteryzują się „ślizgowym” stylem lotu, kiedy to szybują blisko powierzchni wody, wykorzystując porywy wiatru.

Rozmnażanie i ekologia

  • Większość gatunków gniazduje kolonijnie, najczęściej na wyspach i skalistych brzegach, gdzie kopią nory lub wykorzystują szczeliny skalne.
  • Zazwyczaj znoszą jedno jajo rocznie; oboje rodzice uczestniczą w wysiadywaniu i opiece nad pisklęciem.
  • Są aktywne nocą w koloniach lęgowych — strategia ta ogranicza drapieżnictwo przez ptaki drapieżne i ludzi.
  • Dieta składa się głównie z ryb, kałamarnic i skorupiaków; zdobycz chwytają z powierzchni wody lub nurkując krótko pod powierzchnię.

Taksonomia i zmiany systematyczne

Taksonomia burzyków była w ostatnich dekadach przedmiotem licznych zmian. W przeszłości do Puffinus zaliczano także większe gatunki, jednak część z nich (np. gatunki zwykle określane jako sooty czy great shearwaters) została przeniesiona do innych rodzajów, takich jak Ardenna, na podstawie badań molekularnych. W sensie współczesnym Puffinus zwykle obejmuje mniejsze i średnie burzyki. Dokładna liczba i podział gatunków może się różnić w zależności od stosowanej klasyfikacji.

Status ochronny i zagrożenia

Wiele gatunków z rodzaju Puffinus jest narażonych na spadek liczebności. Główne zagrożenia to:

  • wprowadzone drapieżniki lądowe (np. szczury, koty) niszczące jaja i pisklęta,
  • ustrzały i przyłowy w rybołówstwie (bycatch),
  • zanieczyszczenia (oleje, metale ciężkie) oraz zaśmiecenie plastikiem,
  • utrata siedlisk lęgowych i zakłócenia związane z rozwojem turystyki oraz sztucznym oświetleniem.

Przykładowo, niektóre populacje burzyka balearskiego (gatunek wyraźnie zagrożony) znajdują się pod ochroną, a prowadzone są programy eradykacji wprowadzonych drapieżników oraz działania zmniejszające przyłów w rybołówstwie.

Znaczenie i obserwacje

Burzyki z rodzaju Puffinus są ważnym elementem ekosystemów morskich — zarówno jako drapieżniki morskie, jak i jako dostawcy materiałów odżywczych dla lądowych siedlisk poprzez odchody. Są też cenione przez obserwatorów ptaków za widowiskowy lot pelagiczny i ciekawe zwyczaje w okresie lęgowym. Obserwacje na morzu oraz monitoring kolonii lęgowych dostarczają istotnych danych do oceny stanu populacji i efektywności działań ochronnych.