Projekt X to amerykański film komediowy z 2012 roku. Wyreżyserował go Nima Nourizadeh, a scenariusz napisali Michael Bacall i Matt Drake. Historia opowiada o trzech nastolatkach — Thomasie, Coście i J.B. — którzy planują zdobyć popularność poprzez zorganizowanie przyjęcia. Ich plan szybko wymyka się spod kontroli. Większość obsady filmu nie była znana, będąc stosunkowo początkującymi aktorami. Film jest nakręcony w formie domowego wideo z perspektywy jednego z nastolatków uczestniczącego w imprezie i używającego kamery do zarejestrowania wydarzeń nocy.

Projekt X został wydany w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii 2 marca 2012 roku. W czasie swojej obecności w kinach zarobił ponad 100 milionów dolarów na całym świecie.

Fabuła

Film przedstawia prostą, linearną opowieść: trzech nieśmiałych licealistów organizuje spektakularne przyjęcie, by zdobyć popularność w szkole. Zdjęcia prowadzi jeden z bohaterów, co pozostawia widzowi wrażenie oglądania znalezionego materiału wideo (found footage). Impreza szybko wymyka się spod kontroli — rośnie liczba gości, pojawiają się alkoholu, narkotyki, zakłócenia porządku i szkody materialne, a noc staje się serią komicznych, absurdalnych i często niebezpiecznych sytuacji.

Obsada

  • Thomas Mann — jako Thomas
  • Oliver Cooper — jako Costa
  • Jonathan Daniel Brown — jako J.B.
  • Kirby Bliss Blanton — jako Kirby (rola żeńska ważna dla wątku imprezy)

Poza głównymi rolami w filmie wystąpili także aktorzy w rolach drugoplanowych i statyści, a część obsady rekrutowano spośród nieznanych wcześniej wykonawców, co miało wzmocnić autentyczność konwencji found footage.

Produkcja i styl

Reżyser Nima Nourizadeh oraz autorzy scenariusza zdecydowali się na stylistykę domowego wideo, która ma za zadanie zbliżyć widza do wydarzeń i podkreślić młodzieńcze, nieprzewidywalne emocje bohaterów. Niski budżet produkcji i praca z mało rozpoznawalnymi aktorami miały na celu uzyskanie naturalnych reakcji i „surowej” estetyki. Film łączy elementy komedii z obrazem eskalującej anarchii, korzystając z dynamicznego montażu i scen z perspektywy kamery prowadzanej przez jednego z bohaterów.

Odbiór krytyczny i kontrowersje

Po premierze film spotkał się z mieszanym odbiorem krytyków. Chwalono energię produkcji i momenty komediowe, natomiast krytykowano banalizowanie ryzykownych zachowań, gloryfikację nieodpowiedzialnego picia i brak głębszego przesłania. W mediach pojawiły się także zarzuty dotyczące potencjalnego wpływu filmu na młodzież.

Po wydaniu Projektu X odnotowano kilka incydentów — w różnych miejscach świata organizowano imprezy „w stylu Projekt X”, które czasami wymykały się spod kontroli, prowadząc do interwencji policji, zniszczeń mienia, a w niektórych przypadkach do obrażeń. Te wydarzenia sprowokowały publiczną debatę na temat odpowiedzialności twórców kultury i wpływu filmów na zachowania nastolatków.

Wyniki finansowe

Mimo mieszanych recenzji film osiągnął duży sukces komercyjny — przy stosunkowo niewielkim budżecie zarobił ponad 100 milionów dolarów na całym świecie, co uznano za udaną inwestycję producentów.

Znaczenie i wpływ

Projekt X stał się przykładem współczesnej komedii młodzieżowej wykorzystującej konwencję found footage. Film miał wpływ na popkulturową dyskusję o granicach prezentacji ryzykownych zachowań w rozrywce oraz o odpowiedzialności twórców za ewentualne naśladowanie scen pokazanych na ekranie.