Premier Tasmanii jest szefem rządu w australijskim stanie Tasmania. Partia polityczna, która ma największe poparcie w Izbie Zgromadzenia, nominuje swojego lidera na premiera. Lider ten jest następnie proszony przez gubernatoraTasmanii o pełnienie funkcji głównego doradcy. Premierem w latach 2014–2020 był Will Hodgman z Liberalnej Partii Australii, który został zaprzysiężony 31 marca 2014 roku; po jego rezygnacji funkcję objęli kolejno Peter Gutwein (2020–2022) i od 8 kwietnia 2022 r. Jeremy Rockliff, który pełni urząd jako lider rządu.

Jak premier jest wybierany

  • W praktyce premierem zostaje lider partii (lub koalicji), która ma większość miejsc w Izbie Zgromadzenia (House of Assembly).
  • Formalne powołanie dokonuje gubernatorTasmanii, działając według konstytucyjnych konwencji i na podstawie wyników głosowania parlamentarnego.
  • Premier musi utrzymywać zaufanie Izby Zgromadzenia — utrata większości zwykle skutkuje rezygnacją premiera lub rozpisaniem nowych wyborów.
  • Kadencja premiera nie jest ustalona liczbowo; zależy od tego, jak długo zachowuje on poparcie większości parlamentu. W praktyce wybory do Izby odbywają się zwykle co kilka lat (maksymalnie do czterech lat między wyborami), zgodnie z zasadami stanowionymi w prawie stanowym.

Główne obowiązki i uprawnienia

  • Przywództwo wykonawcze: premier kieruje rządem stanowym, ustala priorytety polityki i przewodzi pracom Rady Ministrów (cabinet).
  • Tworzenie rządu: premier wybiera ministrów i składa propozycje ich nominacji gubernatorowi.
  • Odpowiedzialność parlamentarna: premier i ministrowie odpowiadają przed Izbą Zgromadzenia — uczestniczą w debatach, odpowiadają na pytania i przedstawiają projekty ustaw.
  • Budżet i polityka publiczna: premier odpowiada za przygotowanie i przedstawienie stanu finansów i budżetu stanowego oraz za wdrażanie programów rządowych.
  • Reprezentacja: reprezentuje Tasmanię w kontaktach z rządem federalnym, innymi stanami i terytoriami oraz w oficjalnych delegacjach zagranicznych i krajowych (np. w ramach struktur międzyrządowych takich jak Narodowa Rada/„National Cabinet”).
  • Kryzysy i zarządzanie: w sytuacjach nadzwyczajnych premier koordynuje działania rządu, w tym działania związane z bezpieczeństwem publicznym i awariami.

Relacje z gubernatorem i strukturą administracyjną

Formalnie premier działa przy udziale gubernatora, który wykonuje swoje uprawnienia na podstawie rad premiera i Rady Wykonawczej. W praktyce gubernator działa na zalecenie premiera w większości spraw konwencjonalnych, np. przy udzielaniu nominacji ministerialnych czy rozwiązaniu parlamentu. Rząd stanowy wykonuje władzę wykonawczą poprzez departamenty i agencje administracji publicznej, za które parlament i rząd ponoszą odpowiedzialność.

Krótka historia urzędu

Tasmania, dawniej znana jako Van Diemen's Land, uzyskała odpowiedzialny rząd w połowie XIX wieku (ok. 1856). Do końca XIX wieku na Tasmanii nie istniał jeszcze w pełni ukształtowany, uporządkowany system partii politycznych — polityka opierała się często na luźnych frakcjach i interesach lokalnych. Przez dłuższy czas po wprowadzeniu samorządu odpowiedzialnego premierzy bywali także wybierani spośród członków Rady Legislacyjnej (izby wyższej), choć z czasem konwencja ta uległa zmianie i dominującym stało się pochodzenie premiera z Izby Zgromadzenia.

W XX wieku scenę polityczną Tasmanii zdominowały zorganizowane ugrupowania (m.in. partie pracownicze i konserwatywne), a od połowy XX wieku system partyjny stał się trwałym elementem polityki stanowej. Współcześnie stanowisko premiera jest centralnym elementem rządów stanowych, odpowiedzialnym za kierowanie polityką i administracją Tasmanii.

Uwaga: opis ma charakter ogólny i odnosi się do zasad konstytucyjnych i konwencji stosowanych w Tasmanii; szczegółowe procedury i regulacje mogą być określone w prawie stanowym i regulaminach parlamentarnych.