Papież Wiktor (189–198 C.E.) był czternastym papieżem, a jego oficjalny tytuł brzmiał Biskup Rzymu Kościoła Katolickiego. Pochodził z Afryki (dokładne miejsce urodzenia nie jest pewne) i jest uważany za pierwszego afrykańskiego papieża w historii Kościoła rzymskiego.
Spór wielkanocny (kwartodecymianizm) i próba ujednolicenia
Najbardziej znany jest z zaangażowania w tzw. spór wielkanocny (kwartodecymianizm). Chodziło o różnicę praktyk chrześcijańskich dotyczących obchodów Wielkanocy. Kościoły w Rzymie, Galii (Francja) i na wielu zachodnich terenach obchodziły Wielkanoc zawsze w niedzielę, natomiast niektóre wspólnoty w Azji Mniejszej i na wschodzie obchodziły święto zgodnie z datą żydowską 14. Nisan (tzw. Pascha), niezależnie od dnia tygodnia. W praktyce oznaczało to, że w pewnych latach święta przypadały w różnych dniach.
Papież Wiktor dążył do ujednolicenia obchodów i nawiązał kontakt z biskupami z różnych regionów, w tym z Rzymu i Galii, a także z przedstawicielami kościołów na obszarach i okolicach Mezopotamii (Irak). Z jego inicjatywy starano się ustalić normę, że Wielkanoc powinna być obchodzona w niedzielę, a nie zgodnie z datą Paschy żydowskiej (Paschę, w zależności od tego, który z tych dni wypadał).
Wiktor, niezadowolony z obstawania części biskupów Azji Mniejszej przy dawnej praktyce, początkowo ogłosił ich ekskomunikę. Ten zdecydowany krok wywołał sprzeciw i interwencje innych pasterzy Kościoła. Do negocjacji włączyli się m.in. Ireneusz z Lyonu, a także biskupi z Azji Mniejszej, jak Polykrates z Efezu, którzy bronili swojej tradycji. Według przekazów historycznych (między innymi Euzebiusza z Cezarei) Wiktor ostatecznie wycofał się z ekskomuniki i ponownie przyjął tych biskupów do wspólnoty Kościoła, co pokazało granice ówczesnej władzy papieskiej i istotę kolegialnego rozwiązywania sporów w Kościele pierwszych wieków.
Interwencja w sprawie skazanych chrześcijan
Według Euzebiusza Wiktor interweniował u cesarskiego dworu i dzięki prośbie skierowanej do jednej z kochanki cesarza doprowadził do uwolnienia niektórych chrześcijan skazanych na ciężkie roboty w kopalniach na Sardynii. Ten fakt — jeśli wierzyć źródłom — ukazuje, że ówczesny biskup Rzymu musiał nie tylko zajmować się sprawami liturgicznymi, lecz także stawać w obronie prześladowanych wiernych.
Znaczenie i kult
Wiktor nie jest tradycyjnie zaliczany do męczenników. Jego pontyfikat pokazał rolę papieża jako obrońcy jedności liturgicznej, ale też konieczność dialogu i poszukiwania porozumienia w obliczu różnic praktyk lokalnych. Jego działania przyczyniły się do późniejszego ujednolicenia świętowania Wielkanocy w Kościele zachodnim.
Święto: jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 28 lipca.
Główne źródła informacji o Wiktorze: pisma i kroniki wczesnochrześcijańskie, z których najważniejszym przekazem o jego działalności jest relacja Euzebiusza z Cezarei oraz listy i świadectwa ówczesnych biskupów (m.in. Ireneusza i listy z Azji Mniejszej).