Choroba zapalna miednicy (PID) to zakażenie narządów płciowych kobiety. Może obejmować:

Czasami kobieta nie czuje się chora — PID może przebiegać bezobjawowo lub dawać jedynie łagodne dolegliwości. Jednak nieleczone zakażenie może prowadzić do poważnych komplikacji.

Przyczyny

Najczęstszą przyczyną PID są przenoszone drogą płciową bakterie, w tym Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae. Infekcja często jest polimikrobowa, czyli uczestniczą w niej także bakterie beztlenowe, Mycoplasma genitalium i flora pochwowa. Zarazić się można podczas stosunku płciowego, a także w wyniku zabiegów ginekologicznych, porodu czy założenia wkładki domacicznej (IUD), zwłaszcza jeśli nie zachowano prawidłowych zasad aseptyki.

Czynniki ryzyka

  • Wielu partnerów seksualnych lub nowy partner
  • Brak stosowania prezerwatyw
  • Historia zakażeń przenoszonych drogą płciową (np. chlamydioza, rzeżączka)
  • Wiek (większe ryzyko u młodszych, aktywnych seksualnie kobiet)
  • Zabiegi ginekologiczne, poród, poronienie lub założenie wkładki domacicznej

Objawy

Objawy PID mogą być różne — od łagodnych do ciężkich. Do możliwych należą:

  • ból w dole brzucha
  • wydzielina z pochwy
  • gorączka
  • uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu
  • ból przy uprawianiu seksu
  • nieprawidłowe krwawienie.

Dodatkowo mogą wystąpić: ból w dole pleców, nudności, wymioty, uczucie ogólnego rozbicia, a także objawy ostrej infekcji (wysoka gorączka, dreszcze). Czasami dolegliwości są niewielkie i łatwo je przeoczyć.

Rozpoznanie

Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badania ginekologicznego oraz badań dodatkowych. Typowe postępowanie diagnostyczne obejmuje:

  • wywiad i badanie ginekologiczne (bólowo-tkliwa palpacja, bolesność przy badaniu szyjki macicy),
  • pobrane wymazów z szyjki i pochwy do badań NAAT (np. na chlamydię, rzeżączkę),
  • badanie moczu, test ciążowy (ważne wykluczenie ciąży pozamacicznej),
  • badania krwi (CRP, morfologia) pomocne przy ocenie nasilenia stanu zapalnego,
  • USG przezpochwowe — przydatne do oceny jajników i wykrycia ropni (tzw. ropień jajowodowo-jajnikowy),
  • w ciężkich, niejasnych przypadkach — laparoskopię diagnostyczną.

Leczenie

PID leczy się antybiotykami. Cel leczenia to eliminacja zakażenia, zapobieganie powikłaniom i złagodzenie dolegliwości. Schemat leczenia dobiera lekarz; często stosowane są kombinacje antybiotyków doustnych lub dożylnych obejmujące leki aktywne wobec chlamydii, rzeżączki i bakterii beztlenowych. Przykładowe zasady postępowania:

  • leczenie ambulatoryjne: schematy wielolekowe (np. ceftriakson jednorazowo + doxycyklina przez 14 dni ± metronidazol),
  • hospitalizacja i leczenie dożylne w przypadku ciężkiego przebiegu, braku poprawy, ciąży lub podejrzenia ropnia,
  • w przypadku ropnia jajowodowo-jajnikowego może być konieczne drenaż lub zabieg chirurgiczny,
  • kluczowe: leczenie partnerów seksualnych oraz wstrzymanie się od kontaktów seksualnych do zakończenia leczenia i potwierdzenia wyleczenia.

Po rozpoczęciu leczenia konieczna jest kontrola u lekarza — jeśli objawy nie ustępują w ciągu 48–72 godzin, może być potrzebna zmiana schematu lub hospitalizacja.

Powikłania

  • infertylność (z powodu bliznowacenia jajowodów),
  • ciąża pozamaciczna (zwiększone ryzyko),
  • przewlekły ból miednicy,
  • ropień jajowodowo-jajnikowy (wymaga często leczenia szpitalnego),
  • u ciężarnych — ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu i zakażenia płodu.

Zapobieganie

  • stosowanie prezerwatyw w kontaktach seksualnych,
  • regularne badania przesiewowe w kierunku zakażeń przenoszonych drogą płciową (szczególnie u młodszych lub osób z nowymi partnerami),
  • ograniczenie liczby partnerów i wzajemna wierność,
  • wczesne leczenie zakażeń szyjki macicy i innych infekcji — szybsze leczenie zmniejsza ryzyko rozprzestrzenienia się na narządy wewnętrzne.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Należy pilnie zgłosić się do lekarza, jeżeli wystąpią:

  • silny ból w dole brzucha,
  • wysoka gorączka, dreszcze, silne nudności lub wymioty,
  • obfite, niepokojące krwawienie z pochwy,
  • objawy sugerujące ropień (silny, jednostronny ból, gorączka),
  • objawy po zabiegu ginekologicznym lub po założeniu wkładki domacicznej.

Najważniejsze: PID jest chorobą leczoną — wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie zmniejszają ryzyko powikłań, w tym niepłodności. Jeśli podejrzewasz zakażenie lub masz objawy, skonsultuj się z lekarzem.