Patrick Victor Martindale White (28 maja 1912 – 30 września 1990) był australijskim pisarzem i dramaturgiem. Uważany jest za jednego z najważniejszych anglojęzycznych powieściopisarzy XX wieku. W latach 1935–1990 opublikował dwanaście powieści, dwa zbiory opowiadań oraz osiem sztuk teatralnych, a jego twórczość miała istotny wpływ na rozwój literatury australijskiej.
Styl i tematyka
White posługiwał się bogatą, często ozdobną prozą, eksperymentował z perspektywą narracji i techniką strumienia świadomości. W jego utworach pojawiają się elementy symboliczne i mitotwórcze, a także silny nacisk na psychologiczną głębię postaci. Wątki powracające to izolacja jednostki, duchowość, napięcia pomiędzy jednostką a społeczeństwem oraz obraz australijskiego pejzażu jako przestrzeni kształtującej losy bohaterów. Często wykorzystywał także groteskę i ironiczny humor.
Wybrane dzieła
- Happy Valley (1939) – pierwsza powieść, wczesne próby literackie;
- The Aunt's Story (1948) – eksperymentalna powieść o wewnętrznych przemianach bohaterki;
- The Tree of Man (1955) – epicka opowieść o życiu małżeństwa na australijskiej prowincji;
- Voss (1957) – często uznawana za jedno z jego najważniejszych dzieł, łącząca motywy przygody i metafizyki;
- Riders in the Chariot (1961) – powieść o przeznaczeniu i zbiorowym doświadczeniu;
- The Vivisector (1970) – intensywna, kontrowersyjna analiza artystycznej obsesji;
- The Eye of the Storm (1973), A Fringe of Leaves (1976), The Twyborn Affair (1979) – kolejne ważne utwory ukazujące różnorodność tematów i form.
Nagrody i rozpoznanie
W 1973 roku Patrick White otrzymał literacką Nagrodę Nobla, co przyczyniło się do ugruntowania jego pozycji jako pisarza o znaczeniu światowym. Był – do momentu uzyskania obywatelstwa australijskiego przez J. M. Coetzee w 2006 roku – jedynym laureatem Nobla związanym z Australią. W 1974 roku został wybrany Australijczykiem Roku.
Życie osobiste i spuścizna
White prowadził życie stosunkowo prywatne; przez wiele lat związany był z Manolym Lascarisem, który był jego towarzyszem życia i współpracownikiem. Zainicjował też działalność wspierającą rodzimą scenę literacką — w jego imieniu powstała m.in. Nagroda Patricka White’a (Patrick White Award), przyznawana australijskim pisarzom.
Wpływ
Twórczość Patricka White’a wyróżnia się oryginalnym połączeniem psychologicznej wnikliwości i językowej wytworności. Jego podejście do formy oraz głębokie zainteresowanie kondycją człowieka i specyfiką australijskiego środowiska uczyniły go postacią kluczową dla literatury Australii. Razem z takimi autorami jak Christina Stead jest powszechnie uważany za jednego z najważniejszych australijskich powieściopisarzy XX wieku.